Aban, Governu lansa peskiza ba rota gazodutu husi kampu Greater Sunrise mai Timor-Leste

DILI, 10 Novembru 2026 (TATOLI) – Ministériu Petróleu no Rekursu Minerál (MPRM) halo lansamentu ba peskiza jeofíziku ho rezolusaun aas ka High Resolution Geophysical Survey atu investiga rota gazodutu (gas pipeline) husi kampu Greater Sunrise mai Timor-Leste.
Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco Monteiro, esplika katak survey ida-ne’e mak etapa dahuluk husi programa investigasaun mariña ne’ebé luan liután, inklui Detail Marine Survey, ho objetivu atu identifika ho loloos rota kadoras ka gazodutu ne’e no determina dalam ne’ebé risku potensiál iha future.
Nia hatete katak estudu sira kona-ba viabilidade téknika ne’ebé hala’o ona antes konfirma katak projetu ne’e iha kondisaun téknika atu implementa. Tanba ne’e, Governu hahú prosesu investigasaun detallu ba rota gazodutu husi Greater Sunrise mai Natarbora, inklui rute kadoras husi Bayu-Undan no Chuditch mai Natarbora.
“Maibé, tuir prátika iha indústria, molok hahú konstrusaun infraestrutura boot sira, liuliu infraestrutura gazodutu ka kadoras ne’ebé sei uza durante períodu naruk, tinan 30 ka liu, presiza hala’o uluk survey no estudu tékniku oioin, hanesan High Resolution Geophysical Survey”, Francisco Monteiro hatete ba Tatoli.
Nia informa katak survey ne’e sei hala’o husi kompañia internasionál Fugro Singapore Marine, husi Singapura, ne’ebé espesializada iha área peskiza jeofízika no servisu tékniku mariñu.
Peskiza ida-ne’e sei utiliza ró husi empreza Fugro Singapore Marine, nu’udar empreza mundiál ne’ebé ninia orijinalidade husi Olanda.
“Totál orsamentu ne’ebé ita hasai ba survey ne’e rasik hamutuk millaun $12. Survey ne’e rasik hala’o fulan haat. Hafoin survey High Resolution Geophysical Survey ka estudu jeofíziku ho rezolusaun aas, sei iha tan survey rua seluk hanesan Light Geotechnical Survey, no Heavy Geotechnical Survey ka estudu jeotékniku kle’an no detalladu”, nia informa.
Ministru hatete peskiza rua seluk sei tama iha proposta orsamentu 2027, ne’ebé ministériu submete ona, atu kontinua prosesu investigasaun ne’e ho apoiu husi empreza Fugro.
Nia subliña atividade investigasaun sira ne’e sai parte importante husi prosesu dezenvolvimentu Projetu Greater Sunrise nian.
Iha biban ne’e, Primeiru-Ministru mós konvida deputadu sira atu partisipa iha serimónia lansamentu peskiza ne’e, ne’ebé sei realiza iha Portu Tíbar.
Lembra katak MPRM no empreza Fugro Singapore Marine Pte., selebra akordu ba realizasaun serbisu Heavy Geotechnical Investigation no Light Geotechnical Investigation ba rota pipeline Greater Sunrise no Bayu-Undan mai Timor-Leste, iha 24 Setembru.
Kontratu rua ne’e envolve servisu investigasaun jeotékniku iha tasi, inklui foti amostra husi fundu tasi atu halo análize laboratóriu ba fatin ne’ebé sei tau pipeline.
“Servisu ne’e presiza ekipamentu no naviu espesializadu tanba investigasaun sei hala’o iha área tasi,” Francisco da Costa Monteiro dehan foin lalais ne’e, iha Faról.
Nia hatete mós katak MPRM asina kontratu ho Fugro ba serbisu jeofíziku iha inísiu tinan 2026, no servisu jeofíziku ne’ebé sei hahú iha Novembru.
Diretór Rejionál Fugro ba Negósiu Karaterizasaun Sítiu Mariñu iha Ázia-Pasífiku, Safri Drahman, hatete empreza Fugro no parseiru Governu sira atinje akordu no asina kontratu daruak ba servisu levantamentu tékniku no survey iha futuru.
“Kontratu dahuluk kona-ba survey jeofíziku mós asina ona iha inísiu tinan 2026. Iha projetu ne’e, Fugro sei uza teknolojia foun ba perfurasaun seafloor drilling atu hala’o serbisu tékniku iha área ho profundidade bee liu metru 3.000. Serbisu sei kobre pipeline rua ne’ebé liga área Greater Sunrise ho Timor-Leste”, Safri Drahman hatete.
Projetu ne’e hahú iha Novembru 2026 ho survey jeofíziku, no kontinua ho peskiza jeotékniku iha inísiu 2027. Prosesu akizisaun dadus iha kampu tomak sei lori besik tinan ida atu kompleta.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

