Reprezentante povu preokupa ho atribuisaun sidadania ba ema estranjeiru

DILI, 23 Setembru 2026 (TATOLI) – Deputada husi Bankada Frente Revolusionária Independente Timor-Leste (FRETILIN), Antoninho Doutel Sarmento, husu ba Ministériu Justisa (MJ) atu fó atensaun kona-ba atribuisaun sidadania ba ema estranjeiru ne’ebé hela kle’ur ona hela iha Timor-Leste.
Durante resesu parlamentár, nia halo kontaktu eleitorál iha baze hodi simu preokupasaun barak husi komunidade iha parte súl, tanba sidadaun estranjeiru maioria husi Indonézia ne’ebé kaben ona ho ema timoroan dezde 1999 seidauk hetan nasionalidade atu sai timoroan.
Nia dehan preokupasaun ne’ebé simu mak sobre prosesu atu hetan nasionalidade iha ezame ne’ebé laiha fleksibilidade ba kritériu sira.
“Nune’e sira ezije ba Governu atu fó solusaun, tanba to’o ohin loron seidauk iha resposta klara”, nia hatete.
Deputadu ne’e salienta katak kestaun ne’e prejudika sira-nia oan atu kontinua estudu ba universidade, hodi hetan asesu ba edukasaun hanesan ho sidadaun timoroan sira seluk.
“Sira preokupa, Governu dalabarak fó sidadania ba ema hatene lia-inglés ho portugés ho lalais, maibé própriu sira rasik lori tempu naruk”, nia realsa.
Regulamentu ba nasionalidade nu’udar diploma legál ne’ebé permite atu implementa Lei Nasionalidade númeru 9/2002, loron 05 Novembru.
Prosesu sidadaun estranjeiru ne’ebé hakarak hetan nasionalidade Timór tenke halo rekerimentu ba Minitériu Justisa, liuhusi Diresaun-Jerál Servisu Rejistu Notariadu.
Rekerimentu hirak-ne’e tenke aprezenta ho dokumentu komprovativu pesoál depois halo verifikasaun no submete ba teste.
Rekizitu ba sidadaun estranjeiru tipu nasionalidade pur kazamentu (kaben ho ema timoroan) maka tenke iha sertidaun kazamentu husi igreja, hela iha Timór mínimu tinan lima no másimu tinan sanulu ba leten, tenke iha vistu no pasaporte husi nasaun orijen, vistu rezidénsia permanénsia iha Timór no sertidaun moris.
Sertifikasaun nasionalidade ne’e liuhosi kategoria tolu hanesan pur kazamentu (kaben ho ema timoroan), naturalizasaun no naturalizasaun husi altu relevante.
Hafoin hatama rekerimentu ba Ministériu Justisa no ministru hatún despaxu ba Diresaun-Jerál Servisu Rejistu Notariadu hodi halo prosesu koordena ho Ministériu Edukasaun hodi realiza teste ezame eskrita no orál.
Teste ne’e sei kobre matéria sira hanesan língua ofisiál Tetun, Portugés, kultura Timór, lei sira ne’ebé aplika hanesan nasionalidade, konstituisaun, marxa (inu), bandeira no seluk tan.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora

