Trimestre datoluk: SSMD rejistu ISPA hamutuk 65.754

DILI, 29 Setembru 2026 (TATOLI)—Diretór Servisu Saúde Munisípiu Dili (SSMD), Mateus Pinto, hateten trimestre datoluk (Jullu-Setembru 2026) Servisu Saúde Munisípiu Dili rejistu moras Infesaun Vias Respiratória Aguda (ISPA) hamutuk 65.754.
“Kona-ba moras aas ne’ebé mak daudaun ne’e rejistu iha Servisu Saúde Munisípiu Dili mak ISPA. Entaun, SSMD durante trimestre datoluk rejistu hamutuk 65.754. Husi numeru ne’e, Sentru Saúde Komoro hamutuk 32.563, tuir Sentru Saúde Bekora13.400, Sentru Saúde Vera-Krúz 8.352, Sentru Saúde Metinaru 6.201 no Sentru Saúde Formosa 5.238,” Mateus Pinto hateten iha nia kna’ar fatin, Bairru Formosa, Dili, Tersa ne’e.
Nia afirma Servisu Saúde Munisípiu Dili rejista mós moras sira hanesan diareia no pneumonia no seluk tan, maibé kada tinan-tinan rejistu moras ISPA maka’as kauza husi mudansa klimátika sira.
“Ha’u hanoin ISPA ita ko’alia ho situasaun ida agora hanesan sinál mak me’ar, inus-been no kustupadu. Ida-ne’e mak akontese liuliu iha Munisípiu Dili. Kauza husi moras referidu mak kondisaun ambientál no klima ne’ebé muda. Buat hirak-ne’e bele kontribui ba aumentu kazu iha komunidade. Tanba ne’e, ami kontinua halo sosializasaun ba komunidade oinsá atu prevene an husi moras sira-ne’e,” nia esplika.
Mateus informa Servisu Saúde Munisípiu Dili kontinua husu ba komunidade atu prevene an la’o sai karik uza máskara, tanba kondisaun ambientál sai kauza prinsipál ba aumentu kazu no mudansa klimátika ne’ebé la’o la tuir nia tempu.
“Ita nafatin sujere ba komunidade atu uza máskara iha fatin públiku, hanesan iha bemo laran no transporte públiku, liuliu iha fatin públiku ka fatin ne’ebé ema barak halibur an. Máskara importante tebes atu prevene tranzmisaun, hanesan ita aprende ona durante pandemia COVID-19,” nia hateten.
Tuir nia katak partisipasaun komunidade importante tebes atu kumpre medida prevensaun—se komunidade lakohi atu halo tuir, entaun moras ne’e kontinua aumenta kada tinan.
“Kauza husi vírus mak komún liu—dalaruma bakteria mós bele kauza. Sintoma isin-manas, kosuk, sinus/nariz metin, garganta moras, kabun, no difikuldade atu dada iis.Tranzmisaun bele da’et liuhusi gótika sira bainhira ema moras ko’alia, kosuk ka sneeze, no liuhusi liman/objetu ne’ebé kontaminadu. Prevensaun mak fase-liman, uza máskara bainhira presiza, taka ibun no inus bainhira kosuk/sneeze, no evita besik ho ema ne’ebé moras,” Mateus informa.
Jornalista: Felicidade Ximenes
Editór: Xisto Freitas da Piedade

