Top

Enkontru Governadór Banku Sentrál Pasífiku Súl foka ba kreximentu, reziliénsia no inovasaun finanseira

BCTL hala’o enkontru anuál ho Governadór Banku Sentrál Illa Pasífiku ba da-41 ne’ebé hala’o iha Otél Palm Spring Fatuhada Dili, 09 Outubru 2026. Foto TATOLI/António Daciparu.

DILI, 09 Outubru 2026 (TATOLI) – Enkontru entre Governadór Banku Sentrál Pasífiku Súl ba da-41, ne’ebé hala’o iha Otél Palm Spring, Dili, sesta-feira ne’e, destaka asuntu prinsipál haat mak hanesan kreximentu ekonómiku, reziliénsia ba krize, inovasaun teknolojia finanseira, no hametin kooperasaun entre banku sentrál sira iha rejiaun pasífiku.

Governadór Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL), Hélder Lopes, hateten enkontru anuál ne’e fó fórum ida ba dirijente banku sentrál sira atu ko’alia kona-ba dezafiu ekonómiku no finanseiru oioin, enkuantu hametin koordenasaun polítika iha rejiaun ne’e.

“Aleinde hanesan membru ida husi ASEAN, ita mós halo parte iha Komunidade Banku Sentrál Pasífiku nian. Tinan-tinan, ita hasoru malu hodi ko’alia kona-ba asuntu oioin ne’ebé relasiona diretamente ho mandatu husi banku sentrál sira”, Hélder Lopes hatete ba jornalista sira.

Nia haktuir katak diskusaun kona-ba kreximentu ekonómiku sai prioridade tanba banku sentrál sira hala’o papél krusiál hodi kria kondisaun ne’ebé apoia atividade ekonómika, inklui liuhusi koordenasaun ho Governu no setór privadu.

Espesifikamente ba Timor-Leste, kooperasaun ne’e nesesáriu atu hametin estabilidade makroekonómika, apoia investimentu, no hasa’e kontribuisaun setór produtivu ba kreximentu ekonómiku nasionál.

Entretantu, kestaun kona-ba reziliénsia ekonómika maka preokupasaun ida tanba nasaun sira pasífiku nian hasoru risku esternu oioin, hahú husi inflasaun globál, interrupsaun sira iha kadeia fornesimentu nian, tensaun jeopolítika sira, no impaktu sira husi mudansa klimátika.

“Reziliénsia ne’e relasiona ho oinsá ita prepara ita-nia an, nune’e bainhira mosu turbulénsia ne’ebé fó impaktu ba ekonomia, ita prontu atu hasoru”, nia esplika.

Hélder subliña katak ba Timor-Leste,jere Fundu Petrolíferu nu’udar instrumentu krusiál hodi mantein rezerva finanseira nasionál hodi hasoru kondisaun ekonómika ne’ebé la serteza.

Nia dehan BCTL serbisu besik ho Governu no instituisaun relevante sira hodi garante disponibilidade rezerva ne’ebe adekuada bainhira nasaun rnfrenta situasaun ne’ebe presiza apoiu finanseiru.

Hélder mós subliña katak reziliénsia ekonómika la’ós de’it harii liuhusi hatán bainhira krize ida mosu, ida-ne’e tenke prepara antes ho di’ak liuhusi polítika sira ne’ebé kredivel, sistema finanseiru ida ne’ebé forte, no jestaun fiskál ne’ebé prudente.

Nia destaka mós dezafiu estruturál sira husi ekonomia Timor-Leste nian, ne’ebé dependente nafatin ba gastu Governu nian no reseita petrolíferu nian.

Governadór ne’e afirma katak transformasaun ba ekonomia ida ne’ebé diversifikadu liu, produtivu, no orientadu husi setór privadu maka nesesidade ida ba tempu naruk atu hametin reziliénsia ekonómika nasionál.

Aleinde kreximentu no reziliénsia, enkontru ne’e mós diskute kona-ba inovasaun teknolójika iha servisu finanseiru sira, inklui oinsá banku sentrál bele aproveita dijitalizasaun hodi hadi’a efisiénsia no habelar asesu públiku ba servisu bankáriu sira.

Hélder afirma katak dezenvolvimentu teknolójiku sira ezije banku sentrál atu adapta beibeik, enkuantu garante katak inovasaun sira ne’ebé implementa la hamosu risku foun sira ba estabilidade sistema finanseiru nian.

Hametin kooperasaun rejionál sai hanesan foku seluk, partikularmente iha troka informasaun, kapasitasaun rekursu umanu, supervizaun finanseira, no koordenasaun hodi hatán ba xoke ekonómiku sira.

Enkontru ne’e partisipa mós husi reprezentante sira banku sentrál sira husi nasaun sira pasífiku nian, inklui Austrália no Nova Zelándia, no mós parseiru dezenvolvimentu internasionál sira.

Ajenda enkontru nian inklui diskusaun kona-ba perspetiva ekonómika globál no rejionál, diskusaun entre governante sira kona-ba prioridade polítika, inovasaun setór finanseiru, no diálogu ho parseiru dezenvolvimentu sira kona-ba nesesidade asisténsia téknika no kapasitasaun.

Hélder hein katak fórum ne’e la’ós de’it rezulta iha troka hanoin, maibé mós enkoraja pasu kooperativu konkretu sira ne’ebé bele implementa hodi hametin sistema finanseiru no ekonómiku nasaun sira pasífiku nian.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!