Top

INFPM rekoñese ai-moruk liu prazu ne’e balun husi COVID-19

Armajen ai-moruk INFPM. Imajen Tatoli/António Gonçalves.

DILI, 11 Novembru 2026 (TATOLI)—Diretóra Ezekutivu INFPM, Paulina Mendonça, hateten preokupasaun husi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmào kona-ba ai-moruk liu prazu ne’e loos, tanba ai-moruk sira ne’e haree mós ba tempu no ai-moruk balun husi kedas COVID-19.

“Ai-moruk ne’ebé liu prazue, tanba haree tempu no ai-moruk balun tama mai, nia durasaun tinan rua no sasán balun COVID-19 nian. Hanesan sasán balun ita preparasaun ba iha  konsumaveis no iha mós durasaun barak tanba INFPM hanesan armazen sentrál no parseriu ruma hatama médikamentu ruma sira la uza no besik fulan neen bele liu prazu, sira hato’o mai iha armazen sentrál INFPM,” Paulina Mendonça hatete ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, ohin.

Nia relata, kona-ba plástiku atu halo doasaun raan iha Hospital Nasionál Guido ne’e INFPM horisehik halo ona distribuisaun ba Banco de Sangue.

“Loos ona, kona-ba plástiku atu halo doasaun stock out hori-kalan ami buka ona solusaun rezolve kedas no kalan ne’e kedas ami distribui. Sira-nia pedidu mai depende utilizasaun maibé semana nia laran kona-ba reazente rua ne’e, tabun raan nomós plástiku raan ne’e nia tama mai iha semana ida-ne’e nia laran,” nia dehan.

Nia relata, prosesu sasán tama ne’e ohin sasán tama halo distribuisan ne’e aban INFPM distribui kedas no sira  distruibui tuir ba pedidu ne’ebé mak tama mai iha INFPM.

“Tanba ne’e, ba futuru ami sei halo prosesu rekualifikasaun ne’e, tanba ita haree prosesu normál mós sei han tempu iha fulan neen nia laran. Iha fulan-Dezembru ou Janeiru, ita sei prepara tenderizaun foun,” nia esplika.

Nia haktuir, kona-ba prosesu ida kompras ai-moruk ne’e ida emerjénsia sempre iha agora dadauk haree kazu mós barak.

“Ita sempre hasoru situasaun emerjénsia depois produsaun sira-nee ita hatene fulan tolu mak ita halo produsaun iha rai-li’ur. Prosesu ne’ebé ita halo iha ne’e la’ós de’it ajudikasaun hotu prosesu tender fabrika ne’e la’ós la loke maibé ami loke ita haree mós ba presu,” nia haktuir.

Antes ne’e, Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, orienta Ministra Saúde (MS) Elia dos Reis Amaral atu kontinua fó atensaun ba jestaun no aprovizionamentu ai-moruk, hodi garante katak ai-moruk sira-ne’ebé sosa tuir nesesidade populasaun no moras ne’ebé iha Timor-Leste.

Xefe Governu Xanana Gusmão hato’o orientasaun ne’e iha reuniaun Konsellu Ministru (KM), ne’ebé hato’o husi Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, ne’ebé partisipa mós iha reuniaun.

Orientasaun husi Primeiru-Ministru ne’e, hafoin haree katak dala-barak akontese falta ai-moruk iha servisu saúde (stock-out), enkuantu ai-moruk balun ne’ebé sosa la konsege uza hotu to’o prazu validade ramata.

“Iha oportunidade ne’e, Primeiru-Ministru husu ba ministra saude kona-ba ai-móruk. Iha situasaun agora ne’e atu bele haree katak prioridade ai-móruk ne’ebé mak bele sosa ba moras ne’ebé mak iha, nomós haree ba nesesidade no kuantidade ai-móruk ne’ebé presiza,” Expedito dehan ba jornalista sira hafoin ramata reuniaun Konsellu Ministru iha Palásiu Governu, kuarta (04/11).

Expedito dehan, PM Xanana husu atu Ministra Saúde atu tau atensaun, nune’e iha tinan 2027 bele atende ai-móruk ba iha públiku, nune’e evita ai-moruk labele stock out.

“Primeiru-Ministru husu atu iha 2027 atensaun atendimentu ba iha aiomóouk nafatin iha, para labele iha estoke-out ne’ebé durante atravesa tanba dala-barak ai-moruk barak tanba laiha no tau iha prioridade ai-moruk barak sosa, depois nia prazu liu tiha entaun ita estraga ai-moruk no estraga osan povu nian,” nia dehan.

Tanba ne’e, Primeiru-Ministru fó orientasaun ba Ministeriu Saúde, fó atensaun iha planeamentu aprovizionamentu ai-moruk ba tinan 2027, Ministériu Saúde presiza konsidera ho didi’ak tipu, kuantidade no prioridade ai-moruk ne’ebé presiza, bazeia ba nesesidade moras sira iha nasaun.

Governu presiza evita situasaun ne’ebé ai-moruk sosa barak liu nesesidade, la konsege uza hotu no ikus mai prazu validade liu, nune’e tenke estraga, ne’ebé signifika desperdísiu osan públiku.

Tanba ne’e, PM fó orientasaun atu Ministériu Saúde halo planeamentu no kontrolu ba aprovizionamentu ai-moruk ho kuidadu, hodi asegura disponibilidade ai-moruk ne’ebé presiza no evita falta ai-moruk iha fasilidade saúde sira.

“Primeiru-Ministru fó orientasaun katak presiza tau atensaun ba ai-moruk ne’ebé ita sosa tenke tuir duni moras ne’ebé ita iha no iha ita-rai Timor-Leste atravesa, ita kuantidade nomos prioridade moras ne’ebé iha, atu nune’e labele kazu ne’ebé mak akontese katak ai-moruk ne’ebé sosa depois, tanba la uza hotu no prazu liu entaun ita tenke estraga de’it,” nia dehan.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!