Top

Governu aprova atu estabelese sentru resensiamentu eleitorál iha rai-li’ur

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes. Imajen/TATOLI

DILI, 21 Outubru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi reuniaun Kosnellu Ministru (KM), kuarta ne’e,  aprova atu estabelese sentru resensiamentu eleitorál iha nasaun Indonézia, Inglatera (UK), Korea no Austrália, hodi fasilita timoroan sira-ne’ebé servisu no eskola iha rai-li’ur atu partisipa eleisaun prezidensiál 2027.

Konsellu Ministru aprova proposta haat liuhusi Ministériu Administrasaun Estatál, Komisaun Nasionál Eleisaun no Konsellu Ministru aprova ona projetu Proposta-Lei haa, ne’ebé aprezenta houi Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, relasiona ho alterasaun lejizlasaun eleitorál no rejistu eleitorál, ho objetivu atu atualiza no armoniza prosedimentu eleitorál, moderniza sistema resenseamentu nomós fasilita ezersísiu direitu votu nian.

Proposta sira-ne’ebé aprova ona inklui alterasaun daruak ba Lei n.º 22/2021, loron 4 fulan-Novembru, Lei Eleitorál Munisipál; alterasaun daruak ba Lei n.º 6/2016, loron 25 fulan-Maiu, Lei Resenseamentu Eleitorál; alterasaun daneen ba Lei n.º 6/2006, loron 28 fulan-Dezembru, Lei Eleitorál ba Parlamentu Nasionál; no alterasaun ba dala hitu ba Lei n.º 7/2006, loron 28 fulan-Dezembru, Lei Eleitorál ba Prezidente Repúblika.

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, dehan lejizlasaun ne’e foka liubá kona-ba eleisaun jerál, rejistu eleitorál hodi atualiza no armoniza prosedimentu eleitorál no moderniza sistema resensiamentu no mós fasilita ezersísiu direitu votu sidadaun sira-nian.

“Hanesan ita hotu hatene katak iha 2027 sei iha eleisaun prezidensiál, nune’e MAE, STAE no CNE halo hela vizita ba rai-li’ur hodi estabelese resensiamentu iha fatin sira-ne’ebé timoroan barak konsentra iha ne’ebá,” Sekretáriu Estadu relata ba jornalista sira iha Palásiu Governu, ohin.

Tuir nia, resensiamentu ne’e sei estabelese duni maibé kona-ba prosesu eleisaun ne’e depende ba negosiasaun bilaterál entre MNEK ho Indonézia, signifika bainhira Indonézia eleisaun ninia ema sira iha Timor bele halo eleisaun iha ne’e de’it la presiza ba to’o ida-idak nia rain.

Nia dehan, entre medida prinsipál sira-ne’ebé propoin mak hasa’e asesibilidade husi prosesu eleitorál ba ema sira ho defisiénsia, liuliu liuhusi introdusaun husi matrís (modelu) sira buletin votu nian iha letra braille, apoiu ba eleitór sira ho difikuldade mobilidade nian nomós votu asistidu iha kazu sira-ne’ebé prevee iha lei.

Tanba ne’e, prevee mós estensaun oras votasaun nian iha estranjeiru to’o tuku 8 kalan ba eleisaun Prezidente Repúblika no Parlamentu Nasionál, ho objetivu atu fasilita partisipasaun eleitorál husi sidadaun timoroan sira-ne’ebé hela iha diáspora.

Iha ámbitu husi resensiamentu eleitorál, mudansa sira ho objetivu atu konsolida dijitalizasaun husi sistema, hodi estabelese uzu husi formuláriu eletróniku no rejistu husi dadus biométriku, inklui impresaun dijitál (impresaun liman-fuan) no fotografia husi eleitór, no ho introdusaun elementu foun sira seguransa nian iha kartaun eleitorál liuliu kódigu QR ida.

Aleinde ne’e, propoin posibilidade atu harii komisaun sira rejistu eleitorál nian iha nasaun sira-ne’ebé mak Timor-Leste laiha reprezentasaun diplomátika, liuhusi sidadaun timoroan na’in-rua ho identidade privadu ne’ebé hela iha nasaun ne’e.

Proposta sira-ne’e inklui mós atualizasaun rekizitu hodi aprezenta kandidatura, posibilidade hodi ajusta númeru husi ofisiál eleitorál balun ba númeru husi eleitór sira-ne’ebé rejistadu iha sentru votu nian no estasaun votu nian, no mós mudansa sira seluk ne’ebé ho objetivu atu hadi’a organizasaun husi aktu eleitorál.

Iha kazu eleisaun munisipál, kandidatura sira ba Prezidente no Vise-Prezidente Munisípiu ne’ebé aprezenta husi grupu sidadaun sira tenke kontinua halibur apoiu husi pelumenus 5% husi eleitór sira-ne’ebé rejistadu iha munisípiu ne’e, agora tenke inklui pelumenus proponente na’in-50 husi sub-unidade ida-idak ne’ebé mak halo parte iha munisípiu ne’e.

Ho mudansa sira-ne’e, objetivu mak atu moderniza no armoniza kuadru eleitorál, halo prosesu sira votasaun no rejistu nian sai asesivel liután, nomós adapta lejizlasaun ho evolusaun teknolójika no esperiénsia ne’ebé hetan iha hala’o prosesu eleitorál iha Timor-Leste.

Jornalista : Alexandra da Costa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!