STAE hahú halo resensiamentu eleitorál iha postu 69 iha territóriu

DILI, 07 Outubru 2026 (TATOLI) —Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), Kuarta ne’e, hahú lansa prosesu resensiamentu eleitorál no atualizasaun baze dadus sistema biométriku iha postu administrativu 69 iha territóriu.
Diretora Jerál STAE, Dulce Guterres Júnior, informa lansamentu ne’e marka etapa foun ida ba prosesu resensiamentu eleitorál, ne’ebé hahú ona iha 2024.
“Lansamentu ohin iha postu administrativu 69 signifika katak territóriu nasionál hahú ona resensiamentu biométriku,” nia hateten ba jornalista sira, iha Postu Administrativu Na’in Feto, Munisípiu Dili.
Tuir Konstituisaun RDTL, Artigu 65 alínea 2, determina resensiamentu eleitorál nu’udár obrigatóriu, ofisiál, úniku no universál. Tanba ne’e, STAE kontinua halo edukasaun no atualizasaun ba komunidade no eleitór sira, atu garante sira-nia direitu ba votu iha eleisaun sira.
Kona-ba resensiamentu eleitorál iha diáspora, nia hatán, prosesu resensiamentu eleitorál sei hala’o iha diáspora durante fulan-Outubru, ein koordenasaun ho Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE-sigla portugeza) no Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK).
Dulce hateten resensiamentu iha diáspora sei hala’o iha Austrália, Reinu Unidu (UK), Portugál no Repúblika Koreia.
Aleinde nasaun sira-ne’e, nia esplika, Governu mós prevee aumenta fatin resensiamentu iha Indonézia hanesan Bali, Jakarta no Kupang, no mós iha Pekín, Xina.
Nia apela ba liurai, xefe suku no administradór postu administrativu atu ajuda hato’o informasaun ba komunidade iha suku no aldeia sira kona-ba resensiamentu no atualizasaun baze dadus.
Relasiona ho asesu ba resensiamentu ba ema ho defisiénsia no grupu vulnerável sira, Dulce tenik, sei halo fasilitasaun liuhosi koordenasaun ho xefe suku no administrasaun postu administrativu sira.
“Ema sira-ne’ebé ho defisiénsia, ita buka maneira atu fasilita sira mai halo rresensiamentu. Ida-ne’e STAE prontu atu ajuda sira,” nia hateten.
Preparasaun ba eleisaun prezidensiál 2027
STAE konsidera prosesu resensiamentu no atualizasaun baze dadus ne’e nu’udár parte hosi preparasaun ba eleisaun prezidensiál 2027.
Nune’e, autoridade ne’e apela ba sidadaun sira, liuliu joven ne’ebé atinje ona idade 17, atu mai halo resensiamentu no atualiza sira-nia dadus antes prosesu ramata iha Janeiru tinan oin.
Dulce mós hateten katak eleitór sira-ne’ebé muda rezidénsia, pur-ezemplu hosi Dili ba munisípiu seluk ka hosi munisípiu seluk ba Dili, presiza atualiza sira-nia dadus atubele vota iha sentru votasaun ne’ebé alista sira-nia naran.
Iha atualizasaun ne’e mós bele inklui troka kartaun eleitorál ne’ebé aat ka lakon, no korrije dadus hanesan data moris ka dokumentu sira-ne’ebé seidauk kompletu tuir rekizitu.
Entretantu, Administradór Postu Administrativu Na’in Feto, Luís Casimiro Lopes, hateten antes ne’e sidadaun sira tenke ba munisípiu atu halo resensiamentu no trata kartaun biométriku, maibé ho lansamentu iha postu administrativu, servisu ne’e besik liután ba komunidade.
“Antes ne’e ita konsentra iha munisípiu, maibé agora mai to’o postu ona no hakbesik an ba iha suku sira. Komunidade bele hakat mai postu, la presiza ba fali munisípiu,” Luís Casimiro Lopes informa.
Nia apela ba komunidade, inklui katuas-ferik sira, atu aproveita oportunidade ne’e hodi halo resensiamentu no atualiza sira-nia kartaun eleitorál.
Portantu, kona-ba ema ho defisiénsia asesu ba resensiamentu no atualizasaun baze dadus, nia hateten, Administrasaun Postu Na’in Feto sei fasilita transporte ba sidadaun sira ho defisiénsia ka katuas-ferik sira ne’ebé iha difikuldade atu la’o mai postu.
“Ema sira ho defisiénsia ne’ebé laiha kbiit atu mai iha postu, ita fasilita transporte atu lori sira mai. Depoiz sira trata sira-nia dokumentu, ita lori fali ba sira-nia fatin,” nia esplika.
Luís hatutan katak medida ne’e halo liuliu atu garante sidadaun sira hotu-hotu iha asesu ba servisu públiku, inklui resensiamentu eleitorál no dokumentasaun.
Atualizasaun no rejistrasaun baze dadus iha STAE hamutuk 919.357, feto iha 441.691 no mane iha 477.666. Atualiza ona ema 341.952, feto iha 173.096 no mane iha 168.856.
Eleitór outstanding hamutuk 577.405, feto iha 268.595 no mane 308.810. Rejistu foun 54.310, feto iha 26.859 no mane iha 27.451. Hosi eleitór rejistu foun no atualizadu hamutuk 396.262, feto iha 199.955 no mane iha 196.307.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

