Kobertura Mídia nian kona-ba Mudansa klimátika Fraku tebes, Konspirasaun Jornalista ignora Papél Mudansa Klimátika iha Eventu Estremu

Novis Risamotto (email : risamottonv@gmail.com)
Introdusaun Bua malus
Iha dékada sira liubá, tanba mídia, konseitu sira kona-ba mudansa klimátika nian relata ona ho maneira ida ne’ebé asesivel, ne’ebé aumenta komprensaun públika nian kona-ba nesesidade ba protesaun ambientál. UNESCO hakarak atu ajuda organizasaun mídia sira hakat liután no hametin sira-nia kapasidade atu uza ferramenta no teknolojia intelijénsia nian hodi halibur faktu sira, klasifika no análize dadus sira kona-ba situasaun mudansa klimátika nian, hanesan imajen sira hosi satélite, baze-dadus sira kona-ba anin ka tempu, dadus topográfiku sira, nst, no relata kona-ba asaun ka la’e hosi autór sosiál sira hosi rejistu públiku sira ne’ebé investiga, hanesan ofisiál munisípiu sira-nia desizaun no deklarasaun sira.
Mídia sai hanesan ponte prinsipál entre siénsia klimátika no públiku. Ninia papél prinsipál sira inklui informa no eduka audiénsia sira kona-ba konseitu sientífiku sira, hasa’e konxiénsia kona-ba impaktu ambientál sira, responsabiliza governu sira no empreza sira nu’udar vijilánsia, no kombate informasaun sala.
Informa no Eduka Públiku
Tradús siénsia: Jornalista sira haketak dadus kompleksu sira hanesan emisaun gás ho efeitu estufa, temperatura ne’ebé sa’e, no nivel tasi nian ne’ebé sa’e ba termu sira ne’ebé klaru no komprensivu.
Liga tempu ba klima, Mídia liga eventu tempu loroloron nian (hanesan manas ka inundasaun) ba padraun klima nian ne’ebé boot liu no ba tempu naruk
Jornalista sira atua hanesan Asu-Matan
Halo podér responsabiliza, Soíl notísia sira akompaña promesa polítika sira, polítika klimátika sira, no poluente korporativu sira liuhosi investiga rejistu públiku sira no akompania fenomenu sira.
Espoin inasaun, Jornalizmu destaka lakuna entre objetivu ambientál sira ne’ebé deklara ona no hahalok industriál ka governamentál nia polítika ho loloos.
Forma Ajenda no Hahalok Públiku
Hatur prioridade sira, Liuhusi hatuur ajenda, kuantidade no kolokasaun kobertura notísia nian fó sinál ba públiku oinsá urjente ka importante mudansa klimátika iha kualkér tempu.
Promove adaptasaun, Relatóriu sira hatudu solusaun sira iha nivel komunidade, teknolojia verde, no preparasaun ba dezastre sira hodi inspira asaun individuál no koletiva.
Dezafiu no Krítiku sira
Ekilíbriu falsu: Relatóriu sira iha pasadu dala barak fó pezu hanesan ba minoria ki’ik ida hosi negadór sira klima nian hamutuk ho konsensu sientífiku ne’ebé maka’as, maski agora saída modernu barak foka ba siénsia atribuisaun nian.
Fluktuasaun kobertura nia Atensaun mídia nian aumenta beibeik durante dezastre derepente sira ka simeira polítika boot sira (hanesan konferénsia sira COP ONU nian) no tun durante períodu sira ne’ebé hakmatek liu ka tempu sira ho distrasaun polítika ne’ebé maka’as
Papél prinsipál lima hosi mídia iha sosiedade ne’ebé baibain define iha komunikasaun massa no teoria mídia nian hosi matenek-na’in sira hanesan Denis McQuail no Harold Lasswell mak Informasaun, Korelasaun (Interpretasaun), Kontinuidade (Sosializasaun), Entretenimentu, no Mobilizasaun.
Informasaun (Vijilánsia)
Saida maka nia halo: Habelar faktu sira, notísia, dadus, no atualizasaun sira kona-ba eventu lokál, nasionál no globál sira.
Objetivu: Mantein públiku konsiente kona-ba ameasa imediata sira, alerta sira kona-ba tempu, problema iha sosiedade sira, no akontesimentu loroloron nian atu nune’e ema bele foti desizaun sira ne’ebé informadu
Mídia sai hanesan ponte primáriu entre dadus sientífiku no konxiénsia públika, hodi forma oinsá sosiedade komprende no hatán ba dezafiu ekolojia sira.
Kobertura mídia nian kona-ba mudansa klimátika iha efeitu sira ba opiniaun públika kona-ba mudansa klimátika, tanba ida-ne’e hato’o konsensu sientífiku kona-ba mudansa klimátika katak temperatura globál aumenta iha dékada sira ikus ne’e no katak tendénsia ne’e kauza hosi emisaun sira gas ho efeitu estufa nian ne’ebé induzidu hosi ema.
Peskiza komunikasaun kona-ba mudansa klimátika hatudu katak kobertura aumenta no sai loos liután.
Investigadór no jornalista balu fiar katak kobertura mídia nian kona-ba polítika mudansa klimátika nian adekuadu no justu, enkuantu balun sente katak ida-ne’e iha tendénsia.
