Top

Parlamentu Nasionál aprova proposta OJE 2027 iha jeneralidade 

Governu ho Parlamento Nasional iha diskusaun iha espesialidade OJE 2027, iha sala Plenária Parlamentu Nasionál, kuarta (11/11/2026). Imajen TATOLI/Egas Cristóvão

DILI, 11 Novembru 2026 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál aprova ona proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2027 ho montante billaun $2,56 iha faze jeneralidade ho rezultadu votasaun a-favór 41, kontra 0 no abstensaun 23.

“Hodi nune’e votasaun OJE 2027 pasa iha jeneralidade”, Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, fó sai iha sala plenária Parlamentu, kuarta-feira ne’e.

Ho aprovasaun ne’e sei kontinua diskusaun espesialidade iha loron 24 Novembru 2026 ho másimu diskusaun loron sanulu.

Proposta OJE 2027 ne’e aloka ba saláriu no vensimentu hamutuk millaun $520,7, bens no servisu millaun $548,5, tranferénsia públika millaun $901,2, kapitál menór millaun $40,8, no kapitál dezenvolvimentu hamutuk millaun $505,8

Proposta OJE 2027 ne’e iha subsetór tolu hanesan aloka ba Administrasaun Sentrál millaun $2,487, ba Rejiaun Administrativu Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA) millaun $56,1, no ba Seguransa Sosiál millaun $186,55.

OJE 2027 kontinua fó prioridade ba área sira neʼebé define ona iha Programa IX Governu Konstitusionál no Planu Dezenvolvimentu 2011-2030.

Proposta OJE 2027 ne’e kombina kontinuidade prestasaun servisu esensiál públiku investimentu no reforma sira, ho objetivu atu hasa’e kapasidade produtiva, kria empregu, hadi’a kondisaun moris populasaun no hamenus vulnerabilidade ekonomia hasoru impaktu husi xoke esternu.

Entre medida prinsipál sira ne’ebé prevee iha OJE 2027 mak hanesan, dezenvolvimentu setór petróleu no rekursu minerál, ho dotasaun millaun $244,8 ba prioridade polítika sira ne’ebé aprova ona ba tinan 2027; reforsu servisu edukasaun ho dotasaun $194,2 no reforsu servisu saúde nian millaun $182,6, ba Administrasaun Sentrál no RAEOA, tuir klasifikasaun funsionál despeza nian; kontinuidade fornesimentu eletrisidade, liuhusi transferénsia millaun $127,4 ba EDTL, E.P., ne’ebé mós apoia espansaun kapasidade produsaun iha Oekusi Ambenu no sentrál solár iha Ataúru.

Aleinde ne’e, mantein apoiu ba Kombatente Libertasaun Nasionál no família vulneravel sira, inklui millaun $156,2 ba rekoñesimentu no apoiu ba veteranu, kombatente, no mártir sira, no mós millaun $11,7 ba inan no labarik sira, liuhusi Programa Bolsa da Mãe; finansiamentu ba merenda eskolár liuhusi autoridade munisípiu sira, ho alokasaun millaun $24,7, ne’ebé kobre ensinu báziku no pré-eskolár; hametin ekuidade fiskál no administrasaun subnasionál, ho dotasaun millaun $17,3, ne’ebé ho objetivu atu apoia desentralizasaun no prestasaun servisu públiku iha territóriu tomak.

Nomós finansiamentu ba nesesidade sira ne’ebé asosiadu ho eleisaun no kompromisu sira ne’ebé relasiona ho ASEAN, ho alokasaun adisionál millaun $27,5; hametin orden públika no seguransa, ho dotasaun adisionál millaun $13,6; promove diversifikasaun ekonómika liuhusi finansiamentu inisiál ba prioridade sira iha área turizmu espesífiku millaun $8,8, no ba peska ho millaun $6, hodi apoia preparasaun programa intervensaun no programa kapasitasaun sira iha setór sira-ne’e; hametin sistema reseita doméstika, ho dotasaun adisionál millaun $5, nu’udar parte husi medida sira ne’ebé ho objetivu atu hadi’a mobilizasaun reseita nian; no hamenus inefisiénsia iha despeza públika, ho poupansa ne’ebé prevee millaun $53,6 iha entidade 62, no mós reorientasaun Fundu Infraestrutura nian, ho poupansa ne’ebé prevee millaun $51,6 iha 2027.

Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, agradese tebes ba bankada hothotu ne’ebé partisipa ona debate OJE 2027 nian iha jeneralidade ho di’ak.

“Ha’u husu ba imi karik pergunta balun ne’ebé seidauk resposta ho di’ak, labele hirus tanba sei iha debate espesialidade ne’ebé iha ne’ebá mak fó resposta”, Xanana dehan.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!