HNGV simu espesialista na’in-11 ne’ebé konklui ona estudu iha Kuba

DILI, 28 Setembru 2026 (TATOLI)—Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) simu espesialista na’in-11 ne’ebé mak konklui ona sira-nia estudu iha Kuba.
Espesialita na’in-11 ne’e kompostu husi médika espesialista ba pediatria na’in-ida, radiolojia na’in-ida, kardiolojia na’in-ida, onkolojia na’in-tolu, otorinolaringolojia na’in-ida, psikiatria na’in-ida, patolojia anatomia na’in-ida, espesialista reabilitasaun médika na’in-ida no espesialista emerjénsia na’in-ida.
“Ita agradese tanba pesoál saúde na’in-11 mai ona hodi reforsa ita-nia sistema servisu no asisténsia ba ita-nia pasiente sira-ne’ebé mak presiza ita-nia tulun,” Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapéutika HNGV, Vidal Lopes, dehan ba jornalista sira iha HNGV, Segunda ne’e.
Nia hateten kada fulan, kada loron no kada tinan HNGV sempre hetan dezafiu oioin tanba pasiente kontinua barak, nune’e nia husu ba médiku espesialista sira atu fó asisténsia ne’ebé mak digna no kualidade ba pasiente sira.
“Aumezmu tempu ha’u hanesan Prezidente Junta Médika hato’o ba médiku sira katak ita-nia transferénsia pasiente ba rai-li’ur ho númeru boot, entaun husu médiku espesialista sira bele tenta hodi redús transferénsia ba rai-li’ur ho fazeadamente. Ho rekursu ne’ebé mak iha, bele uza to’ok redús kazu balun ne’ebé mak bele atende iha rai-laran,” nia afirma.
HNGV rekoñese limitasaun ne’ebé mak barak iha suporta sistema sira—evidénsia hatudu katak kazu kankru no moras-fuan barak loos no pratika hatudu katak númeru espesialista aumenta nune’e transferénsia mós aumenta—ida-ne’e mak oinsá servisu atubele redús.
Antes ne’e, Reprezentante Bolseiru sira, Romel da Costa Brás hateten, hanesan bolseiru, sente orgullu ba oportunidade ne’ebé mak Governu Timor-Leste oferese ba sira liuhusi bolsu estudu durante tinan tolu iha nasaun Kuba—ida ne’e la’ós oportunidade maibé ida-ne’e sai responsabilidade boot oinsá atu serbí povu no nasaun ida-ne’e.
“Hanesan reprezentante bolseiru hamriik iha-ne’e nu’udár ksolok ida, tanba kompleta ona ami-nia estudu espesialista iha rai Kuba. Loron ida-ne’e la’ós ramata de’it husi estudu ida, maibé ne’e rohan husi esforsu ida-ne’ebé halo estudu nu’udár médiku timoroan no nu’udár servidór ba sistema saúde iha Timor-Leste. Dahuluk ami agradese ba Aman Maromak ne’ebé akompaña ami-nia viajen estudu ida-ne’e. Agradese ho domin tomak ba Governu liuhusi Ministériu Saúde ne’ebé fó oportunidade ida-ne’e mai ami no oportunidade ami hetan hahú husi Oitavu Governu no kontinua mai iha Nonu Governu, ne’ebé servisu maka’as tebes hodi fó oportunidade ida-ne’e mai médiku no enfermeiru timoroan atu kontinua estudu iha rai-li’ur,” nia esplika.
Iha fatin hanesan, Komisária Komisaun Funsaun Públika (KFP), Anita Tavares Ribeiro de Jesus, informa bolseiru médiku espesialista na’in-26 iha área saúde ne’ebé ramata sira-nia estudu iha Kuba, ne’e sai konkista ba Estadu liuliu ba iha Ministériu Saúde.
“Konkista ida-ne’e tanba servisu kooperasaun entre instituisaun relevante sira. Ho konsiderasaun katak KFP mak halo jestaun direta ba rekursu umanu. Nune’e, rekursu ne’ebé formadu no kapasitadu ho di’ak sei kontribui atinje meta ba área saúde nian iha Timor-Leste,” Anita tenik.
Nia lori KFP nia naran hakarak hato’o parabéns ba bolseiru sira-ne’ebé konsege termina sira-nia estudu iha Kuba, no aproveita okaziaun ida-ne’e apela ba bolseiru sira-ne’ebé ramata ona estudu, bá-oin atu kontribui ba Estadu ida-ne’e liuliu iha área saúde.
Nia esplika, husi profisaun ida-ne’e sei benefísia povu tomak, tanba daudaun falta duni rekursu umanu iha área saúde nian, liuliu ba médiku espesialista ne’ebé seidauk to’o hodi fahe ba iha territóriu tomak.
Aleinde ne’e, Vise-Ministru Fortalesimentu Institusionál Saúde, José dos Reis Magno, hateten loron ida ne’e importante tebes ba Ministériu Saúde, ba Sistema Saúde Nasional no, liu-liu ba Povu Timor-Leste.
“Ho orgullu, gratidaun no esperansa boot, ha’u hamrik lori naran Ministériu Saúde no Governu Timor-Leste, atu hato’o benvindu kaloroza, husi fuan no laran, ba ita-boot sira ne’ebé ramata estudu no filafali mai ita-nia Nasaun. Parabéns ba imi hotu-hotu. Parabéns mós ba família,” José dos Reis tenik.
Nia dehan, rezultadu tinan barak ne’ebé uza atu ba estudu, esforsu durante tinan haat liu, no tinan barak ne’ebé sira kumpri devér sira ho disiplina no perseveransa hodi hetan títulu sira, tanba dalabarak ne’ebé sira uza hodi estuda, momentu sira-ne’ebé sira hasoru problema, dúvidas difikuldade sira-ne’ebé konsege ultrapasa ho susesu.
Entretantu, kolokasaun médika no enfermeiru espesialista sira-ne’e kompostu husi espesialista kardiolojia no pediatria na’in-rua ba Ospitál Referrál Oekusi, espesialista na’in-haat ba Ospitál Referrál Baukau hanesan pediatria, kardiolojia, radiolojia no espesilista emerjensia no intensiva, espesialista na’in-rua ba Ospitál Referrál Suai hanesan médiku espesialista pediatria no médiku espesilaista emerjensia no intensiva, espesialista na’in-tolu ba Ospitál Referrál Maliana hanesan médiku espesialista kardiolojia, médiku espesialista emerjénsia no intensiva no enfermeiru espesialista emerjensia intensivu, espesialista na’in-haat ba Servisu Saúde Munisípiu Dili, espesialista pediatria na’in-haat ba Sentru Saúde Formosa kompostu husi médiku espesialista pediatria na’in ida, ba Sentru Saúde Vera-Krús kompostu husi médiku espesialista pediatria na’in-ida, Sentru Saúde Komoro kompostu husi médike espesialista pediatria na’in-ida no Sentru Saúde Bekora kompostu husi médika espesialista pediatria na’in-ida.
Jornalista: Felicidade Ximenes
Editór: Xisto Freitas da Piedade

