OÉ-CUSSE, 26 Setembru 2024 (TATOLI) – Husi 2021 to’o 2024, Komisaun Terra no Propriedade rezolve ona kazu disputa rai hamutuk 200 iha territóriu, informa Komisáriu Terra no Propriedade, António Romónio.
“Ema hatama [kazu disputa rai] mai 300-resin, maibé ami rezolve kuaze 200. Dadus ne’e, ita rejista husi tinan 2021 to’o agora. Kazu sira-ne’e desizaun finál ona, kuaze la to’o 10% mak sira halo ona impugnasaun ba tribunál judisiál, signifika restu ne’e vinkulativu hotu ona”, Komisáriu António Romónio fó sai iha ámbitu sensilibizasaun rejime jurídiku ba definisaun titularidade direitu propriedade bens imóveis iha suku Cunha, ohin.
Nia fundamenta katak, tuir Dekretu-lei númeru 5/2020, loron 06 fulan-Fevereiru, kona-ba organizasaun no funsionamentu komisaun no propriedade, ema hatama ona kazu bainhira komisaun halo ona sorteiu, iha fulan neen nia laran lei obriga Komisaun Terra no Propriedade tenke fó ona desizaun finál.
Notísia relevante: Komisaun Terra no Propriedade introdús rejime jurídiku direitu bens imóveis iha Oé-Cusse
“Se laiha desizaun mak haree kazu ne’e komplikadu no fatin mós defísil uitoan. Entaun, ami tenke husu nia prolongamentu ne’e ba fulan neen de’it, signifika tinan ida ami tenke hasai ona desizaun. Tanba ne’e la hanesan ho tribunál, laiha prazu atu rezolve. Iha ami-nia ne’e, lei haruka tau kedan iha ne’ebá, katak durante fulan neen desizaun tenke iha”, nia esplika.
António Romónio salienta katak husi kazu disputa rai 300-resin ne’e maioria ba asuntu privadu, balun maun-alin rasik, balun oan ho aman. Tuir lei, iha konsiliasaun ne’ebé fó ba parte rua, bainhira sira hakarak rezolve tuir família entaun halo akordu no komisaun omologa de’it nu’udar desizaun no la persiza halo audiénsia no la persiza foti desizaun.
“Ami-nia desizaun ne’e administrativa, kuandu ami fó sai iha loron 60 nia laran, notifikasaun ami fó ona ba parte rua. Normalmente, parte ida-ne’ebé lakon se nia la simu, tenke lori tan bá tribunál, halo impugnasaun ba tribunál judisiál durante loron 60 nia laran, maibé kuandu liu husi ne’e nia labele halo ona rekursu tanba ami-nia desizaun ne’e mós bele vinkulativu ba sira, parte rua kesi ona, labele halo tan rekursu”, nia realsa.
Notísia relevante: DNTP Oé-Cusse enkamiña kazu tolu sobre disputa rai ba Terra no Propriedade
Komisaun Terra no Propriedade laiha orientasaun husi ema ida, tanba hala’o misaun independente. Kona-ba desizaun bainhira komisaun iha painél ida kompostu husi ema na’in-tolu no bainhira sira foti desizaun maka komisáriu seluk lahalo intervensaun.
“Entre sira-na’in-tolu iha painél, ida mak la simu desizaun, nia bele lori bá plenária, nune’e komisáriu na’in-sia mak deside. Ne’ebé, husi 2021 to’o agora kazu rezolvidu mak 200 ne’e”, nia reitera.
Komisaun Terra no Propriedade hala’o knaar bazeia ba Dekretu-lei númeru 5/2020 kona-ba organizasaun no funsionamentu komisaun propriedade no Lei númeru 13/2017, loron 05 fulan-Juñu, kona-ba rejime jurídiku ba definisaun titularidade direitu propriedade bens imóveis.
Notísia relevante: Lia-na’in husi suku Lalisuk husu DNTP define estatutu rai iha Dolok
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editora: Maria Auxiliadora




