ME no Vietname diskute kooperasaun atu dezenvolve sistema dijitál iha eskola

DILI, 05 Novembru 2026 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME) hamutuk ho Embaixada Vietname iha Timor-Leste diskute oportunidade kooperasaun iha área edukasaun, liuliu kona-ba implementasaun sistema dijitál no dezenvolvimentu prosesu aprendizajen iha eskola ensinu báziku no ensinu sekundáriu.
Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hateten katak enkontru ho Embaixadór Vietname iha Timor-Leste, Pham Binh Dam, ne’e atu diskute preparasaun ekipa téknika konjunta ida hodi identifika no esplora área kooperasaun entre Ministériu Edukasaun Timor-Leste no Ministériu Edukasaun Vietname.
Ministra ne’e hato’o informasaun ne’e ba jornalista sira hafoin enkontru ho embaixadór, ne’ebé hala’o iha salaun reuniaun Ministériu Edukasaun, Vila Verde, Dili, Kinta ne’e.
Nia esplika katak dezenvolvimentu sistema dijitál sai nu’udár área prioridade ida-ne’ebé sira diskute, atu apoia no hadi’a prosesu hanorin no aprende ba estudante sira iha eskola, inklui iha nivel ensinu báziku.
Nia mós hateten katak ME iha planu atu investe iha dezenvolvimentu kurríkulu, liuhusi introdusaun matéria Inglés iha klase lima no neen iha eskola ensinu báziku, hodi hasa’e koñesimentu no kapasidade estudante sira-nian.
Tuir ministra, to’o agora estudante sira hahú aprende matéria Inglés iha klase hitu. Tanba ne’e, ME konsidera importante atu estudante sira hahú aprende língua Inglés sedu liu, hahú hosi klase lima.
“Bá-oin, ita sei inklui matéria Inglés iha klase lima iha eskola ensinu báziku sira. Maibé agora daudaun sei iha faze preparasaun, no sei haree mós ba rekursu profesór sira-nian, nune’e bele kapasita profesór sira kona-ba oinsá atu utiliza sistema dijitál iha prosesu aprendizajen iha eskola idaidak,” ministra ne’e esplika.
Nia aumenta katak implementasaun planu ne’e sei konsidera mós oras aula, mudansa kurríkulu no enkuadramentu legál antes hahú implementa. ME sei hahú hosi atividade estrakurrikulár iha eskola sira-ne’ebé prontu ona atu hala’o programa ne’e.
Iha parte seluk, Embaixadór Vietname iha Timor-Leste, Pham Binh Dam, hateten katak enkontru ne’e foka ba diskusaun kona-ba oportunidade implementasaun sistema dijitál iha eskola ensinu báziku no ensinu sekundáriu iha territóriu nasionál tomak.
Nia konsidera katak, ho Timor-Leste tama ona nu’udár membru ASEAN, importante atu dezenvolve liután setór edukasaun, liuliu iha área dijitál, atu estudante sira bele hetan asesu ba edukasaun ho kualidade di’ak iha futuru.
Kontestu
Kooperasaun entre Timor-Leste no Vietname iha área edukasaun la’ós inisiativa foun. Iha loron 03 Juñu 2026, Konsellu Ministru aprova ona proposta atu asina memorandu entendimentu rua entre Timor-Leste no Vietname. Ida kona-ba edukasaun no ida seluk kona-ba edukasaun superiór, siénsia no kultura.
Akordu sira-ne’e iha objetivu atu haforsa kooperasaun entre instituisaun edukasaun no peskiza, liuhusi troka estudante, dosente no espesiálita, partilla esperiénsia no prátika di’ak, dezenvolve programa formasaun no peskiza hamutuk, no habelar oportunidade bolsa estudu, tuir disponibilidade rekursu hosi parte rua.
Iha dezenvolvimentu seluk, iha loron 05 Novembru 2026, Ministériu Edukasaun no Embaixada Vietname diskute oportunidade atu haforsa kooperasaun iha dijitalizasaun edukasaun no introdusaun língua Inglés iha klase lima no neen. Governu mós konsidera posibilidade atu hahú programa-pilotu iha eskola ida antes habelar ba eskola seluk, depende ba disponibilidade profesór, rekursu materiál no preparasaun kurríkulu.
Inisiativa ne’e relevante ho Planu Estratéjiku Nasionál ba Edukasaun 2011–2030, ne’ebé tau prioridade ba hadi’a kualidade edukasaun, dezenvolvimentu kurríkulu nasionál, formasaun profesór no hasa’e asesu ba edukasaun ba labarik hotu iha Timor-Leste.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- Timor-Leste, Vietnam to sign education cooperation agreements – TATOLI, 3 June 2026.
- Kesepakatan baru Timor-Leste dan Vietnam buka peluang beasiswa – TATOLI, 3 June 2026.
- Vietname manifesta disponibilidade para apoiar desenvolvimento do setor da educação em Timor-Leste – TATOLI, 5 November 2026.
- National Education Strategic Plan 2011–2030 – Ministry of Education Timor-Leste.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

