ESJ 04 Setembru UNAMET no Nobel da Paz prepradu frekuenta Ezame Nasionál

DILI, 06 Outubru 2026 (TATOLI)–Eskola Sekundáriu Jerál (ESJ) 04 Setembru UNAMET Balide, no Eskola Sekundária Jerál (ESJ) Nobel da Paz preparadu frekuenta Ezame Nasionál ne’ebé sei realiza iha 19 Outubru 2026.
Diretór Eskola Ensinu Sekundáriu Jerál 04 Setembru UNAMET Balide, Sergio Alfredo da Cruz, hateten estudante ESJ hamutuk 647 ne’e, estudante 310 hosi área siénsia teknolojia no 337 hosi área siénsia ezata.
“Ida-ne’e númeru fixu tuir dadus eskola,” nia dehan iha nia kna’ar fatin, Balide, Dili, Tersa ne’e.
Diretór mós hateten katak númeru estudante ne’ebé prezente iha loron ezame bele menus hosi 647, tanba bele iha estudante balun ne’ebé hasoru problema dokumentu, dook hosi eskola ka moras grave.
Nia esplika eskola agora halo preparasaun, inklui halo avizu ba estudante no profesór sira, no halo aprosimasaun ba nesesidade hotu ne’ebé presiza durante realizasaun ezame.
Iha parte seluk, nia dehan katak eskola kontinua fó-atensaun ba estudante ne’ebé la ativu iha prosesu aprendizajen, inklui estudante ne’ebé falta barak ka abandona aula.
Tuir nia, halo komunikasaun ho inan-aman liuhosi karta konvite no enkontru kada trimestre, liuliu bainhira estudante hetan rezultadu aprendizajen ne’ebé menus.
“Eskola sempre halo enkontru ho inan-aman atu hamutuk haree problema estudante sira. Bainhira estudante hetan valór menus, ami konvida inan-aman sira atu mai eskola,” Sergio haktuir.
Kona-ba saladeaula ba Ezame Nasionál, Diretór hateten maioria turma iha estudante besik 20, tanba númeru estudante menus iha tinan ida-ne’e, maibé nia konsidera katak fatin sala aula sei la sai problema ba realizasaun ezame.
Nia apela ba estudante sira atu estuda mesak ka iha grupu, no fó atensaun liuliu ba matéria ne’ebé sira hetan valór menus.
Aleinde ne’e, nia mós husu estudante sira atu aproxima an ba profesór sira hodi husu orientasaun no ajuda bainhira iha matéria ne’ebé seidauk komprende.
“Estudante sira tenke esforsu estuda, bele estuda mesak ka iha grupu. Se iha matéria ne’ebé sira hetan valór menus, tenke besik ba profesór hodi husu tulun no orientasaun,” Sergio sujere.
Nia apela mós ba inan-aman atu kontrola oan sira durante tempu preparasaun ezame, liuliu hodi evita uza telemóvel liuhusi nesesidade ba TikTok no Facebook.
Nia rekomenda estudante sira uza internet, inklui Google, atu buka matéria no informasaun ne’ebé bele ajuda sira-nia estudu no futuru.
Diretór mós konfirma katak, hanesan tinan sira liubá, profesór ne’ebé fiskaliza Ezame Nasionál sei liuhosi sistema troka profesór entre eskola. Profesór hosi Escola 04 de Setembro bele fiskaliza ezame iha eskola privada, katólika ka públika seluk, no vise-versa.
Iha parte seluk, Petronela Belo nu’udár estudante finalista 2026, preparada atu tuir ezame nasionál, tanba durante fulan hirak liubá kotuk simu ona matriks no halo ona revizaun ba matéria sira.

“Ami preparadu hodi simu Ezame Nasionál ne’e tanba Ezame Nasionál ne’e ha’u tuir dala rua ona kompostu husi ensinu báziku no agora ensinu sekundáriu. Ne’ebé, sempre prepara antes ezame. Tanba estuda mós barak no mós ajuda husi profesór sira, no mós liuhusi orasaun hotu atubele akompaña nafatin ami-nia ezame nasionál 2026 ne’e bele liu ho di’ak, no espera ami Eskola Sekundária Jerál 04 Setembru ida-ne’e susesu hotu,” nia dehan.
Entretantu, Portavós Eskola Sekundária Jerál Nobel da Paz, Lourenço Ximenes Belo, hateten ESJ Nobel da Paz preparadu, nune’e hein loron to’o estudante sira hasoru de’it ezame.

“Ami-nia preparasaun la’o ho di’ak, tanba ami iha kooperasaun di’ak ho Ministériu Edukasaun (ME), oinsá atu koloka ami-nia profesór eskola seluk no koloka profesór husi eskola seluk mai iha ami-nia eskola,” nia tenik.
Daudaun ne’e, nia haktuir, profesór sira hahú halo revizaun ba estudante sira tuir matriks ne’ebé Ministériu Edukasaun distribui ona bá eskola.
“ME fó ona matriks mai. Agora ita-nia profesór sira halo rezumu fó ba estudante sira hodi halo preparasaun antes ba hasoru ezame nasionál,” nia katak.
Profesór ne’e husu estudante sira atu prepara an hodi hasoru ezame nasionál ne’ebé sei mai, tanba inan-aman nia luta hakarak oan sira atu susesu.
Estudante finalista ne’ebé sei partisipa ezame nasionál hamutuk 620 kompostu husi siénsia no umanidade hamutuk 360 no siénsia teknolojia hamutuk 260.
Enkuantu, ESJ Nobel da Paz, prepara saladeaula hamutuk 16, no tuir planu kada saladeaula sei akumula estudante na’in-20.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