Distorsaun komún sira
Faktuál Sientista sira no matenek-na’in sira hosi mídia ne’ebé espresa frustrasaun sira ho relatóriu siénsia nian ne’ebé la adekuadu argumenta katak ida-ne’e bele hamosu pelumenus distorsaun báziku tolu. Primeiru, jornalista sira distorse realidade hodi halo erru sientífiku sira. Segundu, sira halo distorsaun hodi konsentra iha istória sira ho interese umanu duké konteúdu sientífiku. No datoluk, jornalista sira halo distorsaun liuhosi adezaun ríjidu ba konstrusaun kobertura ekilibrada nian. [sitasaun barak liu] Bord, O’Connor, & Fisher (1998) argumenta katak sidadania responsável nesesita koñesimentu konkretu ida kona-ba kauza sira no ezemplu sira, to’o saida maka nia kauza ba mudansa klimátika sira komprende labele hein atu foti asaun voluntáriu hodi hamenus ninia efeitu sira.
Iha 2022 IPCC relata katak “Transferénsia loloos hosi siénsia klimátika hetan estraga maka’as hosi kontra-movimentu sira mudansa klimátika nian, iha ambiente legadu no foun/mídia sosiál liuhosi informasaun ne’ebé laloos.”
Estudu ida ne’ebé publika iha PLOS One iha 2024 hetan katak maski repetisaun ida de’it hosi reklamasaun ida sufisiente atu aumenta lia-loos ne’ebé persebe hosi reklamasaun sira ne’ebé aliña ho siénsia klimátika no reklamasaun sira ne’ebé sétiku/nega mudansa klimátika nian “destaka efeitu insidiozu hosi repetisaun”. Efeitu ida-ne’e hetan mezmu entre ema sira ne’ebé apoia siénsia klimátika.
Polémika Narativa
Tuir Shoemaker no Reese, polémika maka variável prinsipál ida ne’ebé afeta hili istória entre editór notísia sira, hamutuk ho interese umanu, prominénsia, oportunidade, selebridade, no prosimidade. Kobertura kona-ba mudansa klimátika hetan akuzasaun katak sai vítima ba norma jornalístika “personalizasaun”. W.L Bennet define karakterístika ida-ne’e hanesan: “tendénsia atu hamenus imajen sosiál, ekonómiku ka polítiku boot hodi favorese julgamentu, trajédia no triunfu umanu sira”. Kultura jornalizmu polítiku uza kleur ona nosaun kobertura ne’ebé ekilibradu hodi halo kobertura ba polémika. Iha konstrusaun ida-ne’e, bele fó sai opiniaun ida ne’ebé partidáriu tebes, bainhira opiniaun ida-ne’e akompaña ho opiniaun ida ne’ebé kompete malu. Maibé foin lalais ne’e sientista no matenek-na’in sira dezafia lejitimidade hosi valór sentrál jornalístiku ida-ne’e nian kona-ba asuntu sira ho importánsia boot ne’ebé maioria boot hosi komunidade sientífika hetan ona pontu-de-vista konsensu ida ne’ebé iha fundamentu di’ak.
Iha levantamentu ida ba artigu 636 hosi jornál haat Estadus Unidus nian entre 1988 no 2002, matenek-na’in na’in-rua hetan katak maioria artigu sira fó tempu barak ba grupu ki’ik hosi negadór sira mudansa klimátika nian hanesan ba pontu-de-vista konsensu sientífiku nian. Haree ba konsensu loloos entre klimatólogu sira kona-ba akesimentu globál, sientista barak haree katak mídia nia hakarak atu hatudu tópiku ne’e hanesan polémika sientífika ida hanesan distorsaun maka’as ida. Hanesan Stephen Schneider hatete:
“konsensu prinsipál, ne’ebé estabelese ona bele ‘ekilibradu’ hasoru pontu-de-vista sira ne’ebé kontrariu hosi estremista balun, no ba sira ne’ebé la informadu, pozisaun ida-idak parese kredível hanesan.”
Jornalizmu siénsia nian preokupa ho halibur no avalia tipu oioin hosi evidénsia relevante no verifika ho rigorozu fonte no faktu sira. Boyce Rensberger, diretór hosi Massachusetts Institute of Technology (MIT) Knight Center for Science Journalism, hatete, “kobertura ekilibradu hosi siénsia la signifika fó pezu hanesan ba parte rua hosi argumentu ida. Signifika fahe pezu tuir balansu hosi evidénsia.”
Alegasaun sira hosi sientista sira mós hetan distorsaun hosi mídia tanba tendénsia atu buka pontu-de-vista sira ne’ebé estremu, ne’ebé bele rezulta iha reprezentasaun hosi risku sira ne’ebé dook liu fali alegasaun sira ne’ebé maka halo hosi sientista sira. Jornalista sira iha tendénsia atu fó énfaze liu ba rezultadu sira ne’ebé maka estremu liu hosi posibilidade oioin ne’ebé maka relata iha artigu sientífiku sira. Estudu ida ne’ebé akompaña relatóriu sira imprensa nian kona-ba artigu ida kona-ba mudansa klimátika iha revista Natural hetan katak “rezultadu no konkluzaun sira hosi estudu ne’e hetan reprezentasaun sala, liuliu iha mídia notísia sira, hodi halo konsekuénsia sira sai hanesan katastrófiku liu no eskala tempu nian sai badak liu”.
Estudu ida iha 2020 iha PNAS hetan katak jornál sira iha tendénsia atu fó kobertura boot liu ba komunikadu imprensa sira ne’ebé kontra asaun kona-ba mudansa klimátika duké sira ne’ebé apoia asaun. Estudu ne’e atribui ida-ne’e ba ekilíbriu falsu.
Peskiza ne’ebé maka halo hosi Todd Newman, Erik Nisbet, no Matthew Nisbet hatudu katak ema nia preferénsia partidária maka indikadór ida kona-ba mídia ne’ebé maka sira sei konsume. Maioria mídia sira dala barak aliña ho ideolojia partidária partikulár ida. Ida-ne’e halo ema sira uza espozisaun seletivu ne’ebé influensia hanoin sira kona-ba kestaun mundiál sira hanesan fiar sira kona-ba mudansa klimátika.
Desde 1990 sientista klimátika sira komunika ona avizu urjente sira enkuantu simultaneamente esperiénsia mídia konverte sira nia deklarasaun sira ba divertimentu sensasionál.
Atu atinje asaun klimátika, Haree mós: Apokalipse klimátiku
Alarmizmu maka uza linguajen ne’ebé maka’as, inklui lian urjente no imajen sira kona-ba destinu. Iha relatóriu ida ne’ebé maka produz ba Institutu ba Peskiza Polítika Públika Gill Ereaut no Nat Segnit sujere katak linguajen alarmista uza beibeik iha relasaun ho asuntu ambientál sira hosi jornál sira, revista populár sira no iha literatura kampaña nian ne’ebé maka fó sai hosi governu no grupu sira ambiente nian. Alega katak bainhira aplika ba mudansa klimátika, linguajen alarmista bele kria sentidu urjénsia ne’ebé boot liu.
Argumenta ona katak uza tékniku sira ne’ebé sensasionál no alarmante dalabarak hamosu “negasaun, paralizasaun, ka apatia” envezde motiva ema sira atu halo asaun no la motiva ema sira atu envolve ho kestaun mudansa klimátika nian. Iha kontestu refujiadu klimátiku sira nian poténsia ba mudansa klimátika atu desloka ema sira, relata ona katak “hiperbola alarmista” maka uza beibeik hosi kontratór militár privadu sira no grupu hanoin sira. Ema balun asosia predisaun sira kona-ba dezlokasaun sira-ne’e ho teoria konspirasaun jenosídiu malae mutin nian tanba rezultadu demográfiku sira ne’ebé ladún popular ne’ebé asosiadu ho buat ne’ebé hanaran “refujiadu klimátiku sira”.
Atu dezafia siénsia relasiona ho akesimentu global. Termu alarmista uza ona hanesan pejorativu ida hosi krítiku sira hosi siénsia klimátika prinsipál hodi deskreve sira ne’ebé maka apoia konsensu sientífiku lahó nesesariamente la razoavel. Meteorolójiku MIT nian Kerry Emanuel hakerek katak tau naran ba ema ida hanesan “alarmista” maka “esfamasaun infantil ida ne’ebé partikularmente konsidera saida maka iha risku”. Nia kontinua katak uza “terminolojia inflamatóriu ida-ne’e iha sabór Orwellian ida ne’ebé distintu.”
Relatóriu sira hosi mídia balun uza ona tátika alarmista sira hodi dezafia siénsia relasiona ho akesimentu globál hodi kompara ho epizódiu ida ne’ebé supostu kona-ba arrefesimentu globál. Iha dékada 1970, arrefesimentu globál, reklamasaun ida ho apoiu sientífiku limitadu (maske durante altura hosi mídia nia frenéziu kona-ba arrefesimentu globál, “posibilidade hosi akesimentu antropojéniku domina literatura ne’ebé hetan revizaun hosi maluk sira”) hetan relatóriu barak iha imprensa.
Mídia oioin afirma ona katak tanba teoria kona-ba arrefesimentu globál ne’ebé hetan apoiu ladún iha tempu ne’ebá hatudu katak falsu, katak teoria ne’ebé hetan apoiu di’ak kona-ba akesimentu globál bele mós hetan dezisti. Porezemplu, artigu ida iha The Hindu hosi Kapista no Bashkirtsev hakerek: “Sé maka lembra ohin loron, sira husu, katak iha dékada 1970, bainhira temperatura globál sira hahú tun, ema barak fó avizu katak ita hasoru era jelu foun ida? Editoriál ida iha revista The Time iha loron 24 fulan-Juñu tinan 1974, sita sientista sira ne’ebé preokupadu hanesan lian ne’ebé maka’as tanba atmosfera neineik-neineik malirin liu iha dékada tolu ikus ne’e’, ‘persisténsia no espessura jelu nian ne’ebé la espera iha bee sira hale’u Islándia,’ no sinál sira seluk hosi era jelu nian ne’ebé bele sai ‘katastrófiku.’ Ema hetan kulpa ba arrefesimentu globál hanesan nia hetan kulpa ohin loron ba akesimentu globál”, no Irish Independent publika artigu ida ne’ebé afirma katak “Alarme jeneralizadu kona-ba akesimentu globál maka de’it tauk ikus liu kona-ba ambiente ne’ebé mosu iha ita-nia dalan dezde dékada 1960. Mai ita haree ba sira balun. la’ós hanoin kona-ba akesimentu globál ne’ebé maka preokupa ami. Ida-ne’e maka tauk ba nia kontráriu, malirin globál. Ema sira ne’ebé maka dehan kona-ba destinu sira sala iha pasadu no iha posibilidade katak sira mós sala iha tempu ida-ne’e.”Ezemplu barak seluk eziste.
Mídia, polítika, no diskursu públiku
Hanesan McCombs et al. nia estudu 1972 kona-ba funsaun polítika hosi mídia massa hatudu, kobertura mídia nian kona-ba asuntu ida bele “hala’o parte importante ida iha formasaun realidade polítika”. Peskiza ba kobertura mídia nian kona-ba mudansa klimátika hatudu ona papél signifikativu hosi mídia nian iha determinasaun formasaun polítika klimátika nian. Mídia iha impaktu konsideravel ba opiniaun públika, no maneira ne’ebé maka asuntu sira relata, ka enkuadra, estabelese diskursu partikulár ida
Interfase polítika-mídia
Relasaun entre mídia no polítika maka reflexivu. Hanesan Feindt & Oels hateten, “diskursu [mídia] iha efeitu materiál no podér nian no mós sai efeitu hosi prátika materiál no relasaun podér nian”. Apoiu públiku ba peskiza kona-ba mudansa klimátika ikusmai deside se finansiamentu ba peskiza ne’e disponibiliza ka lae ba sientista sira no instituisaun sira.
Kobertura mídia iha Estadus Unidus durante Administrasaun Bush dala barak subliña no ezajera inserteza sientífika kona-ba mudansa klimátika, hodi reflete interese sira hosi elite polítika. Hall et al. sujere katak ofisiál governu no korporativu sira goza asesu privilejiadu ba mídia, hodi permite sira nia liña atu sai hanesan ‘definidór prinsipál’ ba asuntu ida. Fonte sira mídia nian no sira nia instituisaun sira dala barak iha tendénsia polítika ne’ebé determina sira nia relatóriu kona-ba mudansa klimátika, ne’ebé reflete pontu-de-vista sira hosi partidu partikulár ida. Maibé, mídia mós iha kapasidade atu dezafia norma polítika sira no fó sai hahalok korruptu sira, hanesan hatudu iha 2007 bainhira The Guardian fó sai katak American Enterprise Institute simu $10,000 hosi jigante petrokímika ExxonMobil hodi publika artigu sira ne’ebé sobu IPCC nia relatóriu avaliasaun ba dala 4.
Konsensu sientífiku ne’ebé maka hametin beibeik kona-ba mudansa klimátika signifika katak skeptisizmu sai menus prevalente iha mídia (maske eskándalu email iha preparasaun ba Copenhagen reinvigora skeptisizmu klimátiku iha mídia
Diskursu sira asaun nian
Komentador sira argumenta ona katak diskursu sira kona-ba mudansa klimátika ne’ebé konstrui iha mídia la konduzivu atu hamosu vontade polítika ba asaun lalais. Ursu polar sai hanesan símbolu diskursivu ida ne’ebé maka’as iha luta hasoru mudansa klimátika. Maibé, imajen sira hanesan ne’e bele kria persesaun ida kona-ba impaktu sira mudansa klimátika nian hanesan jeografikamente dook, no MacNaghten argumenta katak mudansa klimátika presiza atu enkuadra hanesan kestaun ida ‘besik liu ba uma’. Iha parte seluk, Beck sujere katak benefísiu boot ida hosi mídia globál maka ida-ne’e lori kestaun sira ne’ebé dook iha ita-nia konxiénsia.
Aleinde ne’e, kobertura mídia nian kona-ba mudansa klimátika (partikularmente iha jornalizmu tabloide maibé mós jeralmente liu), konsentra iha eventu meteorolójiku estremu sira no projesaun sira kona-ba katástrofe, hodi kria “linguajen ida kona-ba terror iminente” ne’ebé komentadór balu argumenta katak kuda ona polítika-paralizasaun no inibidu resposta. Moser et al. sujere uza kuadru sira ne’ebé orienta ba solusaun sei ajuda inspira asaun hodi rezolve mudansa klimátika. Predominánsia hosi kuadru katástrofe nian sira duké kuadru solusaun nian bele ajuda esplika lakuna aparente valór-asaun nian ho mudansa klimátika, ambiente diskursivu atuál hamosu preokupasaun kona-ba mudansa klimátika maibé la inspira asaun.
Atu sobu nosaun sira ne’ebé maka prevalese iha sosiedade presiza diskursu ne’ebé maka tradisionalmente apropriadu no asesivel ba ema baibain sira. Porezemplu, Bill McKibben, ativista ambientál ida, fornese aprosimasaun ida atu inspira asaun, mobilizasaun ida hanesan funu, iha ne’ebé mudansa klimátika maka inimigu. Aprosimasaun ida-ne’e bele iha rezonánsia ho ema Amerikanu sira ne’ebé serbisu ne’ebé normalmente hetan sira-nia an okupadu ho títulu notísia sira seluk. Kester & Sovacool hetan katak uza termu militár sira iha polítika klimátika maka perigozu no bele hamosu konsekuénsia sira ne’ebé la intende. Block, Li, Gärtner & Lenzen hetan katak funu loloos sira difikulta mitigasaun ba mudansa klimátika liuhosi maneira oioin, no ida hosi sira maka hamenus tempu ne’ebé maka mídia dedika ba klima.
Kompara ho saida maka peritu sira hatene kona-ba impaktu sira hosi mídia tradisionál no jornalizmu tabloide nian iha formasaun persesaun públiku nian kona-ba mudansa klimátika no vontade atu atua, iha koñesimentu komparativamente uitoan kona-ba impaktu sira hosi mídia sosiál, inklui plataforma mensajen sira hanesan Twitter, kona-ba atitude públiku nian hasoru mudansa klimátika.
Iha tinan hirak ikus ne’e, iha aumentu iha influénsia no papél ne’ebé mídia sosiál hala’o hodi hato’o opiniaun no koñesimentu liuhosi fahe informasaun. Iha estudu emerjente oioin ne’ebé esplora ligasaun entre mídia sosiál no públiku nia konxiénsia kona-ba mudansa klimátika. Anderson hetan katak iha evidénsia katak mídia sosiál bele hasa’e konxiénsia kona-ba kestaun sira mudansa klimátika nian, maibé fó avizu katak ida-ne’e mós bele lori ba ideolojia sira ne’ebé domina hosi opiniaun no reforsu. Estudu seluk ezamina konjuntu dadus sira hosi Twitter hodi avalia ideia no atitude sira ne’ebé maka utilizadór sira hosi aplikasaun ne’e iha hasoru mudansa klimátika. Williams et al. hetan katak utilizadór sira iha tendénsia atu ativu iha grupu sira ne’ebé fahe opiniaun hanesan, dala barak iha espektru nia estremu sira, hodi rezulta iha opiniaun sira ne’ebé ladún polarizadu entre grupu sira. Estudu sira-ne’e hatudu katak mídia sosiál bele iha impaktu negativu no pozitivu iha fahe informasaun kona-ba asuntu sira ne’ebé relasiona ho mudansa klimátika.
Konsiénsia no ativizmu foin-sa’e sira nian
Publika iha revista Childhood, artigu “Protestu infantil iha relasaun ho emerjénsia klimátika: Estudu kualitativu ida kona-ba forma foun ida rezisténsia nian ne’ebé promove mudansa polítika no sosial” konsidera oinsá labarik sira evolui ona ba atór proeminente sira hodi kria impaktu global ida iha konsiénsia kona-ba mudansa klimátika. Ida-ne’e destaka serbisu hosi labarik sira hanesan Greta Thunberg no signifikadu hosi sira nia rezisténsia ba pasividade hosi líder mundiál sira kona-ba mudansa klimátika. Diskute mós oinsá rezisténsia individuál bele liga diretamente ho rezisténsia koletiva no katak ida-ne’e depois hamosu impaktu ida ne’ebé maka’as liu, hodi fó kbiit ba foin-sa’e sira atu atua ho responsabilidade liután no foti autoridade ba futuru. Artigu ne’e diskute impaktu potensiál hosi foin-sa’e sira hodi hasa’e konxiénsia enkuantu mós inspira asaun, no uza plataforma mídia sosiál sira hodi fahe mensajen.
Ameasa sira hasoru jornalizmu klimátiku
Relatóriu Covering the Planet, levantamentu globál ida ba jornalista klimátiku liu 740 hosi nasaun 102 hosi Internews’ Earth Journalism Network (EJN) no Universidade Deakin, relata katak 39% hosi jornalista sira ne’ebé hetan levantamentu hetan “dalaruma ka dala barak ameasa” hosi sira-nia Governu ka hosi empreza ka individu sira ne’ebé envolve iha operasaun ilegál sira ne’ebé inklui, no halo mining hanesan persentajen tenke halo auto-sensura ba konteúdu ne’ebé sira relata tanba tauk ba reperkusaun sira. Relatóriu ne’e hateten katak 30% hosi jornalista sira hasoru ameasa sira hosi asaun legál tanba sira-nia reportajen. 62% inklui deklarasaun sira hosi fonte sira ne’ebé la fiar kona-ba mudansa klimátika antropojénika atu nune’e bele “ekilibra” sira-nia relatóriu sira, balun halo nune’e atu hamenus eskrutíniu potensiál.
Haree mós: Mudansa klimátika iha Austrália
Notísia australianu sira relata ona katak sira aprezenta reklamasaun no informasaun ne’ebé laloos. Artigu ida hosi The Australian iha 2009 alega katak mudansa klimátika no akesimentu globál maka reklamasaun fraudulentu sira ne’ebé maka dudu hosi ema sira ne’ebé hanaran “warmaholics”. Ezemplu barak seluk hosi reklamasaun sira ne’ebé rejeita mudansa klimátika publika ona hosi mídia sira iha Austrália iha tinan sira tuir maimós, Bailoron 2013 no laloran manas ne’ebé koñesidu kolokialmente hanesan “Bailoron hirus” atrai atensaun boot hosi mídia, maski meiu komunikasaun uitoan de’it maka liga diretamente manas ne’ebé laiha presedente ba mudansa klimátika. Nu’udar mundu tama iha 2020, kobertura globál hosi mídia kona-ba kestaun sira mudansa klimátika nian tun no kobertura COVID-19 nian aumenta. Iha Austrália iha diminuisaun 34% iha artigu sira kona-ba mudansa klimátika ne’ebé publika hosi Marsu 2020. Análize ida iha 2022 hetan katak Sky News Australia maka fonte prinsipál ida ba informasaun sala kona-ba klima iha nivel mundiál.
Austrália foin lalais ne’e esperiénsia ona époka sira inséndiu ai-laran nian ne’ebé maka’as liu iha nia istória imediata, dala barak fó sala ba restrisaun sira ba sunu-kotuk no hamoos rai, maibé kontribuisaun hosi inséndiu labele subestima. Fenómenu ida-ne’e hamosu kobertura mídia ne’ebé luan tantu nasionál no internasionál. Kobertura barak hosi mídia kona-ba époka inséndiu ai-laran iha Austrália 2019 no 2020 diskute kona-ba fatór oioin ne’ebé lori no aumenta posibilidade sira hosi époka inséndiu estremu sira. Sientista klimátika ida, Nerilie Abram, iha Universidade Nasionál Austrália nian esplika iha artigu ida ba Scientific American, katak kondisaun prinsipál haat presiza eziste ba ahi-han no sira-ne’e inklui “kombustível ne’ebé disponivel, maran hosi kombustível ne’e, kondisaun sira tempu nian ne’ebé ajuda propagasaun lalais ahi nian no ignisaun ida.
Haree mós: Mudansa klimátika iha Índia
Estudu ida iha tinan 2010 kona-ba jornál boot haat, ho sirkulasaun nasionál iha lian Inglés iha Índia ezamina “kuadru sira ne’ebé maka reprezenta mudansa klimátika iha Índia”, no hetan katak “Rezultadu sira kontrasta maka’as ho estudu anteriór sira hosi nasaun dezenvolvidu sira; hodi enkuadra mudansa klimátika tuir ‘divizaun risku-responsabilidade’, prezensa nasionál indianu estabelese maka’as pozisaun nasionál ida kona-ba mudansa klimátika kestaun tuir liña dezenvolvimentu no pós-koloniál.”
Iha parte seluk, análize kualitativu ida hosi jornál indianu prinsipál sira (partikularmente opiniaun no artigu editoriál sira) durante lansamentu Relatóriu Avaliasaun IPCC nian ba dala 4 no durante manan Prémiu Nobel Dame nian hosi Al Gore no IPCC hetan katak mídia indianu sira buka maka’as serteza sientífika iha sira nia kobertura kona-ba mudansa klimátika. Ida-ne’e kontrasta ho setisizmu ne’ebé hatudu hosi jornál Amerikanu sira iha tempu ne’ebá. Mídia indianu destaka dezafiu enerjétiku sira, progresu sosiál, responsabilizasaun públika no dezastre ne’ebé besik.
Jornál Guardian hetan Respeitu Internasionál tanba nia Kobertura kona-ba mudansa klimátika
Iha Reinu Unidu, deklarasaun sira hosi ofisiál governu nian sira iha influénsia iha persesaun públiku nian kona-ba mudansa klimátika. Iha tinan 1988, Primeira-Ministra Margaret Thatcher halo diskursu dahuluk ida hodi bolu atensaun públiku nian ba mudansa klimátika. Diskursu ida-ne’e destaka asumsaun katak industrializasaun laiha impaktu ba klima globál no kontrasta ho realidade maka’as hosi klima ne’ebé maka sai volátil ba beibeik. Iha diskursu seluk, Margaret Thatcher espresa katak “ita la ho hakarak hahú esperimentu boot ida ho sistema planeta nian rasik”.Thatcher nia diskursu sira kona-ba mudansa klimátika kontribui ba númeru rekord ida hosi votu sira ba Partidu Verde iha Eleisaun Parlamentu Europeu nian iha tinan 1989. Diskursu sira-ne’e hamosu aumentu ida iha kobertura luan liu hosi mídia kona-ba mudansa klimátika.
Iha inísiu dékada 2000, David King, Xefe Asesór Sientífiku ba Reinu Unidu, hatete katak kestaun difisil liu ne’ebé maka Reinu Unidu hasoru maka mudansa klimátika no katak ninia efeitu sira aat liu duké terorizmu. King estabelese katak hamenus emisaun karbonu sei la’ós de’it fó benefísiu ba ambiente maibé mós ba moris-di’ak koletivu sidadaun sira Reinu Unidu nian. King nia foku pesoál maka mudansa klimátika no nia produz hanoin, tátika no negosiasaun inovativu sira ba mídia.
Iha tinan 1988 iha Estadus Unidus, sientista NASA James Hansen hatete katak mudansa klimátika maka antropojéniku, katak, ema maka halo. Ida-ne’e iha rezultadu ne’ebé hanesan ho Thatcher nia diskursu sira, ne’ebé bolu atensaun públiku nian ba krize klimátika no hamosu kobertura mídia nian ne’ebé aumenta kona-ba asuntu ne’e. EUA no Reinu Unidu komparavel iha sira nia kobertura kona-ba mudansa klimátika tanba razaun ida-ne’e. Maski iha evidénsia ba mudansa klimátika antropojénika ne’ebé mosu iha inísiu sékulu XIX nia rohan, nasaun rua ne’e laiha kobertura signifikativa hosi mídia kona-ba mudansa klimátika antes 1988. Maibé, trajetória kobertura mídia nian iha nasaun sira-ne’e varia maka’as hafoin aumentu 1988 nian.
Ba períodu badak ida iha 1988, Estadus Unidus iha kobertura uitoan liu, maibé nasaun rua ne’e hanesan tebes. Maibé, iha tinan sira tuirmai, Reinu Unidu produz beibeik artigu barak liután, no iha 2003, ida-ne’e aumenta maka’as, hodi produz artigu sira ho kuantidade boot liután. Tinan 2003 haree Reinu Unidu no parte boot Europa nian esperiénsia bailoron ne’ebé manas liu to’o ohin loron. Temperatura sira atinji to’o 38.5 °C, ne’ebé maka 101.3 °F, hodi rezulta iha mate 2,000 iha Reinu Unidu, no barak liután iha Europa tomak. Eventu signifikativu ida-ne’e dada jornál sira nia atensaun, tanba ne’e aumenta artigu sira ne’ebé maka produz. Porezemplu, iha tinan tuirmai manas, The Guardian fó sai artigu ida iha Marsu, 2004, hodi fó avizu kona-ba bailoron sira ne’ebé maka’as liután ne’ebé sei mai. Artigu ida-ne’e inklui sitasaun ida hosi Dr. Luterbacher, ne’ebé hatete, “Ami lahatene se tinan-tinan sei sai manas liután, maibé tendénsia ne’e konserteza iha diresaun ne’ebá.” Artigu ne’e mós afirma katak eventu estremu ida-ne’e la’ós tanba kauza naturál sira, sujere katak atividade umana maka responsavel. Tauk ida-ne’e ba bailoron sira ne’ebé aat liu iha dalan no komprensaun ne’ebé buras kona-ba kauza umanu sira kontinua mosu iha aumentu kobertura mídia nian hafoin 2003.
Iha 2001, Peskiza Nasionál kona-ba Atitude Públiku nian ba Kualidade Moris nian hetan katak públiku tau akesimentu globál iha fatin 8 iha sira nia lista preokupasaun atuál sira. Gabinete ba Estatístika Nasionál hafoin ne’e konstrui sondajen adisionál ida ne’ebé husu pergunta hanesan maibé husu kona-ba espetativa sira ba tinan 20 oin mai. Maioria ida relata katak iha tinan 20 nia laran, suar no barullu sira hosi tráfiku sei sai preokupante liu duké impaktu signifikativu sira hosi mudansa klimátika.
Hamutuk ho laloran manas, problema sira seluk ne’ebé mosu hosi mudansa klimátika iha tendénsia atu hamosu kobertura mídia nian barak liután. Espesifikamente, kestaun inundasaun nu’udar rezultadu husi mudansa klimátika bolu atensaun, no tanba ne’e, halo mídia sira fó sai kona-ba asuntu ne’e. Iha tinan neen nia laran, entre 2001 no 2007, Reinu Unidu iha artigu liu atus ida kada jornál ne’ebé kobre tópiku inundasaun nian, hatudu preokupasaun klaru ho eventu meteorolójiku estremu sira.
Maski Reinu Unidu iha tendénsia atu enkuadra mudansa klimátika hanesan sala ema nian liu duké EUA, jornál sira dala barak ignora papél ne’ebé mudansa klimátika hala’o iha eventu estremu sira-ne’e. Iha artigu atus resin kona-ba inundasaun iha Reinu Unidu entre 2001 no 2007, mudansa klimátika temi de’it dala 55 iha sira ida. The Guardian iha mensaun barak liu kona-ba mudansa klimátika no konsistente liu trasa ligasaun sira entre mudansa klimátika no kestaun sira hanesan inundasaun. Maibé, The Guardian nafatin temi de’it mudansa klimátika dala 17 hosi istória 197 kona-ba mudansa klimátika. Tanba ne’e, enkuantu eventu estremu sira no efeitu tanjível sira hanesan inundasaun ka laloran manas sira hamosu atensaun barak liu hosi mídia, mídia la sempre halo ligasaun entre kestaun sira-ne’e no mudansa klimátika.
Kompañia mídia sira iha Reinu Unidu produz artigu oioin kona-ba mudansa klimátika, ne’ebé evidente bainhira haree ba The Guardian, The Observer, The Daily Mail, Mail on Sunday, Sunday Tele
Sientista sira no matenek-na’in sira hosi mídia ne’ebé espresa frustrasaun sira ho relatóriu siénsia nian ne’ebé la adekuadu argumenta katak ida-ne’e bele hamosu pelumenus distorsaun báziku tolu. Primeiru, jornalista sira distorse realidade hodi halo erru sientífiku sira. Segundu, sira halo distorsaun hodi konsentra iha istória sira ho interese umanu duké konteúdu sientífiku. No datoluk, jornalista sira halo distorsaun liuhosi adezaun ríjidu ba konstrusaun kobertura ekilibrada nian. [sitasaun barak liu] Bord, O’Connor, & Fisher (1998) argumenta katak sidadania responsável nesesita koñesimentu konkretu ida kona-ba kauza sira no ezemplu sira, to’o saida maka nia kauza ba mudansa klimátika sira komprende labele hein atu foti asaun voluntáriu hodi hamenus ninia efeitu sira.
Iha 2022 IPCC relata katak “Transferénsia loloos hosi siénsia klimátika hetan estraga maka’as hosi kontra-movimentu sira mudansa klimátika nian, iha ambiente legadu no foun/mídia sosiál liuhosi informasaun ne’ebé laloos.”
Estudu ida ne’ebé publika iha PLOS One iha 2024 hetan katak maski repetisaun ida de’it hosi reklamasaun ida sufisiente atu aumenta lia-loos ne’ebé persebe hosi reklamasaun sira ne’ebé aliña ho siénsia klimátika no reklamasaun sira ne’ebé sétiku/nega mudansa klimátika nian “destaka efeitu insidiozu hosi repetisaun”. Efeitu ida-ne’e hetan mezmu entre sira ne’ebé apoia siénsia klimátika
Referénsia sira
Fig. 1 husi “Revizaun ida ba kobertura mídia nian kona-ba Mudansa Klimátika no Akesimentu Globál iha 2025”. Observatóriu Mídia no Mudansa Klimátika (MeCCO) iha Universidade Colorado nian iha Boulder. Janeiru 2026. doi:10.25810/yepk-0270. Arkivadu hosi orijinál iha 11 Marsu 2026. Ligasaun direta lori ba konteúdu artigu loloos; doi fornese de’it ligasaun download ba PDF 23 MB.
Antilla, Liisa (Marsu 2010). “Auto-sensura no siénsia: revizaun jeográfika ida kona-ba kobertura mídia nian kona-ba pontu inklinasaun klimátiku sira”. Komprensaun Públika kona-ba Siénsia. 19 (2): 240–256. doi:10.1177/0963662508094099.
“Mudansa Klimátika 2022: Mitigasaun ba Mudansa Klimátika: Sumáriu Tékniku” (PDF). Arkivadu hosi orijinál (PDF) iha 2022-04-04. Rekupera iha 2022-04-10.
Newman, Todd P.; Nisbet, Erik C.; Nisbet, Matthew C. (Novembru 2018). “Mudansa klimátika, koñesimentu kulturál, no efeitu sira hosi mídia: Vizaun mundiál sira dudu seletividade notísia nian, prosesamentu ne’ebé iha tendénsia, no atitude sira ne’ebé polarizadu”. Komprensaun Públika kona-ba Siénsia. 27 (8): 985–1002. doi:10.1177/0963662518801170. PMID 30253695.
Lichter, S. R.; Rothman, S. (1984). “Mídia no defeza nasionál”. Iha Pfaltzgraff, Robert L.; Ra’anan, Uri (eds.). Polítika Seguransa Nasionál: Prosesu Foti Desizaun. Archon Books. pp. 265–282. ISBN 978-0-208-02003-1.
Bozell, L. Brent; Baker, Brent H. (1990). No Ida-ne’e maka Dalan ne’ebé ida-ne’e (la’ós): Matadalan Referénsia ida ba Mídia nia Bias. Sentru Peskiza Mídia nian. ISBN 978-0-9627348-0-9. OCLC 551474402.[presiza pájina]
Nissani, Moti (Setembru 1999). “Kobertura mídia nian kona-ba efeitu estufa nian”. Populasaun no Ambiente. 21 (1): 27–43. doi:10.1007/BF02436119.
“Sugestão ba Konsumidor sira Karvaun nian”. Tempu dadeer Selma nian. Selma, Alabama, EUA. Loron 15 fulan-Outubru tinan 1902. p. 4. Arkivadu hosi orijinál iha loron 8 fulan-setembru tinan 2021. hetan fali iha loron 8 fulan-setembru tinan 2021.
“Konsumu Karvaun ne’ebé Afeta Klima”. Rodney no Otamatea Times, Waitemata no Kaipara Gazette. Warkworth, Nova Zelándia. 14 Agostu 1912. p. 7. Arkivadu hosi orijinál iha 8 Setembru 2021. Rekupera iha 8 Setembru 2021. Testu publika ona uluk iha Popular Mechanics, Marsu 1912, p. 341.
Bodansky, Daniel (2001). “Istória hosi Rejime Mudansa Klimátika Globál” (PDF). Iha Luterbacher, Urs; Sprinz, Detlef F. (eds.). Relasaun Internasionál no Mudansa Klimátika Globál. MIT Press. pp. 23–40. Arkivadu hosi orijinál (PDF) iha 27 Marsu 2014. Rekupera iha 22 Novembru 2016.
McCright, A. M.; Dunlap R. E. (2000). “Dezafia akesimentu globál hanesan problema sosiál: Análize ida ba movimentu konservadór nia kontra-reklamasaun sira” (PDF). Problema Sosiál sira. 47 (4): 499–522. doi:10.2307/3097132. JSTOR 3097132. Haree p. 500.
“Diskursu ba Sosiedade Reál | Fundasaun Margaret Thatcher”. www.margaretthatcher.org. Rekupera iha 2022-09-20.
Carvalho, Anabela (Abril 2007). “Kultura ideolójika sira no diskursu sira hosi mídia kona-ba koñesimentu sientífiku: lee filafali notísia sira kona-ba mudansa klimátika”. Komprensaun Públika kona-ba Siénsia. 16 (2): 223–243. doi:10.1177/0963662506066775. hdl:1822/41838.
Black, Richard (5 Setembru 2007). “BBC desliga espesiál klimátiku nian”. BBC. Foti iha 15 Dezembru 2011.
BBC fó sai espesiál kona-ba mudansa klimátika. The Guardian. 5 Setembru 2007. Foti iha 15 Dezembru 2011.
McCarthy, Michael, Global Warming: Too Hot to Handle for the BBC Archived 15 Setembru 2007 iha Wayback Machine, The Independent, 6 Setembru 2007
Boykoff, Max (Marsu 2010). “Reprezentasaun sira hosi mídia indianu kona-ba mudansa klimátika iha ekosistema jornalístiku ida ne’ebé ameasadu”. Mudansa Klimátika. 99 (1–2): 17–25. Bibcode:2010ClCh…99…17B. doi:10.1007/s10584-010-9807-8.
“2004–2010 Kobertura Jornál Mundiál nian kona-ba Mudansa Klimátika ka Akesimentu Globál”. Sentru ba Peskiza Polítika Siénsia no Teknolojia nian. Universidade Colorado nian iha Boulder. Arkivadu hosi orijinál iha 2019-08-31. Rekupera iha 2010-08-15.
“Estudu: Oinsá Rede Transmisaun sira Kobre Mudansa Klimátika iha 2015”. Mídia Importante ba Amérika. 2016-02-29. Arkivadu hosi orijinál iha 2019-06-13. Rekupera iha 2016-12-03.
Boykoff, M.; Andrews, K.; Daly, M.; Katzung, J.; Luedecke, G.; Maldonado, C.; Nacu-Schmidt, A. “Revizaun ida kona-ba kobertura mídia nian kona-ba Mudansa Klimátika no Akesimentu Globál iha 2017”. Observatóriu Mídia no Mudansa Klimátika, Sentru ba Peskiza Polítika Siénsia no Teknolojia, Institutu Kooperativu ba Peskiza iha Siénsia Ambientál, Universidade Colorado. Arkivadu hosi orijinál iha 2019-08-06. Rekupera iha 2018-03-02.
Kaufman, Mark (2020). “Guardia sira hosi pájina mudansa klimátika Wikipedia nian”. Mashable. Arkivadu hosi orijinál iha 2021-04-18. Rekupera iha 2021-04-22.
Boykoff, M.T.; Boykoff, J.M. (2004). “Ekilíbriu hanesan prejuizu: Akesimentu globál no imprensa prestíjiu EUA nian”. Mudansa Ambientál Globál. 14 (2): 125–136. Bibcode:2004GEC….14..125B. doi:10.1016/j.gloenvcha.2003.10.001.
Moore, Barbara; Singletary, Michael (Dezembru 1985). “Fonte Sientífiku sira-nia Persesaun kona-ba Rede nia Notísia nia Akurasi”. Jornalizmu Trimestrál. 62 (4): 816–823. doi:10.1177/107769908506200415.
Nelkin, Dorothy (1995). Fa’an Siénsia: Oinsá Imprensa Kobre Siénsia no Teknolojia. W.H. Freeman. ISBN 978-0-7167-2595-4.[presiza pájina]
Schneider, S. “Mediarolojia: Papél ci

