Governu aloka US$20.000 ba komemorasaun Loron Nasionál 12 Novembru iha Santa Krúz

DILI, 09 Novembru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura (MJDAK), servisu hamutuk ho Komité 12 Novembru (K12N), aloka orsamentu US$20.000 atu suporta atividade komemorasaun Loron Nasionál 12 Novembru, ne’ebé sei hala’o iha Semitériu Santa Krúz, Dili.
Prezidente Komisaun Organizadora Loron Nasionál 12 Novembru, Denilson Guterres, hateten katak Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura fó fiar ba jerasaun foun 12 Novembru atu sai komisaun organizadora no implementa atividade sira relasiona ho komemorasaun ne’e ho orsamentu US$20.000.
“Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura fó konfiansa mai ami, jerasaun foun 12 Novembru, atu sai hanesan komisaun organizadora hodi implementa atividade sira relasiona ho 12 Novembru, ho orsamentu US$20.000,” Denilson Guterres dehan ba TATOLI, iha Sede OJETIL, Segunda ne’e.
Nia esplika katak ho orsamentu ne’e, komisaun organiza ona atividade sira, hahú husi kalan reflesaun iha loron 27 Outubru no misa atu hanoin-hikas ba Saudozu Sebastião Gomes iha loron 28 Outubru. Depoiz, iha loron 6 Novembru, hala’o konsulta públika, no iha loron 07 Novembru, organiza marsa saudável. Iha loron 09 no 10 Novembru, komisaun realiza kompetisaun nasionál ba estudante ensinu báziku sira iha Dili.
Nia hatutan katak atividade komemorasaun iha loron 12 Novembru sei hahú ho misa iha Igreja Motael, tuku 07:00 dadeer, no kontinua ho marsa hosi Igreja Motael ba Semitériu Santa Krúz. Depoiz, sei hala’o serimónia solene atu fó omenajen ba vítima sira Masakre Santa Krúz.
“Preparasaun hosi komisaun organizadora atinje ona nivel másimu. Iha parte lojístika, iha Semitériu Santa Krúz, ami hahú ona preparasaun, no Igreja Motael mós konfirma ona atu hala’o misa iha tuku 07:00 dadeer,” Denilson haktuir.
Nia hatutan katak komisaun organiza ona atividade oioin, inklui konsulta públika, kompetisaun no limpeza jerál iha Semitériu Santa Krúz. Atividade limpeza jerál sei hala’o iha loron 10 Novembru, tuku 16:00 lokraik, no iha loron 11 Novembru sei kontinua ho preparasaun finál iha fatin komemorasaun.
“Ita-nia preparasaun agora daudaun, liuliu iha parte lojístika no organizasaun atividade sira iha Semitériu Santa Krúz, hahú ona, inklui preparasaun ba misa, marsa no serimónia solene,” nia dehan.
Denilson informa mós katak komisaun haruka ona karta konvite ba reprezentante Governu, korpu diplomátiku, organizasaun veteranu rezisténsia, líder relijiozu, estudante, joven no autoridade lokál sira atu partisipa iha komemorasaun ne’e.
Aleinde ne’e, komisaun konvida joven sira-ne’ebé iha talentu iha área múzika no poezia atu rejista-an no partisipa iha animasaun durante atividade komemorasaun, inklui atividade sira iha kalan 11 no 12 Novembru, iha Semitériu Santa Krúz.
Iha parte seluk, Vise-Prezidente Komité 12 Novembru, Filipe Pereira Rodrigues, informa katak komisaun halo ona koordenasaun ho Ministériu Edukasaun atu mobiliza estudante sira hodi partisipa iha komemorasaun Masakre Santa Krúz.
“Ha’u apela ba públiku, liuliu joven sira, atu partisipa ativa iha atividade komemorasaun ne’e, liuhosi informasaun no konvite ne’ebé komisaun divulga ona iha plataforma Facebook,” Filipe tenik.
Filipe subliña katak partisipasaun estudante no joven sira importante tebes atu hametin memória istórika, valoriza sakrifísiu jerasaun rezisténsia nian no kontinua tranzmite istória luta ba liberdade ba jerasaun foun.
Komemorasaun Masakre Santa Krúz hanesan momentu importante atu hanoin-hikas ba matebian sira-ne’ebé lakon sira-nia vida iha 12 Novembru 1991, bainhira forsa seguransa Indonézia tiru manifestante timoroan sira iha Semitériu Santa Krúz, Dili.
Kontestu
Masakre Santa Krúz akontese iha 12 Novembru 1991, iha Dili, bainhira forsa militár Indonézia loke tiru ba manifestante timoroan sira-ne’ebé partisipa iha prosesaun hosi Igreja Motael bá Semitériu Santa Krúz. Prosesaun ne’e realiza hafoin misa atu fó omenajen ba Sebastião Gomes Rangel, ne’ebé mate iha 28 Outubru 1991, durante atake ba Igreja Motael.
Akontesimentu ne’e sai momentu importante iha istória luta rezisténsia Timor-Leste nian no atrai atensaun komunidade internasionál ba okupasaun Indonézia iha Timor-Leste. Memória Masakre Santa Krúz kontinua sai símbolu korajen, sakrifísiu no luta juventude timoroan sira-nian ba ukun-rasik-an.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- TATOLI: K12N no ME realiza sertame nasionál haforsa koñesimentu estudante sira kona-ba Masakre Santa Krúz — notísia relasiona ho atividade edukativa no preparasaun komemorasaun 12 Novembru.
- Centro Chega!: Sekuénsia Masakre Santa Cruz 12 Novembru 1991 — dokumentasaun kona-ba kronolojia akontesimentu iha 12 Novembru 1991.
- Centro Chega!: Ha’u nia Sasin ba Manifestasaun no Masakre 12 de Novembru 1991 — testemuñu sobrevivente kona-ba manifestasaun no masakre.
- TATOLI: A Cruz e a Resistência: o papel da Igreja na formação da identidade nacional e da resistência timorense — kontestu istóriku kona-ba Igreja Motael, Sebastião Gomes no Masakre Santa Krúz.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

