Governu lansa PNMP 2027-2030 no Relatóriu Monitorizasaun Progresu PED 2011-2024

DÍLI, 01 Outubru 2026 (TATOLI) — Governu, lideradu hosi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hamutuk ho membru Governu, parseiru no entidade relevante sira, Kinta ne’e, lansa Planu Nasionál Médiu Prazu (PNMP) 2027-2030 no Relatóriu Monitorizasaun Progresu Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu (PED) 2011-2024.
Lansamentu dokumentu rua ne’e hala’o iha Salaun Kay Rala Xanana Gusmão, Ministériu Finansa, Díli.
Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Sousa, hateten katak lansamentu ne’e marka momentu importante ida ba planeamentu nasionál.
Gastão dehan dokumentu rua ne’e importante hodi haree evidénsia implementasaun PED iha tinan 13 ba kotuk no hatur pontu importante sira ba planu tinan haat tuir mai.
Tanba ne’e, nia dehan PNMP la’ós de’it lista dezeñu polítiku, maibé planu prioritáriu ne’ebé realístiku no bazeia ba kapasidade fiskál Estadu.
Governante ne’e haktuir katak planu ne’e dezenvolve atu lori Timor-Leste hosi faze planeamentu ba implementasaun efetiva, hodi harii baze forte ba ekonomia la’ós-petróleu ne’ebé diversifikadu no reziliente to’o 2030.
Enkuantu, kona-ba Relatóriu Monitorizasaun Progresu Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu (PED) 2011-2024, Ministru Gastão hateten katak relatóriu ne’e finaliza iha loron 26 Janeiru 2026 no hetan aprovasaun hosi Konsellu Ministru iha loron 3 Marsu 2026.
Ministru ne’e subliña katak Relatóriu Monitorizasaun Progresu PED fo sai ho onestidade ho objetivu atu asegura klaridade ba públiku.
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o apresiasaun ba partisipasaun hosi parte hotu iha lansamentu dokumentu rua ne’e.
“Ohin, ita mai iha-ne’e ba lansamentu dokumentu importante rua, ne’ebé reprezenta mós momentu nasionál kona-ba prestasaun kontas no renovasaun kompromisu polítiku,” Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão haktuir.
Xefe Governu hateten katak dokumentu dahuluk define prioridade no servisu Governu ba períodu 2027-2030, enkuantu dokumentu daruak analiza implementasaun ne’ebé Timor-Leste liu ona iha períodu 2011-2024.
“Dokumentu rua ne’e aprezenta ba povu Timor hanesan parte ida atu garante katak vizaun hosi 2011 la lakon no faze finál Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu sei lori to’o remata,” Xefe Governu dehan.
“Iha 2011, povu Timor define vizaun ne’e iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu, nia objetivu mak atu reforsa ita-nia soberania no konstrui nasaun ida ho ekonomia ne’ebé forte, ho populasaun ne’ebé saudável ho nível edukasaun ne’ebé di’ak,” Xefe Governu afirma.
Primeiru Ministru akresenta katak PNMP 2027-2030 sei kobre tinan sira ikus hosi implementasaun PED no presiza konsidera realidade atuál.
“Planu Médiu Prazu 2027-2030 abranje tinan sira ikus hosi Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu. Ita tenke realista, ita sei la kumpri hotu meta sira ne’ebé define ona iha PED 2011 to’o 2030,” nia hateten.
Nia konklui katak PNMP estabelese meta sira ne’ebé klaru, inklui objetivu atu alkansa kresimentu anuál Produtu Internu Brutu (PIB) la’ós-petróleu entre pursentu 6 to’o 7,5 iha 2030.
Jornalista: Alexandra da Costa
Editór: Filomeno Martins

