Top

DITE 2026 fó oportunidade ba empreza timoroan sira atu buka merkadu esportasaun

Partisipante Dili International Trade Expo 2025, fa'an hela sira-nia produtu lokál iha CCD, 29 Agostu 2025. Foto TATOLI/Francisco Sony.

DILI, 16 Novembru 2026 (TATOLI) – Dili Internationál Trade Expo (DITE) ba faze daruak fó oportunidade ba empreza timoroan sira hodi promove produtu no buka oportunidade esportasaun bá merkadu internasionál.

Empreza timoroan sira, ne’ebé buka oportunidade halo esportasaun mak hanesan Community Development Center (CDC) husi Baukau no Suhurama Developer husi Dili.

Diretór-Ezekutivu CDC, Vicente Matos Belo, afirma katak partisipa iha feira ne’e ba daruak nu’udar oportunidade di’ak tanba bele halo promosaun ba produtu ne’ebé organizasaun ne’e halo husi transformasaun rekursu naturál lokál sira.

Tuir nia, produtu ne’ebé CDC dezenvolve mak hanesan nuu kulit ne’ebé transforma sai hanesan xapeo, vaju, pasta no nuu nia kakun halo anar no husi nia been (santan) bele halo ba produtu mina oin rua mak mina virjen no mina kinur, no nuu nia teen halo ba hahán animál nian.

“Maioria produtu sira ne’e ita fa’an ona iha merkadu nasionál, maibé buka dalan atu halo esportasaun bá nasaun seluk, liuliu ba mina virjen no anar”, Vicente Matos Belo hatete ohin.

Kona-ba ida-ne’e, CDC estabelese ona kontaktu sira ho Embaixada Nova Zelándia nian iha Timor-Leste, hala’o ona enkontru dala-rua no iha posibilidade atu esplora liután.

Maski nune’e, responsavel ne’e identifika falta husi laboratóriu mikrobiolojia ida iha Timor-Leste sai hanesan obstákulu prinsipál ida ba esportasaun, tanba kompradór internasionál potensiál sira ezije teste laboratóriu nian hodi prova kualidade husi produtu sira.

“Ami tenta serbisu hamutuk ho Organizasaun Internasionál Traballu hodi fasilita teste ba ami-nia produtu sira iha nasaun sira ne’ebé iha laboratóriu adekuadu, nune’e ami bele hatán ba ezijénsia merkadu internasionál nian”, nia afirma.

Diretór-Ezekutivu ne’e akrexenta katak CDC mós promove atividade formasaun ba grupu 40, inklui atividade kuda nuu, ho objetivu atu garante rejenerasaun plantasaun nuu nian hodi garante sustentabilidade produsaun.

Harii iha tinan 2004, CDC hanesan Sentru Dezenvolvimentu Komunitáriu ho baze iha Baukau, ne’ebé hala’o operasaun iha área formasaun agríkola, agrofloresta, no transformasaun sustentavel ba rekursu naturál sira. Ninia formasaun inisiál hetan apoiu husi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Japaun nian, inklui atividade sira kapasitasaun nian iha Filipina, Tailándia, no Japaun.

Emprezáriu Suhurama Developer, Ricardo Nheu, hatete katak partisipasaun iha espozisaun ne’e hakarak promove produtu foun sira empreza nian, liuliu iha área bebida sira, no hodi identifika oportunidade sira hodi habelar nia marketing iha merkadu internasionál sira.

Empreza hatudu bebida foun rua, ho naran Coca Soda Energic no Coca Soda Coffee, ne’ebé nia produsaun hahú besik fulan neen ona.

Tuir Ricardo Nheu, Suhurama daudaun iha produtu hamutuk 26-resin, barak liu maka prodús lokalmente, no dezenvolve atividade sira iha setór oioin, inklui produsaun bebida no lilin sira, aleinde área negósiu sira seluk.

Emprezáriu ne’e fó sai katak empreza ne’e simu ona kontaktu husi parseiru sira iha Malázia no nasaun sira seluk ne’ebé iha interese ba nia produtu, no agora esplora hela oportunidade esportasaun bá Malázia, Papua Nova-Giné no Indonézia, liuliu ba illa sira iha rejiaun orientál nasaun, besik Timor-Leste.

“Ami mantein kontaktu sira no análize hela oportunidade sira ne’e, hodi nune’e, iha futuru, ami bele koloka ami-nia produtu sira iha merkadu sira internasionál”, nia esplika.

Ricardo Nheu hatutan katak kompañia ne’e mós iha hanoin atu investe iha setór floresta iha futuru, nomeadamente iha dezenvolvimentu atividade sira ne’ebé iha ligasaun ho indústria floresta.

Edisaun daruak DITE hahú husi loron 15-18 Novembru, iha Sentru Konvensaun Dili, ho tema “Hanoin Globalmente, Harii Lokalmente no Komérsiu Internasionál”, ho objetivu atu promove produtu sira husi empreza mikro, ki’ik no médiu sira no fasilita estabelesimentu ligasaun komersiál sira iha nivel nasionál no internasionál.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

 

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!