Autoridade Makadike Uaitame prepara espozisaun hodi komemora aniversáriu proklamasaun independénsia ba da-51

VIKEKE, 16 Novembru 2026 (TATOLI)—Autoridade Suku Makadike Uaitame hamutuk ho komunidade deside organiza espozisaun iha sede suku ne’e, Postu Administrativu Uatulari, Munisípiu Vikeke, hodi komemora aniversáriu Proklamasaun Independénsia Timor-Leste ba da-51, iha 28 Novembru 2026.
Xefe Suku Makadike Uaitame, José Pinto Soares, hateten katak autoridade suku hamutuk ho komunidade foti desizaun atu organiza espozisaun iha sira-nia suku, ne’ebé lokaliza besik Foho Matebian, nu’udár parte ida husi atividade komemorasaun loron istóriku 28 Novembru 1975.
“Kona-ba Komemorasaun Loron 28 Novembru 1975, ne’ebé kada tinan realiza iha Postu Administrativu Uatulari ho serimónia rotativa iha suku idaidak, iha tinan 2026, serimónia hasa’e bandeira nasionál sei realiza iha Suku Makadike Uaitame. Tan ne’e, ba komemorasaun tinan ida-ne’e, ami autoridade suku hamutuk ho komunidade deside organiza espozisaun iha ami-nia suku atu selebra loron istóriku ne’e,” José Pinto Soares hateten ba TATOLI, iha Suku Makadike Uaitame, Segunda ne’e.
Autoridade komunitária ne’e subliña katak atividade espozisaun ne’e loke oportunidade ba komunidade atu partisipa diretamente iha Komemorasaun 28 Novembru. Nia mós hateten katak atividade ne’e la limita de’it ba komunidade Suku Makadike Uaitame, maibé fó espasu ba komunidade husi suku viziñu sira atu partisipa no fa’an sira-nia produtu lokál.
“Espozisaun ne’e ami la taka dalan ba komunidade husi suku viziñu sira-ne’ebé besik ami. To’o agora, suku viziñu hanesan Laisorulai mós partisipa ona hodi fa’an sira-nia produtu lokál, ho stand hamutuk 20 resin,” José haktuir.
Aleinde espozisaun, organizadór sira mós prepara jogu tradisionál, hanesan futu-manu no kuru-kuru. Atividade sira-ne’e hahú ona iha 15 Novembru no sei kontinua to’o 28 Novembru. Hafoin serimónia hasa’e bandeira nasionál ramata, atividade espozisaun nian mós sei taka.
Kona-ba preparasaun ba serimónia hasa’e bandeira, José Pinto Soares relata katak preparasaun ba kampu no ai-riin bandeira kontinua hala’o hela. Estudante sira husi Eskola Sekundária Filiál Veteranu Makadike sei sai ekipa responsável ba serimónia hasa’e bandeira.
“Preparasaun ba serimónia hasa’e bandeira agora daudaun ami kontinua hala’o hela. Ami mós prepara ona estudante hamutuk na’in-40 atu partisipa iha serimónia ne’e, no sira hahú ona treinu,” nia akresenta.
Nia mós informa katak orsamentu hamutuk US$1.000 aloka ba Suku Makadike Uaitame hodi finansia atividade Komemorasaun 28 Novembru nian.
“Selebrasaun Komemorasaun 28 Novembru ne’e foin primeiravéz mak realiza iha ami-nia suku. Antes ne’e, atividade sira-ne’e realiza de’it iha vila. Depoiz ami loke oportunidade ba suku foun, mak agora ami foin realiza atividade komemorasaun loron istóriku ne’e iha suku. Ita ukun-an kle’ur ona, maibé agora mak foin ami sente ukun rasik-an ida-ne’e loloos,” nia tenik.
Kontestu
Timor-Leste sei komemora aniversáriu Proklamasaun Independénsia Unilaterál ba da-51, iha 28 Novembru 2026. Governu Timor-Leste, liuhusi Konsellu Ministru, aprova ona tema komemorasaun nian: “Tinan 51 Istória – Konsolida Estabilidade no Promove Dezenvolvimentu Sustentável”.
Proklamasaun independénsia ne’e hala’o iha 28 Novembru 1975, ho Francisco Xavier do Amaral nu’udár Prezidente Repúblika dahuluk ne’ebé lee deklarasaun proklamasaun independénsia Timor-Leste nian.
Komemorasaun ne’e la’ós de’it atu lembra data istórika, maibé mós sai oportunidade atu hametin identidade nasionál, patriotizmu no unidade povu Timor-Leste nian.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- Governu aprova tema ba selebrasaun proklamasaun RDTL ba da-51 – TATOLI
- Autoridade Vikeke apela ba komunidade atu hasa’e bandeira nasionál iha idaidak nia uma – TATOLI
- Autoridade RAEOA deside komemora loron Proklamasaun 28 Novembru iha Pássabe – TATOLI
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade

