Top

Alkatiri: “Masakre Santa Crúz hanesan ahi ne’ebé fanu mundu”

Antigu Primeiru-Ministru, Mari Alkatiri. Imajen/TATOLI

DILI, 13 Novembru 2026 (TATOLI)—Antigu Primeiru-Ministru, Mari Alkatiri, hateten Masakre Santa Cruz 12 Novembru 1991 hanesan ahi ida-ne’ebé fanu mundu tomak kona-ba luta povu Timor-Leste nian.

Alkatiri hateten, Masakre Santa Cruz la’ós masakre dahuluk iha Timor-Leste maibé masakre ida-ne’ebé hetan video husi jornalista Max Stahl, hodi halo mundu haree rasik saida mak akontese.

“Iha 12 Novembru masakre ida hanesan ahi hodi fanun mundu, masakre ida-ne’e la’ós masakre primeiru maibé masakre ida hetan video husi Max Stahl, ita tenke fó obrigadu nafatin ba nia. Nia mai hanesan jornalista funu nian. Kuandu nia to’o iha ne’e, nia rasik sente katak rai ne’e hanesan mós ninian, hodi halo solidaridade boot ida,” Alkatiri hateten liuhusu konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha Gabinete Eix Tutular, Faról Dili, sesta ne’e.

Nia hatutan, 12 Novembru hahú kedas husi matebian Sebastião Gomes, semana ida antes masakre akontese.

“12 de Novembru hahú husi Sebastião Gomes antes semana ida akontese. Balu hahú dehan 12 de Novembru tanba krize ekonomia iha Indonézia ne’e laloos,” nia dehan.

Alkatiri subliña, Prémiu Nobel ba Pás iha 1996, ne’ebé Timoroan na’in-rua hetan, la’ós mosu tanba krize ekonomia Indonézia maibé tanba masakre 12 Novembru mak loke dalan.

“1996 Timoroan na’in-rua hetan prémiu Nobel ba Pás, ne’e saida mak loke dalan, 12 de Novembru mak loke dalan. Laiha krize ekonómiku mak loke fali dalan ba ida-ne’e,” nia hateten.

Nia hateten, Timor-Leste tenke rekoñese tebes Juventude Loriku Aaswa’in sira, tanba sira fó sira-nia vida hodi lori naroman ba luta iha nakukun laran.

“Ita rekoñese tebes ba juventude loriku aaswa’in sira-ne’e, tanba fó sira-nia vida, basa ita-nia luta iha nakukun laran lori naroman ba ita hotu. Labele justifika fali buat seluk, klaru katak luta armada iha nia funsaun rasik. Luta klandestina iha nia funsaun rasik, luta diplomasia mós iha nia funsaun rasik,” nia dehan.

Alkatiri hateten, sira-ne’ebé luta iha rai-li’ur labele nega apoiu husi nasaun lima husi Áfrika mak hanesan Guine-Bissau, Mosambike, São Tomé e Prínsipe, Kabu Verde no Angola, tanba sira mak rekoñese Timor-Leste no fó apoiu maka’as ba luta.

“Ami ne’ebé iha li’ur, ita labele nega nasaun lima husi Áfrika, hanesan, Guine-Bissau, Mosambike, São Tome e Prinsipe, Kabu Verde no Angola, sira-ne’e mak rekoñese ita no fó apoiu maka’as ba ita-nia luta. Ami ba to’o Nasaun Unida, sira mak fasilita sira-nia pasaporte diplomasia ba ami. Ami tama ONU husi delegasaun Guine-Bissau, Mosambike no rai sira-ne’e hotu,” nia dehan.

Tanab ne’e, Alkatiri husu ba timoroan sira hotu atu tau istória tuir nia fatin loloos, atu jerasaun tuir mai hatene no labele taka istória.

“Ha’u hakarak hateten de’it ida-ne’e atu ita labele taka ba jerasaun sira tuir mai ne’e atu hatene. Presiza tau istória tuir nia fatin loloos, ita labele dehan katak ita laiha independénsia laiha, ne’e labele. Ema hotu nia kontribuisaun mak hetan independénsia,” nia dehan.

Nia husu ba ema hotu liuliu polítiku sira atu labele nega nasaun lima husi Áfrika nia favór ne’ebé tulun tebes Timor-Leste iha tempu defisil.

“Nasaun lima husi Áfrika ne’e labele nega sira-nia favór, nasaun seluk mós. Hanesan Partidu balun husi Austrália no nasaun balu tama komesa tama ona iha tinan 1980 mai leten mak foin fó solidariedade ba ita, mais nasaun lima ne’e hahú kedan 1974 apoiu ona ita,” nia dehan.

Jornalista : Hortêncio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!