Top

Banku Mundiál aprezenta rekomendasaun tolu ba ezekusaun OJE 2027

Reprezentante Banku Mundiál iha Timor-Leste, David Freedman, tuur iha liman loos, hamutuk ho Vise-Ministra Finansa, Regina de Jesus. Foto/António Daciparu.

DILI, 20 Outubru 2026 (TATOLI)-Banku Mudiál iha Timor-Leste aprezenta rekomedasaun tolu ba Governu kona-ba ezekusaun ba proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 ho montante billaun $2.568,5.

Reprezentante Banku Mundiál iha Timor-Leste, David Freedman, esplika katak sujestaun tolu ne’e mak hametin nafatin kompromisu Governu atu mantein estabilidade makroekonómika, nafatin hametin efisiénsia ba despeza públika hodi asegura katak OJE 2027 prodús impaktu ne’ebé efetivu, no mobiliza no otimiza finansiamentu ba dezenvolvimentu, la’ós de’it liuhusi investimentu públiku, maibé dezenvolvimentu sira hotu liuhuhi orsamentu Estadu.

Nia dehan kompromisu ne’e iha objetivu atu mantein estabilidade makroekómika. Iha proposta lei orsamentu ne’ebé prepara, prevee katak se laiha dezenvolvimentu ba kampu mina ka gás foun, no se despeza públika kontinua tuir tendénsia ne’ebé projeta ba tinan sira tuirmai, rekursu finanseiru iha Fundu Mina-rai bele hotu iha 2039.

Tuir nia, Banku Mundiál konsidera katak análize ne’e loos, Nia mós afirma katak kompromisu klaru husi Governu atu foti medida preventive hodi evita krize ekonómika bele ajuda mantein konfiansa husi setór privadu no sosiedade. Bainhira laiha medida apropriada, situasaun ne’e bele hamenus konfiansa, sai opstákulu ba investimentu privadu no esforsu atu diversifika ekonomia.

“Nune’e, ami sujere ba Governu, la’ós katak tenke ko’a despeza lalais ka maka’as, maibé hato’o nafatin kompromisu ne’ebé kredivel, foti katak sei mantein estabilidade husi parte ekonomia bainhira dezenvolvimentu ba kampu gás ka mina foun se hetan atrazu ruma. Ita bele hala’o ajustamentu ba polítika fiskál hodi asegura no mós mantein ita-nia fundu rezerva balun iha Fundu Mina-rai atu asegura kontinuasaun husi prosesu dezenvolvimentu sira hotu”, David Freedman hatete.

Nia dehan kona-ba rekomendasaun efisiénsia despeza públika, Banku Mundiál aprezenta análize balun ne’ebé hatudu katak iha duni posibilidade bele aumenta impaktu liuhusi despeza públika no iha tempu hanesan bele matein ka redús montante despeza.

Banku Mundiál nota katak asuntu ne’e la’ós buat ida ko’alia dala ka rezolve iha tempu badak, maibé nu’udar prosesu ida ne’ebé presiza kompromisu kontínua husi parte polítika, tinan ba tinan. Prosesu ne’e presiza buka dalan liuhusi inovasaun no reforma sira atu hadi’a efisiénsia iha jestaun no ezekusaun despeza públika.

“Rekomendasaun kona-ba finansiamentu, ami nota katak durante tinan hira, Governu ninia despeza kuaze maioria finansia husi Fundu Mina-rai, ne’ebé ba oin sujere ba Governu katak bele buka oinsá ita mobiliza finansiamentu husi fonte sira seluk, bele mobiliza tan reseita doméstika, tinan ba tinan aumenta hanoin bele ajuda hamenus presaun iha Fundu mina-rai”, David dehan.

Tuir nia, Banku mundiál mós nota empréstimenu husi ajénsia ka parseiru internasionál, ho juru ki’ikoan bele mós ajuda atu proteje fundu rezerva iha Fundu Mina-rai.

“Iha tempu hanesan sujere mós katak bele haree posibilidade ba modalidade sira hanesan Parseria Públiku-Privada garante husi orsamentu Estadu, atu mobiliza investimentu husi setór privadu. Maibé, ho ida-ne’e hotu empréstimu, dívida públika, modalidade PPP no garante seluk tan. Ami nota katak importante tebes ita jere risku sira hotu ho padraun ida ne’ebé forte”, nia dehan.

David subliña aleinde iha tinan oin mai, espera katak investimentu husi setór privadu sei sai fonte boot ba kreximentu ekonómiku, kriasaun empregu no seluk tan. “Ami koopera nafatin ho Governu hodi kontribui ba prosesu dezenvolvimentu iha Timor-Leste”, nia konklui.

Totál OJE 2027 hamutuk $2.568.500.000, proposta ne’e prevee alokasaun billaun $2,487 ba Administrasaun Sentrál, ba Rejiaun Administrativu Espesiál Oekusi Ambenu millaun $56,1 no ba Seguransa Sosiál millaun $186,55.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!