Top

Ai-moruk kontinua sai preokupasaun iha públiku tanba problema iha jestór

Item ai-moruk ne’ebé kompra husi Empreza Weramerigo. Imajen TATOLI/Felicidade Ximenes

DILI, 22 Outubru 2026 (TATOLI)—Vise Diretór Asosiasaun HAK, Antoninho de Lima, hateten estoke ai-moruk nafatin kontinua sai preokupasaun iha publiku tanba problema iha jestór.

“Saida mak komisaun F iha Parlamentu Nasionál hateten husi parte HAK nian tanba kestaun ne’e iha jestaun signifika problema ne’e iha duni jestór sira. Ha’u hanoin, rekomendasaun husi komisaun F ne’e pertinente tebes ba Ministériu Saúde atu halo avaliasaun ba jestor INFPM. Parte HAK, ami aseita 100%, no ida-ne’e mós HAK nia rekomedasaun tanba problema sira mosu estoke ai-moruk sai preokupasaun públiku ne’e, ninia problema boot iha jestór sira,” Antoninho de Lima hateten ba jornalista sira iha Faról, ohin.

Bainhira  temi jestor ne’e tanba asuntu jestaun   hanesan hahú husi planeamentu, implementasaun fiskalizasaun no halo avaliasaun ba saida mak iha sira-nia servisu ne’e iha jestór nia kna’ar.

“Banhhira PN liu husi komisaun F husu ona Ministériu Saúde  atu halo avaliasaun ba jestór INFPM no HNGV tenke hetan hotu avaliasaun depois karik lahatene jere troka ema seluk ne’ebé iha koñesimentu ba jestaun di’ak hodi bele hala’o servisu ho di’ak liután hodi atende  nesesidade  pasiente nian,” nia dehan.

Kona-ba preokupasaun menus ai-moruk ne’ebé mak agora daudaun sai problema iha fasilidade saúde sira iha Timor-Leste ne’e, bainhira Agência Tatoli koko konfirma ba Diretora Ezekutiva INFPM maibé diretór refereida okupadu ho servisu seluk.

HAK husu MS hametin jestaun no distribuisaun médikamentu

Aleinde ne’e, Asosiasaun HAK husu Ministériu Saúde atu hadi’a polítika jestaun médikamentu nian atu bele fornese ai-moruk ba ospitál no fasilidade saúde sira atu bele hetan ho di’ak.

“Kona-ba asuntu médikamentu ai-moruk ne’ebé baibain pasiente sira-ne’ebé mak atu hetan tratamentu saúde Hospitál Nasionál Guido no iha sentru saúde sira. Tuir informasaun ne’ebé mak HAK simu kontínua menus ka estoke out ne’e la’ós foin akontese iha tinan ida-ne’e,” Antoninho de Lima hateten ba jornalista sira

“Maibé tinan rua kotuk, akontese nafatin. Ne’e signifika ita bele kestiona oinsá polítika Ministériu Saúde nian, atu rezolve asuntu sira hanesan ne’e. Agora ha’u atu hateten liuliu kona-ba asuntu ospitál nian, ita hatene iha Ministériu Saúde iha ministra ida no vise na’in rua, no ida mak toma konta kona-ba asuntu ospitál nian inklui asuntu sira hanesan médikamentu no ai-moruk no la’ós fasilidade ospitál nian,” Antóninho de Lima ba Jornalista sira iha Farol, ohin.

Nia esplika, bainhira situasaun ida-ne’e akontese nafatin signifika bele problema iha sistema mak la di’ak ka tuir HAK nia hanoin ne’e problema iha jestór sira husi nivél aas.

“Iha nivél sira kiik bainhira ita temi fornesimentu médikamentu ai-moruk iha, ita iha instituisaun nasionál ne’ebé mak fornese ai-moruk ne’e iha INFPM ne’e sira nia kna’ar dun. Bainhira iha ospitál kontinua la hetan signifika iha nivél jestaun iha kordenasaun entre ospitál ho INFPM, karik problema. Entre INFPM nia regra ba atu distribui ai-moruk ba ospitál no fasilidade saúde sira akontese beibeik, signifika entre instituisaun INFPM ho sentru saúde no ospitál ne’e, ha’u bele hatete karik iha problema kordenasaun,” nia hateten.

Nia dehan, polítika Ministériu Saúde nian mak iha nivél altu sira desizaun saida mak sira halo entre mós sira-nia orientasaun ba diretór sira iha iha okos ne’e iha problema iha ne’e.

“Hanesan Asosiasaun HAK no hanesan sidadaun sira hotu, sira iha direitu asesu ba saúde ne’ebé mak di’ak no hetan tratamentu saúde ho dignu, ida-ne’e obrigasaun Governu nian mak tenke halo sira tenke fó atendimentu ne’ebé di’ak inklui fornese nesesidade ai-moruk ba pasiente sira ne’ebé mak presiza inklui moras ne’ebé mak pasiente sira oferese,” nia esplika.

Antes ne’e, HNGV haruka pedidu lista ai-moruk item 122 maibé INFPM aprova de’it ai-moruk  item tolu, nune’e halo armazein farmásia HNGV sofre estoke out ai-moruk.

Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapéutiku iha HNGV, Vidal de Jesus Lopes, husu atu INFPM aselera buka alternativa, tanba HNGV nu’udar top ospitál referál ne’ebé loro-loron simu pasiente ho tratamentu kuidadu saúde tersiaria ne’ebé presiza duni ai-moruk no konsumaveis.

“HNGV ne’e hanesan user de’it, entaun kompeténsia tomak atu kompra, aprovizionamentu, armazenamentu no distribuisaun ne’e INFPM nian tanba lei fó kompeténsia ba sira. User nia servisu mak halo kuantifikasaun no espesifika fó ba sira halo. Entaun ida-idak tenke iha ninia responsabilidade, la’ós HNGV mak responsável ba buat hotu,” hateten Vidal ba jornalista sira iha Bidau.

Hodi hatán ba informásaun ne’ebé parte farmásia HNGV fó sai katak, HNGV enfrenta problema falta ai-moruk, basá INFPM aprova de’it ai-moruk item tolu husi pedidu ai-moruk item 122, rezulta ai-moruk refere ninia kuantidade oituan, la to’o semana rua.

Nia hateten, HNGV la’o tuir sistema, nune’e bainhira estoke iha dehan iha no laiha dehan laiha duni, tanba HNGV nia servisu mak salva ema nia vida la’ós, atu halakon ema nia vida.

“Iha ne’e ami la’o tuir sistema organizadu, iha dehan iha, la iha dehan la iha. Tanba ida-ne’e ami trata ema-nia vida, entaun tenke onestu,” nia dehan.

Kona-ba estoke ai-moruk daudaun ne’e, Vidal dehan, la’o nafatin tuir instituisaun nian, maibé nia porsentu labele fó sai tanba atendementu pasiente iha HNGV ne’e dinámiku.

“Estoke ai-moruk daudaun iha HNGV la’o nafatin tuir institusionál. Maibé nia pursentu daudaun labele fó sai lai, tanba ida ne’e dinamika, entaun tun no sa’e,” nia dehan.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!