Ian Martin hasoru Prezidente Ramos-Horta kona-ba lansamentu filme rezisténsia Timor-Leste nian

DILI, 28 Setembru 2026 (TATOLI) – Eis-Xefe United Nations Mission in East Timor (UNAMET), Ian Martin, hasoru malu ho Prezidente Repúblika, Jose Ramos-Horta kona-ba lansamentu filme dokumentáriu “Rezisténsia” 1975-1999 ne’ebé sei hala’o aban kalan, iha Timor Plaza, Dili.
Filme “REZISTÉNSIA ka RESISTANCE 1975–1999” nu’udar dokumentáriu istóriku notável ida kona-ba luta libertasaun nasionál Timor-Leste nian.
Loron 29 fulan-Setembru tinan 2026, iha Platinum Cineplex iha Dili, hanesan parte ida hosi Festivál Internasionál Filme Dili (DIFF, sigla inglés) 2026 nian. Eventu ne’e sei partisipa hosi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão no ofisiál Estadu oioin.
“Ida-ne’e parte ida hosi ha’u-nia istória pesoál no ha’u kontente tebes atu iha-ne’e,” Ian Martin hateten ba jornalista sira hafoin enkontru ho Xefe Estadu, José Ramos-Horta, iha Palásiu Prezidensiál, Nicolau Lobato, Dili, segunda ne’e.
Ian Martin konsidera filme ne’e sei sai filme ne’ebé importante tebes ba Timor-Leste, tanba konta istória tomak kona-ba rezisténsia povu Timor nian ne’ebé kulmina iha referendu istóriku.
“Ha’u iha priviléjiu atu xefia UNAMET, misaun Nasaun Unidas nian ne’ebé hala’o konsulta populár,” nia dehan.
Ian Martin haktuir, ideia atu prodús filme ne’e hahú bainhira nia sujere ba Prezidente Repúblika iha vizita ida ba Londres katak tenke iha dokumentáriu ida kona-ba istória Timor nian.
“Di’ak tebes atu fila-fali besik tinan rua liutiha no hetan katak filme ne’e prontu ona atu lansa,” nia hateten.
Tuir nia, filme ne’e sei hatudu filmajen istóriku barak kona-ba Prezidente Repúblika nia papél iha luta libertasaun nasionál no mós iha palku internasionál, inklui Primeiru-Ministru nia papél.
“Prezidente seidauk haree filme ne’e. Nia sei haree ba dala uluk aban kalan. Gabinete Primeiru-Ministru nian haree ona,” nia informa.
Filme “Rezisténsia” sei disponivel ba públiku atu haree iha territóriu nasionál tomak iha tinan ida-ne’e nia laran.
Filme ne’e iha objetivu atu fó hanoin no hatudu bá públiku, liuliu bá jerasaun joven, kona-bá akontesimentu istóriku iha Timor-Leste durante períodu 1974 to’o 1999, inklui istória luta rezisténsia povu Timor-Leste.
Filme “𝐑𝐄𝐙𝐈𝐒𝐓É𝐍𝐒𝐈𝐀 𝐤𝐚 𝐑𝐄𝐒𝐈𝐒𝐓𝐀𝐍𝐂𝐄 𝟏𝟗𝟕𝟓–𝟏𝟗𝟗𝟗” sei halo estreia iha Platinum Cineplex, iha 29 Setembru 2026, ho prezensa PM Xanana Gusmão no konvidadu sira hosi entidade oioin.
Hafoin estreia, filme ne’e sei kontinua ho sesaun transmisaun iha Muzeu Rezisténsia, iha inísiu fulan Outubru, no sei lori bá sidade sira seluk iha Timor-Leste durante tinan 2026 no 2027, molok aprezenta bá internasionál.
Durante misaun Nasaun Unidas nian iha Timor Timor-Leste, ne’ebé dada atensaun globál iha tinan 1999, Ian Martin hala’o knaar nu’udar Reprezentante Espesiál Sekretáriu Jerál ONU nian ba Konsulta Populár iha Timor Lorosa’e.
Iha tinan 2006, nia hala’o kna’ar nu’udar Enviadu Espesiál Sekretáriu-Jerál nian ba Timor Leste. Iha tinan 2001, nia livru Autodeterminasaun iha Timor Lorosa’e: Nasaun Unidas, Bulletin Votu no Intervensaun Internasionál publika husi Lynne Rienner Publishers.
Ian Martin hetan kondekorasaun ho medalla Ordem de Timor-Leste no nomeasaun hanesan Komandante Ordem da Liberdade husi Portugál.
Jornalista: Hortêncio Sanchez
Editór: Evaristo Soares Martins

