CNE no UE diskute preparasaun observadora ba Eleisaun Prezidensiál 2027
DILI, 21 Outubru 2026 (TATOLI)–Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE-sigla portugeza) hasoru-malu ho delegasaun husi Uniaun Europeia (UE), iha edifísiu CNE, Kolmera, Dili, Kuarta ne’e, atu fahe informasaun kona-ba preparasaun ba Eleisaun Prezidensiál 2027, inklui posibilidade konvida observadór internasionál.
Vise-Prezidente CNE, Pedro dos Santos, hateten katak enkontru ne’e fó oportunidade ba delegasaun UE atu komprende preparasaun no servisu sira-ne’ebé CNE hala’o atu organiza eleisaun prezidensiál tuirmai.
“Enkontru ne’e foka ba preparasaun eleisaun, inklui prosesu konvida observadór internasionál atu mai observa prosesu eleisaun iha Timor-Leste,” Pedro dos Santos hateten ba jornalista sira iha edifísiu CNE, Kolmera.
Nia esplika katak vizita ne’e nu’udár inisiativa dahuluk husi delegasaun UE atu halibur informasaun kona-ba kondisaun no preparasaun CNE. Informasaun ne’ebé hetan sei aprezenta ba ekipa relevante iha UE, no delegasaun ne’e bele halo vizita tuirmai atu kontinua diskute kona-ba asuntu ne’e.
“Ida-ne’e enkontru dahuluk hodi delegasaun sira mai hatene ita-nia kondisaun sira. Depoiz sira fila, sei informa relatóriu ba ekipa relevante. Sira sei mai tan vizita atu kontinua servisu ne’e,” nia dehan.
Pedro dos Santos hateten katak Prezidente Repúblika seidauk formaliza data Eleisaun Prezidensiál 2027. Bainhira data eleisaun sai ofisiál, instituisaun kompetente sira bele kontinua prosesu preparasaun, inklui konvite ba observadór internasionál.
Nia hatutan katak observadór internasionál ne’ebé sei hetan konvite la’ós de’it husi UE, maibé mós husi nasaun sira iha Ázia, Rúsia no nasaun membru Komunidade Nasaun Lian Portugeza (CPLP-sigla portugeza).
“Observadór internasionál ne’ebé sei hetan konvite la’ós de’it husi Uniaun Europeia, maibé inklui mós nasaun sira husi Ázia, Rúsia no nasaun membru CPLP,” nia esplika.
CNE mós iha posibilidade atu simu konvite husi nasaun seluk bainhira sira hala’o eleisaun, atu Timor-Leste bele haruka observadór ba observa prosesu eleisaun iha nasaun hirak-ne’e.
Kona-ba kustu ba observadór internasionál, Pedro dos Santos hateten katak CNE sei prepara fatin no hahán ba delegasaun durante sira-nia vizita. Maibé, nia la fó esplikasaun klara kona-ba responsabilidade finanseira ba despesa sira seluk.
Kontekstu
Preparasaun ba Eleisaun Prezidensiál 2027 envolve koordenasaun entre instituisaun eleitorál no órgaun Estadu sira. Iha 29 Maiu 2026, CNE no Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) hametin koordenasaun ho partidu polítiku sira kona-ba preparasaun eleisaun. Lee notísia relevante: https://tatoli.tl/2026/05/29/cne-stae-no-partidu-politiku-hahu-halo-preparasaun-ba-eleisaun-2027/?utm_source=chatgpt.com
Enkuantu, iha 13 Outubru 2026, Governu, STAE, CNE no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hala’o reuniaun téknika atu koordena preparasaun no seguransa ba eleisaun prezidensiál tuirmai. Lee mós: https://tatoli.tl/2026/10/13/governu-stae-cne-no-pntl-halao-reuniaun-teknika-kona-ba-eleisaun-prezidensial-2027/?utm_source=chatgpt.com
Iha parte seluk, kona-ba númeru partidu polítiku ne’ebé rejista ona, presiza hetan konfirmasaun husi Tribunál Rekursu atu asegura katak informasaun ne’ebé públika ne’e loos no atual. CNE kontinua prepara aspetu tékniku no operasionál atu asegura prosesu eleisaun la’o tuir lei no prosedimentu ne’ebé vigora.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
