Vítima inséndiu Komoro kestiona Governu nia tratamentu

DILI, 01 Outubru 2026 (TATOLI)—Família vítima inséndiu Komoro, Domingos Basílio, kestiona Governu nia tratamentu ba vítima sira tanba to’o ohin loron Governu seidauk fó apoiu materiál ba vítima sira.
Domingos hatutan ahi-han uma sira-ne’e, iha Domingu dadeer (27/09/2026) no ohin kompleta loron lima (5) ona maibé Governu relevante nein ida mosu mai haree kondisaun vítima sira-nian.
“Husu Governu no entidade relevante sira atu fó apoiu ba família vítima sira-ne’ebé afetada husi inséndiu iha-ne’e, tanba sira-nia sasán ahi han moos tiha. Tanba ne’e, iha balun seidauk iha kapasidade finanseira atu harii ka hadi’a fali sira-nia uma. Nune’e, ha’u reprezenta vítima no mós viziñu hodi hato’o no hatutan lia tatoli liuhosi Ajénsia TATOLI, ba Governu atu tau-atensaun ba vítima sira-ne’e. Labele taka-matan ba ami tanba ami iha maki ta-boot sira ukun ne’e,” nia dehan ba TATOLI, iha Komoro, Kinta ne’e.

Nia hateten katak família sira-ne’ebé afetada presiza apoiu, inklui ba konstrusaun uma, nesesidade bázika no eletrisidade, atubele hahú fali moris.
“Ha’u sente triste tanba família sira-ne’e hetan inséndiu. Sira-nia maun-alin no ema seluk mak kontribui osan uitoan, hodi halo halo fali uma maibé presiza tan apoiu hosi Governu,” nia haktuir.
Domingos mós husu autoridade kompetente atu konsidera fó eletrisidade gratuita ka apoiu ba eletrisidade ba família vítima sira durante períodu sira halo hela prosesu hadi’a no harii fali sira-nia uma.
“Loloos Governu bele halo kontribuisaun ida ka fó eletrisidade gratuita ba sira, para sira bele hahú fali moris no hadi’a sira-nia uma. Se haruka sira sosa pulsa pré-pagu, ida ne’e sei aumenta tan sira-nia difikuldade,” nia hateten.

Domingos hatutan ekipa etresidade mai envezde dada ahi ba vítima hodi bele halo kontrusaun, lae, sira mai atu tau pré-pagu ba vítima sirsa-nia fatin ne’e, keta neon laiha karik.
“Ita kontibui ba estadu ne’e loos maibé presiza iha kondisaun,” nia dehan.
Nia esplika família vítima sira balun simu ona ajuda hosi viziñu, família, Governu mak protesaun sivil nian inklui partidu polítiku balun no organizasaun sira, maibé apoiu-ne’e seidauk sufisiente atu responde ba nesesidade hotu.
Nia subliña família balun tenke fa’an sira-nia motór ka sasán seluk atu hetan osan hodi hahú konstrusaun fali sira-nia uma. Balun mós seidauk iha fatin ida atu hela tanba sira-nia uma hotu lakon.
Inséndiu ne’e afeta uma hamutuk 21 ho xefe família hamutuk 53. Iha uma ida iha xefe família rua no tolu. Aleinde uma, inséndiu ne’e mós estraga kioske hamutuk lima ne’ebé fa’an nesesidade bázika ba komunidade, no taxi ida.
Iha biban ne’e, nia apela ba Governu atu fó-atensaun ba situasaun vítima sira, liuliu ba família sira-ne’ebé lakon sira-nia uma no sasán hotu.
Aleinde ne’e, vítima inséndiu Komoro, Lídia Ximenes, reforsa tan katak daudaun ne’e nia ho nia alin na’in-rua hela família nia uma iha Lurumata hodi hein fali konstrusaun uma foun.
Nia haktuir katak nia lahatene kronolojia kona-ba ahin han uma tanba nia tiha foho (Baukau), halo kultura ida. No alin na’in rua ba tiha misa no bainhira ahi han uma, laiha sasán ida mak salva.
“Iha ha’u-nia uma ne’e, la hasai buat ida, tanba ami sai hotu. Maibé, ami esforsu halo uma hodi hela buka moris no alin na’in-rua eskola. Uma ida-ne’e ha’u-nia pai mak ajuda osan, Governu seidauk ajuda ami kona-ba materiál,” nia haktuir.
Maibé, nia dehan katak Governu liuhosi instituisaun relevante sira, inklui Ministériu Saúde, Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun no mós Sekretariu Estadu Protesaun Sivíl, to’o ona iha fatin ida-ne’e, hodi fó apoiu ba vítima sira.
Apoiu ne’ebé simu ona kompostu husi foos, mina, biti, tasu no sasán nesesidade balun, maibé vítima sira seidauk simu materiál ba konstrusaun ka reparasaun uma ne’ebé afeta hosi ahi. No parte saúde mai fahe ai-moruk karik vítima moras.
“Sente triste tanba sasán sira balun la konsege salva. Ami sai ho roupa ne’ebé uza de’it,” nia hateten.
Tuir nia, família sira ne’ebé afetada barak mak estudante universidade, no balun iha dokumentu no sasán estudu ne’ebé mós lakon ka hela iha uma ne’ebé ahi han.
Nia husu Governu atu kontinua fasilita apoiu, liuliu materiál ne’ebé bele ajuda vítima sira atu harii ka hadi’a fali sira-nia uma.
Tuir observasaun ne’ebé mak jornalista TATOLI halo iha fatin inséndiu ne’e katak família vítima hahú ona tau besi-riin, hada bloku no iha balun ne’ebé taka ona kalén.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

