Top

TL-Xina hala’o enkontru Komité Konjuntu ba Komérsiu-Kooperasaun Ekonómika Bilaterál

Vise-Ministra Negósiu Estranjeirus no Kooperasaun, Jesuína Maria Ferreira Gomes. Imajen/Tatoli.

DILI, 21 Outubru 2026 (TATOLI)–Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) no Ministériu Komérsiu Repúblika Populár Xina hala’o enkontru daruak Komité Konjuntu ba Komérsiu no Kooperasaun Ekonómika Bilaterál, iha Salaun Nobre MNEK, Dili, tersa ne’e.

Enkontru ne’e prezide hamutuk husi Vise-Ministra Negósius Estranjeirus no Kooperasaun Timor-Leste, Jesuína Maria Ferreira Gomes, no Vise-Ministru Komérsiu Repúblika Populár Xina, Yan Dong, ho partisipasaun funsionáriu seniór no reprezentante instituisaun relevante sira husi nasaun rua.

Tema husi enkontru ne’e mak “Hametin Parseria Estratéjika Abranjente entre Timor-Leste no Xina liuhusi Komérsiu no Kooperasaun Ekonómika ba Dezenvolvimentu no Transformasaun Ekonómika Sustentável” enkontru ne’e sai plataforma importante atu avalia fila-fali progresu kooperasaun ekonómika bilaterál, troka hanoin kona-ba prioridade dezenvolvimentu no buka oportunidade foun hodi hametin kolaborasaun prátika.

Vise-Ministra, Jesuína Maria Ferreira Gomes, hateten katak enkontru ne’e demonstra kompromisu polítiku nasaun rua nian atu transforma relasaun amizade kle’ur ba benefísiu konkrétu ba povu.

“Timor-Leste valoriza tebes parséria ho Xina. Husi mekanizmu Komité Konjuntu ne’e, ita la ko’alia de’it kona-ba komérsiu. Maibé kona-ba oinsá ita diversifika ekonomia, kria empregu ba foinsae no asegura dezenvolvimentu sustentável ba jerasaun futuru,” Vise-Ministra hateten durante enkontru.

Komité Konjuntu ne’e estabelese iha Marsu 2016, nu’udar mekanizmu institusionál atu promove komérsiu, investimentu no kooperasaun ekonómika entre nasaun rua.

Enkontru daruak ne’e kontinua hametin relasaun amizade ne’ebé kle’ur ona entre Timor-Leste no Xina, no Parseria Estratéjika Abranjente ne’ebé estabelese iha Setembru 2023.

Diskusaun sira foka liu ba hametin kooperasaun ekonómika tuir Planu Dezenvolvimentu Estratéjiku Timor-Leste 2011-2030, liuliu iha diversifikasaun ekonómika, dezenvolvimentu infraestrutura, kreximentu setór privadu no dezenvolvimentu sustentável.

Durante enkontru, delegasaun Timor-Leste aprezenta proposta iha área prioritária lima, mak hanesan: kapasitasaun rekursu umanu no transferénsia teknologia; apoiu ba infraestrutura; fasilitasaun exportasaun; finansiamentu projetu; no kooperasaun iha kultura no turizmu.

Iha parte seluk, delegasaun Xina aprezenta proposta atu hametin komérsiu no relasaun ekonómika bilaterál, inklui oportunidade atu aumenta exportasaun produtu Timor-Leste ba merkadu Xina, liuhusi aproveitamentu tratamentu tarifáriu preferensiál ne’ebé aplikável, partisipasaun iha feira komérsiu, inisiativa komérsiu dijitál no estudu ekonómiku konjuntu.

Parte rua mós troka hanoin kona-ba kooperasaun ekonómika rejionál no multilaterál, inklui Fórum ba Kooperasaun Ekonómika no Komersiál entre Xina no Países Lian Portugés (Fórum Macau), Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), no mekanizmu relevante sira iha kooperasaun ASEAN-Xina.

Enkontru ne’e mós fó oportunidade atu diskute asuntu relasiona ho ambiente negósiu no investimentu, inklui prosedimentu viza servisu no arranju administrativu kona-ba implementasaun projetu, determinasaun presu no pagamentu, tuir lei no regulamentu aplikável iha Timor-Leste.

Delegasaun rua subliña importánsia diálogu kontínuu, koordenasaun institusionál no kooperasaun téknika atu promove kolaborasaun ne’ebé fó benefísiu ba parte rua no identifika oportunidade prátika ba futuru.

Enkontru ne’e reafirma kompromisu konjuntu Timor-Leste no Xina atu kontinua hametin Parseria Estratéjika Abranjente no promove kooperasaun ne’ebé kontribui ba dezenvolvimentu ekonómiku sustentável no moris-di’ak povu nasaun rua nian.

Jornalista : Hortêncio Sanchez

Editór    : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!