EDTL no IFC koopera ba dezenvolve Projetu Wind Power Energy iha Vikeke no Bobonaru

DILI, 06 Outubru 2026 (TATOLI) – Eletrisidade de Timor-Leste, Empreza Públika (EDTL, E.P), no International Finance Corporation (IFC) husi Banku Mundiál asina akordu ida kona-ba asisténsia téknika husi ekipa IFC ba EDTL ligadu ho planu implementasaun Projetu Wind Power Energy iha Larigutu-Vikeke no Oe-leu-Bobonaru.
Prezidente Komisaun Ezekutiva EDTL, Paulo da Silva, esplika katak estadu viabilidade ba wind power ne’e hahú tiha ona iha tinan kotuk no daudaun la’o hela, entaun ho asinatura akordu ida-ne’e atu IFC fó asisténsia téknika kle’an liu ligadu ho preparasaun dokumentu konkursu nian.
“Tinan oin ita bele lansa ona konkursu no ita-nia espetativa bele iha meadu ka fin 2027, se buat hotu la’o di’ak ita bele asina ona Power Purchase Agreement (PPA), ba projetu referidu. Tanba ne’e, ohin pasu importante ida kona-ba prosesu preparasaun ba konkursu nian”, Paulo da Silva hatete iha edifísiu MOP, Kaikoli.

Ho akordu ne’e, hahú ohin parte rua serbisu hamutuk to’o meadu tinan oin bele konklui prosesu hotu, nune’e bele lansa konkursu.
“Kona-ba projetu ne’e ita seidauk hatene presiza montante orsamentu hira, tanba prosesu preprasaun, estimativa ténika sei la’o hela, maibé ida-ne’e ita sei aplika modalidade ida hanesan mós projetu solár PV iha Manatutu. Ita sei aplika Independent Power Produce (IPP) setór privadu mak sei halo investimentu, entaun IFC apoia ita atu halo prosesu preparativu hotu”, nia dehan.
Reprezentante Banku Mundiál iha Timor-Leste, David Freedman, hatete katak akordu ida-ne’e importante tebes, tanba estabelese enkuadramentu ba asisténsia téknika ne’ebé sei fornese husi IFC ba EDTL hodi prepara Projetu Wind Power nian, ne’ebé bele dezenvolve liuhusi investimentu setór privadu hodi ajuda EDTL no mós Governu, atu atinje meta no objetivu sira hotu inklina ba planu médiu prazu tinan 2027-2030 ne’ebé aprova no lansa ona.
Nia dehan liuhusi akordu ida-ne’e, tékniku sira husi IFC sei serbisu hamutuk ho EDTL hodi estuda kle’an kona-ba posibilidade atu dezenvolve projetu eletrisidade iha Larigutu no Oe-leu.
“Fatin rua ne’e ami-nia ekipa konjunta monta ona torre ida ho altura metru 100 hodi sukat anin nia forsa. Aleinde ne’e, prosesu sukat anin nian ne’e la’o hela. Ita sei prepara planu detallu kona-ba projetu ne’e, bainhira prontu ita bele lansa ba konkursu”, nia esplika.
Tuir nia, parte IFC no grupu Banku Mundiál orgullu tebes bele koopera ho EDTL hodi dezenvolve projetu ida-ne’e.
Ministru Obra Públika, Samuel Marçal, dehan akordu ohin ne’e marka tan pasu importante ida ba futuru Timor-Leste nian hodi fó ezemlu kona-ba bainhira funu iha Média Oriente afeta tebes ba folin mina iha nasaun barak iha mundu.
“Timor-Leste maski dook tebes, maibé ita seidauk prodús buat barak iha rai-laran, sei dependénsia barak liuhusi rai-li’ur. Maibé, la signifika katak ita laiha buat ida iha rai, ita iha rikeza barak iha rai, oinsá mak dezenvolve ba ita-nia rikeza sira ne’e hodi ajuda ita-nia Estadu ba futuru nasaun nian”, dehan.
Tuir governante, asinatua akordu ba utilizasaun wind power nian ida-ne’e hanesan mehi ida iha planu estratéjiku ne’ebé iha tinan naruk foin hahú atu implementa.
“Ha’u apresia tebes ba ekipa hotu. Ha’u espera katak ho akordu ida-ne’e ita bele hahú ona balubalun iha tempu badak atu ita bele ajuda Governu iha enerjia eletrisidade. Buat sira ne’e hotu hahú utiliza ona enerjia husi anin no loron-matan, ita bele redús ona ita-nai orsamentu ba iha enerjia eletrisidade nian”, nia salienta.
Ba nia, enerjia eletrisidade hanesan infraestrutura ka nesesidade bázika ne’ebé importante tebes tanba ema hotu presiza, husi eletrisidade mak dudu setór sira seluk bele funsiona ho di’ak.
“Ha’u agradese ba IFC no parte hothotu, ha’u espera katak antes fim do ano 2027 ka meadu 2027 bele ona prosesu aprovizionamentu, nune’e iha fin 2028-2029 bele konklui projetu. Ha’u-nia promesa ba Primeiru-Ministru katak 2030-2031 EDTL bele hamriik mesak ona, la presiza subsídiu husi Governu”, Samuel afirma.
Notísia relevante: EDTL no Caltech instala torre wind mast iha Oe-leu atu estuda enerjia eólika
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

