Top

IJJ sosializa jogu ilísitu ba komunidade Babulu

IJJ sosializa jogu ilísitu ba komunidade Babulu. Imajen TATOLI/Vitorino Lopes da Costa

VIKEKE, 05 Outubru  2026 (TATOLI)–Ekipa Inspesaun Jerál Jogu (IJJ) sosializa jogu ilísitiu  sira-ne’ebé Governu bandu ba komunidade husi Suku Babulu, Postu Uatulari, Munisípiu Vikeke.

Objetivu husi  sosializasaun ne’e, atu fó koñesimentu jogu ilísitu ne’ebé Governu bandu ba komunidade nune’e komunidade bele hatene no koñese.

Iha sosializasaun ne’e, Xefe IJJ, Júlio Freitas, haktuir IJJ nian kna’ar mak halo kontrolu ba jogu sira-ne’ebé Governu fó autoriza hanesan toto bola, SDSB, lotária no jogu ne’ebé daudaun ne’e Governu kontinua bandu hanesan jogu bola guling.

“Nune’e, ami-nia prezensa ida-ne’e atu fó hanoin ba ita-nia komunidae iha área rurál labele komete jogu ilísitu (jogu ilegál) sira ne’ebé Governu seidauk autoriza. Tan ne’e, ami fó  koñesimentu ba komunidade oinsá para halo prevensaun ba jogu ilísitu kona-ba dezafiu no krime ne’ebé mosu husi pratika jogu sira-ne’ebé la reguladu,” Júlio Freitas ba TATOLI iha Suku Babalu, Segunda ne’e.

Nia esplika katak jogu ilísitu nu’udár krime no atividade hirak-ne’e la’ós de’it vióla lei, maibé mós hamosu risku boot ba seguransa, estabilidade sosiál, no ekonómia família nian.

“To’o agora Governu seidauk halo regulasaun ba jogu tradisionál  hanesan bola guling. Tan ne’e, ami husu komunidade no autoridade sira karik jogu bola goling ema ruma loke iha-ne’e halo kedas intervensaun ruma tanba jogu referidu seidauk iha autorizasaun,” nia realsa.

Nune’e, nia dehan, ba jogu bola guling agora daudaun parte IJJ halo ona alterasaun  ba dekretu-lei ne’ebé bandu bola guling, sei hein aprezenta ba Konsellu Ministru (KM) no KM mak sei deside hodi halo aprovasaun.

“Ami halo ona alterasaun ba dekretu-lei foun ba jogu bola guling, maibé ami sei  aprezenta ba Konsellu Ministru. Karik dekretu-lei foun ne’e hetan aprovasaun posibilidade bele loke filafali, maibé rekizitu lahanesan uluk,” nia hato’o.

Governu Timor-Leste liuhosi Inspesaun-Jerál Jogu (IGJ) suspende no bandu temporariamente atividade jogu tradisionál bola guling tanba okupa espasu públiku, perturba kalma públiku, no fó impaktu negativu ba labarik sira-nia edukasaun no mentalidade.

Desizaun ne’e Governu hatuun liuhusi rezolusaun Númeru 14/2024 iha fulan-Marsu 2024 hodi taka provizória atividade bola guling.

Iha fatin hanesan, Xefe Suku Babulu, Mário Trindade, hato’o agradesimentu ba ekipa  IJJ ne’ebé mai Suku Babulu hodi introdús jogu ilísitiu ba komunidade iha ne’ebá atu labele komete jogu ne’ebé Governu sei bandu.

“Maibé, ha’u haree iha ha’u-nia suku jogu ilísitu hanesn bola guling laiha, no liuhusi sosializa ida-ne’e komunidade sira bele hatene ona,” nia informa.

Iha fatin hanesan, abitante Beli, Jeferino Menezes, hateten durante ne’e populasaun iha área rurál seidauk komprende jogu ilísitu, maibé liuhusi sosilizasaun ne’e komunidade bele hatene ona.

“Ami iha-ne’e lahatene sá mak jogu ilísitiu. Ami hanoin jogu hotu-hotu Governu bandu maibé afinál jogu ne’ebé Governu bandu mak bola guling de’it. Iha foho ne’e jogu karta mak iha no jogu tradisionál hanesan bingo hirak-ne’e mak baibain ami haree iha foho,” nia subliña.

Entretantu, iha sosializasun ne’e hetan partisipa husi autoridade  lokál no komunidade Suku Babulu ne’ebé hela iha  área Alembata.

Jornalista: Vitorino Lopes da Costa

Editór: Xisto Freitas da Piedade

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!