Top

Governu halo abertura feira selebra loron nasionál liberdade imprensa ba da-haat

Seremonia abertura feira liberdade hodi komemora loron nasionál liberdade imprensa ba da-4 iha CCD. Imajen Tatoli/Alexandra da Costa.

DILI, 15 Outubru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Sekretária Estadu Komunukasaun Sosiál (SEKOMS), hamutuk ho Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI-TL) no asosiasaun jornalista sira, halo abertura ba feira hodi selebra loron nasionál liberdade imprensa ba da-haat ho tema “Mídia livre demokrásia metin”.

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, hateten loron ne’e la’os de’it momentu atu komemora loron nasionál liberdade imprensa, maibé oportunidade ba jornalista hotu atu reflete kona-ba papél no responsabilidade mídia nian.

“Jornalista iha papél importante atu buka, verifika no hato’o informasaun ba públiku, enkuantu Governu iha responsabilidade atu garante ambiente ne’ebé permite mídia hala’o kna’ar ho independente,” Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Loro Dias Ximenes, hateten ba jornalista sira ihaSentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés), ohin.

Iha kontestu Timor-Leste, nia dehan, dezenvolvimentu setór komunikasaun sosiál presiza ema hotu nia servisu hamutuk tanba mudansa no kresimentu mídia dijitál lori oportunidade boot, maibé mós lori dezafiu foun inklui desinformasaun no informasaun sala.

Tan ne’e, SEKOMS iha kompromisu atu kontinua hametin ekosistema komunikasaun sosiál ida ne’ebé livre, independente, profisionál no responsável.

“Ita sei kontinua servisu hamutuk ho KI, RTTL, TATOLI no mídia privadu, rádiu komunidade no asosiasaun jornalista sira no parseiru dezenvolvimentu sira atu dezenvolve no hadi’a kualidade informasaun nian,” nia afirma.

Tanba, tuir nia, liberdade imprensa presiza proteje maibé liberdade ne’e mós akompaña ho responsabilidade, entaun ema hotu atu uza feira liberdade ida-ne’e, hanesan oportunidade atu aprende, fahe esperiénsia, promove koperasaun no hametin komprimisiu hamutuk ba futuru komunikasaun sosiál iha Timor-Leste ne’ebè di’ak-liu.

Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste, António Cezar Mali, hateten espozisaun ida-ne’e nu’udar parte husi komemorasaun loron nasionál liberdade imprensa Timor-Leste ba da-haat hodi aprezenta istória no sasin kona-na istória ida-nian.

“Liuliu iha espozisaun fotográfia istórika sira-ne’e mak testamuñu kona-ba dalan naruk ne’ebé ita-nia nasaun liu ona hodi to’o ba independénsia. Ida-ne’e ita hanoin hikas jornalista australianu na’in-lima ne’ebé mate iha Balibo,” nia dehan.

Tanba, nia dehan, liuhusi sira-nia servisu mak timoroan aprende katak jornalizmu iha papél importante tebes atu hatudu verdade no lori povu Timor-Leste nia lian ba mundu tomak. Tanba ne’e, timoroan tenke fó onra no hanoin nafatin jornalista sira-ne’ebé tau sira-nia vida iha risku hodi lori informasaun kona-ba Timor-Leste nia luta ba komunidade internasionál.

“Liberdade imprensa sai nu’udar pilár fundamentál iha demokrásia, imprensa livre fó oportunidade ba sidadaun sira atu hetan asesu ba informasaun ne’ebé loos, ekilibradu no fiável,” nia hateten.

Tuir nia, bainhira laiha liberdade imprensa mak sidadaun sira sei hetan difikuldade atu tau matan ba ema sira-neʼebé kaer podér no atu foti desizaun bazeia ba informasaun ne’ebé adekuadu.

“Jornalista sira tenke iha korajen atu buka verdade, verifika informasaun, deskobre faktu sira no hala’o sira-nia kna’ar ho independénsia, la tauk no la halo favoritizmu,” nia haktuir.

Liberdade atu fahe informasaun ne’ebé seidauk verifika, deklarasaun ne’ebé difamatóriu ka notísia ne’ebé laloos ba públiku. Tanba konfiansa públika mak patrimóniu ne’ebé folin-boot liu iha profisaun jornalístika no konfiansa ne’e bele hetan de ‘it liuhusi integridade, profisionalizmu no responsabilidade.

Aleinde ne’e, nia mós hakarak enkoraja jornalista hotu-hotu liuliu jerasaun foun atu kontinua aprende lee, prátika no dezenvolve kapasidade jornalístika, dezenvolve imi-nia abilidade hakerek, halo investigasaun jornalístika, verifika faktu sira no aprezenta informasaun ho klaru no loos.

“Jornalizmu independente importante tebes atu promove transparénsia, responsabilizasaun no demokrásia. Nune’e respeita no dignidade profisaun jornalístika mantein ita-nia integridade, kumpre Kódigu Étika Jornalistika no tane aas verdade sai hanesan prinsipiu orientadór iha servisu jornalístiku,” nia dehan.

Tanba ne’e, mai aproveita feira fotográfika ida-ne’e sai nu’udar momentu ida atu reflete no hanoin katak liberdade imprensa hetan liuhusi luta no tenke kontinua asegura husi jerasaun hotu-hotu.

“Ita tenke fó onra ba ita-nia istória, haforsa profisionalizmu no asegura katak imprensa kontinua sai povu nia lian no guarda ba demokrásia. Imprensa bele livre, maibé tenke mós iha ninia responsabilidade,” nia hateten.

Enkuantu, iha feira ne’e kompostu husi grupu hamutuk 20 ne’ebé sei faan kona-ba produtu artesanatu, produtu lokál, kulinária no espozisaun foto jornalizmu husi jornalista sira.

Kona-ba forum editoriál ne’e oradór husi SEKOMS, Konsellu Imprensa, Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e no Xefe Departamentu komunimasaun sosiál UCT, sira-nia aspirasaun foku liu ba prezensa Artifisiál Intelijénzia (AI) ne’ebé bele fó impaktu ba servisu jornalista sira-nian.

Programa loron nasionál liberdade imprensa

Entretantu atu selebra loron nasionál liberdade imprensa ne’ebé akontese iha loron 16 fulan-Outobru, prienxe mós programa barak mak sei hala’o hanesan, Meet The Press, feira liberdade, diálogu forum nasionál editoriál, diskusaun meza redonda, selebrasaun misa, presta omenajen (kari aifunan), marsa liberdade, atribuisaun prémiu jornalizmu 2026 no iha animasaun (divertimentu).

Jornalista : Alexandra da Costa

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!