Top

Bailoron naruk afeta bee-matan sira, Bombeiru fornese bee-moos ba uma-kain 35 iha Uaimori

Unidade Bomberu apoia bee-moos ba uma-kain 35 iha Suku Uaimori. Imajen TATOLI/Vitorino Lopes da Costa

VIKEKE, 05 Novembru 2026 (TATOLI)—Atu responde ba difikuldade asesu bee-moos ne’ebé komunidade Aldeia Uatulesu, Suku Uaimori, Munisípiu Vikeke enfrenta tanba bailoron naruk (fenómenu El Niño), Unidade Bombeiru Vikeke fornese bee-moos ba uma-kain 35 ho populasaun ema na’in-199.

Prezidente Autoridade Protesaun Sivíl (APC-sigla portugeza) Munisípiu Vikeke, Cirilo Soares Gomes, hateten katak, iha situasaun El Niño ne’ebé daudaun ne’e afeta ona komunidade, APC liuhusi Unidade Bombeiru prontu atu fó apoiu ba populasaun ne’ebé hasoru difikuldade asesu ba bee-moos.

“Tanba ne’e, ohin ita-nia ekipa Bombeiru kontinua fornese bee-moos ba komunidade iha Aldeia Uatulesu, Suku Uaimori. Iha semana kotuk, ami fornese bee ba komunidade Uma-Ki’ik. Ami prontu atu apoia ita-nia komunidade. Importante mak dalan asesu ba komunidade no fatin ne’ebé ami bele lori bee ba,” Cirilo hateten ba TATOLI iha Postu Vikeke Vila, Kinta ne’e.

Cirilo hatutan katak, antes ne’e komunidade iha parte Aldeia Uatulesu asesu ba bee hosi bee-matan haat (4). Maibé, daudaun ne’e bee-matan tolu maran ona, no bee-matan ida de’it mak sei iha bee. Maski nune’e, komunidade tenke la’o distánsia besik kilómetru rua-resin atu to’o bá bee-matan ne’e.

“Tanba ne’e, autoridade lokál sira hato’o pedidu ba ami atu husu apoiu fornese bee-moos ba komunidade iha Aldeia Uatulesu, tanba sira hasoru difikuldade boot kona-ba bee. Tuir previzaun tempu ne’ebé Diresaun Nasionál Meteorolojia no Jeofízika (DNMG) fó-sai, bailoron naruk sei kontinua to’o iha fulan-Abríl 2027. Tan ne’e, komunidade iha aldeia ne’e sei kontinua hasoru problema bee, tanba mota Wetuku mós hahú maran ona,” nia haktuir.

Nia relata katak, Bombeiru Vikeke iha karreta-tanke rua atu fornese bee ba komunidade iha Munisípiu Vikeke. Karreta-tanke ida iha kapasidade atu lori bee litru 500, no karreta-tanke ida seluk, ne’ebé ki’ik liu, iha kapasidade tula litru 200.

Tuir dadus, populasaun Aldeia Uatulesu, Suku Uaimori, komunidade ne’ebé daudaun ne’e hasoru difikuldade asesu ba bee-moos hamutuk uma-kain 35, ho populasaun totál ema na’in-199.

Kontestu

Fenómenu El Niño iha Timor-Leste iha tinan 2026–2027 bele hamenus udan durante tempu udan no aumenta risku bailoron naruk, bee menus no temperatura aas. UNICEF, iha nia análize kona-ba El Niño 2026–2027, prevee katak redusaun udan sazonál bele akontese entre Novembru 2026 no Abríl 2027, ho risku ba bee-menus no produsaun agríkola. Kondisaun ne’e bele aumenta vulnerabilidade komunidade, liuliu família sira-ne’ebé depende ba bee-matan no fonte bee lokál.

Antes ne’e, APC mós fó avizu ba komunidade kona-ba posibilidade El Niño kontinua to’o Abríl 2027, no apela ba populasaun atu prepara an, inklui jere bee ho kuidadu no prepara rezerva bee. Iha kontestu ne’e, apoiu Bombeiru ba uma-kain 35 iha Aldeia Uatulesu sai hanesan medida resposta imediata ba difikuldade asesu bee-moos ne’ebé komunidade enfrenta.

Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:

  1. APC peringatkan potensi El Niño di Timor-Leste hingga April 2027 – TATOLI.
  2. El Niño 2026–2027: Child-Centered Outlook – UNICEF Timor-Leste.
  3. Drought and Fire Risk in Timor-Leste: What El Niño Means for Our Communities – United Nations in Timor-Leste.
  4. Official Bulletins & Documents – DNMG.

Jornalista: Vitorino Lopes da Costa

Editór: Xisto Freitas da Piedade

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!