PR Ramos-Horta hahú vizita traballu ba Tuvalu no Fiji

DILI, 04 Outubru 2026 (TATOLI) – Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, ohin hahú vizita traballu ba Tuvalu no Fiji husi loron 05 to’o 07 Outubru 2026.
Vizita ne’e subliña Timor-Leste nia kompromisu atu hametin kooperasaun ho nasaun illa Pasífiku sira no solidariedade rejionál ba reziliénsia klimátika no dezenvolvimentu sustentável.
Durante vizita, Prezidente Ramos-Horta sei simu ho serimónia benvindu tradisionál no tuir ho jantár ne’ebé organiza husi Primeiru-Ministru Fiji, Sitiveni Rabuka, hodi halo diálogu informál kona-ba relasaun bilaterál no kooperasaun rejionál entre Timor-Leste no Fiji.
Prezidente mós sei hala’o enkontru ho Ministru Mudansa Klimátika no Enerjia Austrália, Chris Bowen, hodi foka ba hametin kooperasaun iha asaun klimátika, tranzisaun enerjia renovável no finansiamentu adaptasaun ba estadu illa sira ne’ebé vulneravel.
Prezidente Ramos-Horta sei vizita Projetu Adaptasaun Tasi-ibun Tuvalu (TCAP) Fatin 1B, inisiativa prinsipál ne’ebé hatudu medida inovadora protesaun tasi-ibun hasoru nivel tasi ne’ebé sa’e.
Vizita ne’e hatudu Timor-Leste nia solidariedade ho Tuvalu no illa ki’ik seluk ne’ebé hasoru ameasa ezistensiál husi mudansa klimátika.
Prezidente sei hato’o diskursu iha diálogu Sautalaga ho tema “Taku Pakasoa: Forsa iha Unidade”, ne’ebé halibur líder Pasífiku, reprezentante komunidade no parseiru internasionál sira hodi reflete kona-ba reziliénsia klimátika, prezervasaun kulturál no unidade rejionál.
Prezidente mós sei partisipa iha momentu mídia pós-Sautalaga hamutuk ho Primeiru-Ministru Tuvalu, Antigua no Barbuda, no Austrália, hodi amplifika lian koletiva nasaun illa vulneravel sira nian iha palku globál.
Iha Fiji, Prezidente sei hato’o diskursu iha Plenáriu Líder sira nian no partisipa iha eventu espozisaun Fasilidade Reziliénsia Pasífiku nian, mekanizmu finansiamentu krítiku hodi apoia adaptasaun klimátika no preparasaun ba dezastre iha rejiaun.
“Timor-Leste nu’udar nasaun ki’ik ida, no ami-nia lian sei sai nafatin hanesan solidariedade ida. Mudansa klimátika la koñese fronteira, no mós solidariedade. Ha’u lori ho ha’u ba Tuvalu no Fiji konviksaun metin katak hamutuk, liuhusi Taku Pakasoa—forsa iha unidade ita bele asegura futuru ida ne’ebé reziliente no dignu ba povu hotu-hotu,” Prezidente Ramos-Horta deklara liuhusi nota ne’ebé TATOLI asesu husi Palásiu Prezidensiál, ohin.
Vizita traballu ne’e reprezenta kontinuasaun envolvimentu ativu Timor-Leste nian iha asuntu rejionál Pasífiku no kompromisu ba prinsípiu Fórum Illa Pasífiku nian, ho foku ba finansiamentu adaptasaun klimátika, kooperasaun Súl-Súl no hasa’e ligasaun povu-ba-povu.
Prezidente Ramos-Horta sei konklui vizita traballu no fila mai Dili iha loron 08 Outubru 2026.
Jornalista: Hortêncio Sanchez
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

