Top

MS ezekuta OJE 2026 aginje ona 59%

Prezidente Komisaun F Parlamentu Nasionál, Deputada Maria Gorumali Barreto. Imajen Tatoli/Francisco Sony.

DILI, 20 Outubru 2026 (TATOLI)—Prezidente Komisaun F iha Parlamentu Nasional ne’ebe trata asuntu saude, Maria Gorumali Barreto, hateten Minsiteriu Saúde ezekuta ona 59% husi Orsamentu Jeral Estadu 2026 husi montante orijinál $76.976,534.

Husi orsamentu ne’e, montante ne’ebé aloka ba salariu vensimentu $36.436,878, bens servisu $14.597,468, transferénsi públika $21.890,400, Kapitál Menor $7.543,018 no Kapitál dezenvolvimentu $595,333.

“Husi sira-nia ezekusaun ba iha orsamentu iha 2026 foin atinje 59% husi totál orsamentu $76.976,534. Agora iha OJE 2027 hetan aumenta ne’ebé mak boot ba millaun $81 husi ne’ebá ha’u atu foti de’it mak ha’u hanoin transferénsia públika ita hatene hotu, haree liu ba pasiente sira no haree ba liu apoiu médiku sira-ne’ebé mak mai husi Kuba, ne’e brigada Kuba nian ita presiza aloka orsamentu ba iha ne’ebá,” Prezidente Komisaun F, Maria Gorumali Barreto, hateeten ba Jornalista sira iha PN, ohin.

Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2027, Ministériu Saúde nian sei tau liu aumenta ba $81.063,093 no Institutu Nasionál Farmasia Produtu no Médikamentu aumenta ba hadi’a sistema saúde iha Timor-Leste.

Prezidente Komisaun F, Maria Gorumali Barreto, informa iha 19 Outubru ne’e Komisaun F ne’ebé mak trata asutu Edukasaun Saúde Siguransa Sosiál no Igualidade Jéneru hala’o audiénsia públika ho Ministériu Saúde nomós ho instituisaun autonomia sira-ne’ebé mak tutela iha Ministériu Saúde mak hanesan INFPM, INSPTL, SNAEM I.P no HNGV.

Ba kapitál menor, nia dehan, sira iha orsamentu ho montante millaun $7.5, ne’ebé mak sei tau prioridade ba ekipamentu médiku sira-nian ne’ebé mak sei aloka ba iha ospitál referál sira hotu nomós balun ba fali ospitál HNGV.

“Ba HNGV espesifiku liu ba iha uma foun ba iha Pediátria nian, ne’ebé mak iha tempu badak sei finaliza. Depois iha mós kapitál dezenvolvimentu rihun $595, ne’ebé mak sei haree ba iha konstrusaun ba iha fasilidade saúde sira nomós ho rezidénsia ba profisionál saúde sira tuir dadus ne’ebé mak sira prepara, ida-ne’e mak husi Ministériu Saúde nian,” nia relata.

Nia dehan, INFPM nia orsamentu iha 2026 ne’e mak hamutuk $17.015.513,00 ne’ebé mak aloka ba iha INFPM osan ida-ne’e ate horisehik dia 19 Outubru 2026, ezekusaun foin mak atinje 55%. Ida-ne’e hatudu ba ita katak maske Estadu aloka ona orsamentu ba iha instituisaun ne’ebé mak trata asuntu medikamentu, maibé ita failla iha prosesu kompra, failla iha prosesu kompra liuliu mai husi responsavél mazimu iha INFPM ne’e rasik.

Prezidente Komisaun F hateten, bainhira konfiansa husi polítika sira oinsá ema ne’e rasik tenke halo jestaun ne’ebé di’ak atu resposde ba nia misaun ho vizaun.

“Liuliu atu halo kompra ba ai-moruk nomós halo distribuisaun nomós oinsá atu bele asegura ai-moruk stock out ho tempu ne’ebé mak kle’ur nomós stock out ho númeru ne’ebé mak boot,” nia dehan.

Nia hatutan, foin ezekuta 55% ne’e mak sofre tocke out ai-moruk ho persentajen boot, agora haree fali OJE 2027 nian iha INFPM ne’e rasik aumenta boot husi millaun $17 aumenta ba iha $23.226,597, ne’ebé mak koloka ba iha kategoria haat ne’e hotu salariu vensimentu $884.476, bens servisu $19.601 traferensia públika $2.391 nomós kapitál dezenvolvimentu $350,” nia dehan.

Tanba ne’e, Komisaun F husu ba Ministériu Saúde atu haree liu ba fasilidade saúde sira Timor laran hotu, ne’ebé mak sei sofre ba rekursu umanu liuliu falta pesoál saúde sira no mós INFPM atu komisaun F tenke iha dadus ba sosa ai-moruk, ne’e tenke mai husi dadus ne’ebé mak kredivel husi suplay ne’e rasik, nune’e la bele akontese dadus ne’ebé mak la kredivel.

Antes ne’e, Ministra Saúde Eliá Amaral hateten orsamentu ba Ministériu Saúde ba tinan 2026, daudaun ne’e ezekuta to’o ona 59%, ba iha kategoria sira-ne’ebé mak iha hanesan salariu vensimentu, bens servisu, kapitál menor no kapitál dezenvolvimentu too ona 58%, ho  obrigasaun ne’ebé mak iha ita sei halo tuir ezekusaun ne’ebé mak iha.

Nia dehan, ba iha proposta Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2027, Ministériu Saúde sei tau liu ba Programa Prioridade Governu nian.

“Ita hatene katak, programa nonu Governu nian liuliu ita foka ba primeiru orsamentu jerál Estadu nomos programa Governu nian oinsá ita bele implementa enfazeada até bele finaliza nomós atu finaliza ba iha dezeñu no enjinaria ba iha ospitál Munisipál sira. Ba iha orsamentu jerál Estadu 2027 ne’e, ne’ebé mak aloka ba iha Ministériu Saúde nian mak alokasaun hamutuk $81.778,00 ne’ebé aloka mai iha Ministériu Saúde,” nia hateten.

Nia esplika, ba iha katégoria saláriu vensimentu hamutuk millaun $34, bens servisu millaun $14, fundu transferénsia públika hamutuk millaun $18, kapitál menor mllaun $7 no kapitál dezenvolvimentu millaun $5.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!