SEKOMS prioriza programa tolu iha tinan oin

DILI, 20 Outubru 2026 (TATOLI)-Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), iha proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, prevee millaun $5,6 hodi finansia programa prioridade tolu.
Sekretária Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, dehan katak prioridade ba tinan oin mak kontinua fó subsídiu ba mídia privada ho plataforma dijitál ne’ebé durante ne’e hala’o servisu. Sei fó mós atensaun ba dezenvolvimentu mídia, sosializasaun no kapasitasaun ba jornalista sira atu hadi’a kualidade informasaun ba públiku, inklui dezenvolvimentu rádiu komunidade, sentru informasaun suku, suku dijitál, jornál parede dijitál.
Nia esklarese katak maski Governu fó apoiu liuhusi subvensaun públika, maibé Governu sei la intervein ba iha polítika editoriál sala redasaun.
Iha audiénsia públika ho Komisaun G ba Asuntu Edukasaun, Juventude Desportu, Kultura no Sidadania, iha Parlamentu, sekretáriu Estadu ne’e dehan deputadu sira kontinua dezafia jornalista sira atu fó sai informasaun ho kualidade.
“Ami esplika orsamentu ne’ebé alokadu mai iha Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál, Konsellu Imprensa, Tatoli, RTTL, hala’o tuir programa ne’ebé determina [no] durante ne’e hala’o programa sira ho di’ak”, nia dehan.
Aleinde ne’e, deputadu sira mós preokupa bein-estar jornalista sira-nia iha instituisaun mídia sira ne’ebé haknaar an ba. “Ami esplika katak, iha bein-estár presiza regula ho rejime espesiál ne’ebé iha, liuliu ba jornalista sira ne’ebé serbisu iha mídia estatál sira, maibé ba kolega sira serbisu iha mídia privada konserteza na’in ba empreza mak sei bele fó atensaun”, nia afirma.
Deputadu sira mós apresia ho ezekusaun orsamentu, maibé preokupa ituan proposta OJE 2027 ba instituisaun hirak ne’e hetan redusaun.
Tuir livru orsamentál ne’ebé Tatoli asesu, SEKOMS iha proposta OJE 2027 prevee $5.627.784 hodi aloka ba saláriu no ensimentu $1.192.138, bens no serbvisu $733.256, transferénsia públika $3.251.440 (verba ne’e iha millaun $2-resin sei halo transferénsia ba RTTL, E.P], kapitál menór $225.950, no kapitál dezenvolvimentu rihun $225. Verba ne’e atu finansia programa funsionamentu no dezenvolvimentu instituisionál ho subprograma ida.
Programa dezenvolvimentu setór komunikasaun sosiál ho subprograma haat hanesan dezenvolve mekanizmu lejizlasaun regulamentasaun no regulasaun, diversifika no fortalese meiu komunilasaun sosiál, kapasitasaun jornalista no fortalesimentu koezaun sosiál, superitendénsia no tutela órgaun sosiál Estadu.
Programa dezenvolve sistema ida komunikasaun instituisionál ho subprograma rua mak diseminasaun informasaun ba públiku, dezenvolve sistema ida komunikasaun interna Governu
Expedito aprezenta mós ezekusaun OJE 2026 SEKOMS nian ne’ebé atinje 64,8% husi orijen millaun $5,9. Ajénsia Tatoli nia ezekusaun OJE 2026 atinje 77% husi orsamentu orijen $751.548.
Tuir livru orsamentál, Tatoli ba tinan proposta OJE 2027 prevee $651.608 hodi aloka ba saláriu no vensimentu $451.126, bens no servisu $200.482. Orsamentu ne’e hodi finansia programa garante liberdade espresaun no asesu informasaun no programa funsionamentu dezenvolvimentu instituisionál.
Prezidente Konsellu Diretivu Tatoli, Noémio Falcão, agradese ba audiénsia ida-ne’e, liuliu deputadu sira tanba komprende di’ak tebes setór komunikasaun sosiál.
“No sira mós preokupa kona-ba bein-estar jornalista sira-nia, tanba ne’e ho Tatoli no Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál, Konsellu Imprensa, RTTL fiar katak, orsamentu ne’ebé propoin ba iha ne’ebá deputadu sira sei fó apoiu iha debate Orsamentu Jerál Estadu nian ba tinan 2027”, nia hatete.
Iha sorin seluk, Konselleira KI, Isabel de Jesus, dehan KI hetan redusaun rihun $12 iha proposta orsamentu 2027, kompara ho tinan ne’e hodi kontinua ho programa prioridade ezistente hanesan kapasitasaun ba iha jornalista sira ho seluk tan.
KI to’o iha 16 Outubru ezekuta OJE 2026 60% husi orijin $853.81 no previzaun to’o fin anu sei atinje to’o 93%.
Prezidente Komisaun G, Armando Lopes, rekomenda atu aumenta kobertura to’o bá aldeia no área rurál iha territóriu, kapasita jornalista, no fó liberdade ba mídia sira iha kobertura iha ministériu sira.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora

