Joven timoroan na’in-rua prova abilidade iha palku internasionál, hetan primeiru no segundu lugar

DILI, 25 Outubru 2026 (TATOLI) – Ho abilidade, dedikasaun no konfiansa, joven timoroan na’in-rua lori Timor-Leste nia naran ba palku internasionál liuhusi Vanuatu International Friendly Skills Competition, ne’ebé hala’o entre loron 20 no 22 Outubru, iha Vanuatu.
Iha kompetisaun ne’e Timor-Leste hetan primeru lugar iha área soldadura (welding) no segundu lugar iha área kulinária (cooking).
Susesu ne’e hetan husi Joselino Ximenes do Rêgo, formandu husi Sentru Formasaun Don Bosku, Komoro, Dili, ne’ebé sai primeiru lugar iha área soldadura nian, no João Ximenes Guterres husi Sentru Treinamentu Vokasionál Juventude (STVJ) Komoro, ne’ebé hetan segundu lugar iha área kulinária nian.
Rezultadu ne’e la’ós de’it hatudu abilidade individuál husi joven na’in-rua ne’e, maibé mós sai hanesan indikadór ida katak formasaun téknika no vokasionál iha Timor-Leste iha potensiál atu dezenvolve profisionál sira ne’ebé bele kompete iha nivel internasionál.
Akompaña husi sira-nia treinadór, António Cepeda, joven na’in-rua ne’e partisipa iha kompetisaun ne’ebé halibur partisipante husi nasaun Vanuatu, Fiji, Timor-Leste no Samoa. Sira hetan oportunidade atu hatudu sira-nia koñesimentu, kapasidade téknika no esperiénsia prátika iha área idaidak.
António Cepeda hatete katak rezultadu ne’ebé timoroan na’in-rua ne’e hetan iha kompetisaun ne’e hatudu katak joven timoroan sira iha kapasidade atu kompete ho partisipante sira husi nasaun seluk, bainhira hetan preparasaun no oportunidade ne’ebé adekuada.
“Iha kompetisaun iha área soldadura, ita hetan primeiru lugar, no iha área kulinária ita hetan segundu lugar. Ne’e hatudu katak timoroan sira iha kapasidade no abilidade ne’ebé di’ak. Ita hakarak fó oportunidade ba ita-nia maun-alin sira atu hatudu sira-nia talentu no abilidade profisionál iha palku internasionál”, António Cepeda afirma.
Kompetisaun durante loron tolu ne’e, partisipante sira tenke hatudu sira-nia koñesimentu, kriativdade no abilidade prátika tuir área idaidak. Iha kulinária, partisipante sira tenke prepara hahán ho materiál ne’ebé organizadór sira fó, inklui etapa preparasaun envolve mystery box, ne’ebé ezije partisipante sira atu uza sira-nia kriatividade no abilidade iha kompetisaun.
António Cepeda konsidera katak esperiénsia hanesan ne’e importante tebes ba dezenvolvimentu formandu sira-nian, tanba sira la’ós de’it koko sira-nia abilidade téknika, maibé mós aprende atu serbisu tuir padraun, responde ba dezafiu no kompete ho partisipante sira background oioin formasaun no profisaun ne’ebé lahanesan.
Nia mós subliña katak Timor-Leste presiza kontinua hasa’e kualidade formasaun téknika no vokasionál, atu formandu sira bele kumpre padraun profisionál ne’ebé eziste iha nivel internasionál.
“Timor-Leste iha padraun ne’ebé ita tenke kontinua dezenvolve, atu tuir padraun aas iha nivel internasionál. Ho padraun ne’e, bainhira ita-nia ema sira partisipa iha kompetisaun, sira bele hatudu katak sira iha kapasidade atu kompete ho partisipante sira seluk”, nia dehan.
Nia fó mós apresiasaun ba Institutu Nasionál Mão de Obra (INDIMO) no parseiru sira ne’ebé kontribui ba prosesu ida-ne’e. Nia espera katak iha futuru, bele kontinua partisipa iha kompetisaun sira, kumpre formalidade no rekizitu ne’ebé presiza, no kontinua dezenvolve joven sira-nia kapasidade atu kompete iha nivel aas liután.
Joselino Ximenes do Rêgo hatete hetan primeiru lugar iha área soldadura nian sai esperiénsia no sei hanoin nafatin. Nia agradese ba parte hothotu ne’ebé apoia ona sira partisipa eventu boot iha Vanuatu.
“Sente orgullu tanba bele lori Timór nia naran hodi kompete ho nasaun Pasífiku sira seluk. La imajina atu hetan primeiru lugar iha ema-nia rai, tanba kompetitór iha eventu ne’e hamutuk na’in-10, inklui partisipante nasionál no internasionál, maibé orgullu tanba bele hetan mellór”, nia hato’o.
Hanesan joven nia husu ba foinsa’e sira seluk atu dezenvolve sira-nia abilidade, nune’e bele kompete iha rai-laran no mós iha rai-li’ur.
Ihas sorin seluk, João Ximenes Guterres, ne’ebé hetan segundu lugar iha área kulinária, mós hato’o sentimentu kontente no orgullu ba rezultadu ne’ebé nia hetan.
Nia hateten katak la espera atu hetan pozisaun segundu iha kompetisaun ne’ebé hala’o iha rai ema seluk, liuliu tanba hasoru partisipante sira husi nasaun.
“Ita konsege hetan fatin segundu iha área kulinária. Rezultadu ida-ne’e importante tebes ba ami, tanba hatudu katak ami iha abilidade no kapasidade iha área te’in”, nia dehan.
Nia mós hato’o agradese ba ema hotu ne’ebé fó apoiu durante prosesu treinamentu to’o partisipasaun iha kompetisaun internasionál ne’e. “Ami-nia susesu ne’e la’ós de’it tanba ami-nia esforsu rasik, maibé mós tanba tukun husi treinadór, kolega sira no ema hotu ne’ebé akompaña ami”, nia dehan.
Ba kolega sira ne’ebé aprende iha área kulinária, João husu atu labele lakon konfiansa iha an rasik, maibé tenke kontinua aprende no pratika atu hadi’a abilidade no dezenvolve talentu.
“Ha’u hein katak iha futuru, ita bele partisipa tan iha kompetisaun internasionál, reprezenta Timor-Leste no lori rezultadu di’ak ba ita-nia nasaun. Liuhusi kompetisaun sira-ne’e, ita bele hetan esperiénsia barak, aprende husi nasaun seluk no hasa’e tan ita-nia kapasidade iha área kulinária”, nia subliña/
Vanuatu International Friendly Skills Competition hanesan oportunidade ba formandun sira atu hatudu abilidade téknika no prátika iha ambiente kompetisaun internasionál, enkuantu aprende husi partisipante sira seluk ne’ebé iha esperiénsia no background profisionál diferente.
Aleinde ne’e destaka importánsia husi kualifikasaun profisionál sira hodi prepara joven sira ba empregu, partikularmente iha indústria sira ne’ebé presiza formasaun prátika espesializada. Vanuatu iha ona esperiénsia hodi partisipa iha kompetisaun rejionál sira.
Iha tempu hanesan, eventu ne’e destaka papél sentru formasaun sira-nian iha dezenvolvimentu kapasidade joven sira, liuliu iha área téknika ne’ebé presiza prátika, disiplina no padraun profisionál.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

