Governu lansa projetu millaun US$7,2 atu hametin Programa Merenda Eskolár no apoia agrikultór lokál

DILI, 17 Novembru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Edukasaun (ME), hamutuk ho Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia (KOICA-singla ingleza) no Programa Ai-han Mundiál (PAM) Nasaun Unida, Tersa ne’e, lansa projetu ho orsamentu millaun US$7,2 atu hadi’a Programa Nasionál Merenda Eskolár, hametin nutrisaun labarik sira no apoia produsaun agríkola lokál.
Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hateten katak Programa Merenda Eskolár iha relasaun direta ho saúde no prosesu aprendizajen labarik sira-nian.
“Projetu ne’e sei permite hadi’a koziña eskolár, kualidade hahán ne’ebé fornese ba estudante sira no edukasaun kona-ba nutrisaun,” ministra ne’e dehan.
Iha parte seluk, Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto Gomes de Deus, subliña nesesidade atu hametin koordenasaun entre instituisaun nasionál, munisípiu no eskola sira, hodi hadi’a jestaun no monitorizasaun Programa Merenda Eskolár.
Nune’e mós, Embaixadór Repúblika Koreia iha Timor-Leste, Chang Ha Yeon, reafirma apoiu husi nia nasaun ba inisiativa ne’e, ne’ebé sei aumenta kobertura projetu ba Munisípiu Vikeke, ho objetivu atu benefísia labarik barak liután no apoia agrikultór lokál.
Enkuantu, Reprezentante Programa Ai-han Mundiál iha Timor-Leste, Jacqueline de Groot, subliña katak projetu ne’e sei hametin kapasidade no mekanizmu nasionál sira iha jestaun Programa Merenda Eskolár, bazeia ba rezultadu husi inisiativa sira iha faze anteriór.
Projetu ne’e mós inklui atividade formasaun ba mestre sira, te’in-na’in no funsionáriu públiku, no edukasaun kona-ba nutrisaun iha eskola sira, hodi promove hahalok alimentasaun saudável no hametin sustentabilidade Programa Nasionál Merenda Eskolár.
Projetu ne’ebé hanaran “Hametin Nutrisaun no Seguransa Ai-han iha Timor-Leste” ne’e hetan apoiu husi Repúblika Koreia liuhusi KOICA no sei ezekuta durante períodu 2026–2030.
Projetu ne’e prevee atu fó benefísiu ba ema hamutuk 86.675, kompostu husi estudante na’in-85.049 husi eskola ensinu báziku 498, mestre, te’in-na’in no parseiru sira seluk hamutuk 1.156, no agrikultór na’in 470.
Objetivu prinsipál projetu ne’e mak atu hametin Programa Nasionál Merenda Eskolár, nu’udár programa Governu nian ne’ebé fornese hahán ba estudante sira iha ensinu báziku, hodi hadi’a sira-nia alimentasaun no nutrisaun, promove saúde no kria kondisaun ne’ebé di’ak ba prosesu aprendizajen no kontinuidade estudante sira iha eskola.
Programa ne’e mós buka atu promove utilizasaun produtu agríkola lokál ba preparasaun merenda eskolár, hodi apoia agrikultór sira no kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia lokál.
Projetu ne’e kontinua rezultadu husi faze dahuluk inisiativa Say No to 5S (SN5S), ne’ebé hetan apoiu husi KOICA. Iha faze foun ne’e, projetu aumenta kobertura bá Munisípiu Vikeke, ne’ebé hamutuk ho Munisípiu Baukau, Bobonaru no Manufahi sai nu’udár área implementasaun projetu.
Atividade sira-ne’ebé projetu ne’e prevee ba konstrusaun koziña foun 30 no fatin han iha eskola sira, fornese ekipamentu koziña, promove konsumasaun etu fortifikadu no hametin ligasaun entre eskola sira ho produtór agríkola lokál.
Aleinde ne’e, projetu ne’e mós sei kria mekanizmu atu sosa produtu alimentár diretamente husi grupu agrikultór no kooperativa sira, hodi fasilita eskola sira asesu ba hahán fresku no oioin, no kria oportunidade merkadu ba agrikultór ki’ik hamutuk 470.
Kontestu
Antes ne’e, iha Janeiru 2022, Governu Timor-Leste, liuhusi Ministériu Finansa, asina ona akordu ho Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia (KOICA) atu implementa projetu Say No to 5S, ho orsamentu besik millaun US$7,86.
Projetu ne’e implementa husi Programa Ai-han Mundiál (PAM) no Organizasaun Saúde Mundiál (OMS), hamutuk ho Ministériu Edukasaun no Ministériu Saúde, atu hadi’a saúde no nutrisaun labarik sira iha eskola, liuhusi fornese hahán nutritivu, etu fortifikadu no hadi’a infraestrutura koziña eskolár.
Iha 28 Agostu 2026, KOICA no PAM formaliza tan akordu finansiamentu millaun US$7,2 ba projetu foun ne’ebé sei implementa durante tinan lima, husi 2026 to’o 2030. Projetu ne’e kontinua bazeia ba esperiénsia husi Munisípiu Baukau, Bobonaru no Manufahi, no aumenta kobertura ba Munisípiu Vikeke.
Inisiativa ne’e mós sei hametin ligasaun entre eskola sira ho agrikultór lokál, hodi asegura fornesimentu hahán fresku no nutritivu ba estudante sira, no kria oportunidade merkadu ba produtór lokál.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- KOICA, WFP sign US$7.2m deal to expand Timor-Leste school meals program. https://en.tatoli.tl/2026/08/28/koica-wfp-sign-us7-2m-deal-to-expand-timor-leste-school-meals-program/13/
- Government launches a US$7.2 million project to improve school meals and support local farmers. https://timor-leste.gov.tl/?lang=en&n=1&p=53992
- Government and KOICA sign grant agreements for school nutrition and reforestation initiatives. https://timor-leste.gov.tl/?lang=en&p=48468
- Landmark school health programme delivers major gains, highlights urgent need for sustained care. https://www.who.int/timorleste/news/detail/15-05-2026-landmark-school-health-programme-delivers-major-gains–highlights-urgent-need-for-sustained-care
- KOICA provides financial support of $7.8 million to implement the project “Say No to 5S”. https://en.tatoli.tl/2022/01/14/koica-provides-financial-support-of-7-8-million-to-implement-the-say-no-to-5s-project/11/
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

