Saku plástiku kontinua sirkula iha merkadu Maliana maski lei bandu
BOBONARU, 23 Outubru 2026 (TATOLI) — Saku plástiku uza dala ida de’it kontinua fa’an no sirkula ho volume aas iha merkadu sentrál Maliana, Munisípiu Bobonaru, maski Dekretu-Lei Nú. 37/2020, loron 23 Setembru, kona-ba alienasaun, importasaun no produsaun saku, embalajen no objetu plástiku seluk, bandu utilizasaun sasán hirak ne’e iha Timor-Leste.
Negosiante iha merkadu sentrál Maliana, Feliciana de Jesus, hateten katak sira kontinua sosa saku plástiku iha kioske sira, ne’ebé lori mai husi Indonézia liuhusi fronteira terrestre ho dalan ilegál.
“Ema fa’an iha kioske mak ami sosa. Sira mós lori mai husi sorin. Ami fa’an saku plástiku ki’ik ida ho folin $0,25, $0,50, no saku boot balu ho folin $1 to’o $3,” nia informa ba TATOLI iha Maliana, Sexta ne’e.
Feliciana dehan katak antes ne’e sira prepara saku biodegradável atu fa’an, maibé konsumidór sira ne’ebé sosa menus.
“Ami sosa plástiku ne’e tanba bainhira ema mai sosa sasan, sira hakarak tau iha plástiku. Tanba saku ne’e karun, sira tenke sosa fali. Ezemplu, ami fó de’it saku ki’ik ne’e ba sira, ami mós lakon tanba saku ki’ik ne’e ida ho folin $0,25, no saku boot ida US$0,50,” nia hatete.
Iha parte seluk, komunidade, Leopoldo Pires, husu governu atu hasa’e kontrolu no fiskalizasaun ba utilizasaun saku plástiku, atu asegura katak polítika zero plástiku implementa duni.
“Ita la hatene, durante ne’e dehan zero plástiku, maibé agora ita ba merkadu, maioria ema lori plástiku. Lei ne’e implementa ka lae? Se implementa, favor mai haree ho matan no aplika ona sansaun ba ema ne’ebé kontinua fa’an plástiku,” nia dehan.
Leopoldo mós kestiona implementasaun polítika zero plástiku, tanba maski lei eziste ona, plástiku kontinua naklekar iha fatin barak, liuliu iha espasu públiku hanesan estrada, jardim, merkadu no edifísiu públiku sira.
“Lei ne’e governu uluk mak halo ona. Governu agora mak la hakarak implementa ka oinsá? Tanba plástiku kontinua nakonu, laiha mudansa, hanesan nafatin ho tempu uluk bainhira lei seidauk iha. Ita hakarak zero plástiku, tenke kontrola nafatin. Ekipa tenke mai halo fiskalizasaun iha Munisípiu Bobonaru, atu se mak uza, fó sansaun ba nia,” nia dehan.
Tuir observasaun TATOLI iha terrenu, loja boot xinesa sira iha Maliana barak mak uza saku biodegradável. Enkuantu kioske balu prepara saku plástiku no saku biodegradável, depende ba preferénsia konsumidór sira.
Jornalista: Sergio da Cruz
Editór: Filomeno Martins
