DILI, 18 Novembru 2025 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál aprova proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ba Ministériu Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK) hamutuk $6.262.271 iha espesialidade ho votu afavór 43, kontra 0 no abstensaun 21.
Husi totál orsamentu hamutuk $6.262.271 ne’e kompostu husi saláriu no vensimentu $3.141.797, bens servisu $1.390.474, transferénsia públikas $1.500.000, kapitál menor rihun $150.000 no kapitál dezenvolvimentu rihun $80.000, ne’ebé sei aloka ba programa prioridade rua mak funsionamentu dezenvolvimentu institusionál, ensinu superiór no subprogram hamutuk lima.
Ho aprovasaun ne’e, Governu liuhusi Ministériu Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK, sigla portugés) sei kontinua esforsu hodi garante kualidade ensinu superior iha Timor-Leste tuir programa ne’ebé iha.
Ministru Ensinu Superior Siénsia no Kultura, osé Honório da Costa Pereira Jerónimo, hateten Governu iha kompromisu atu hadi’a kualidade ensinu iha ensinu superiór sira tantu públiku no privadu liuhusi kurríulu ne’ebé define ona, liuliu esforsu atu hadi’a kurríkulu tuir padraun internasionál.
“Governu atu defende no promove nafatin lian ofisiál tabba ne’e mak nafatin fó kursu ba lian portugés ba profesór sira, bainhira sira kontinua hala’o estudu iha nasaun ko’alia lian portugés obrigatoriamente sira fila mai tenke hanorin ho lian portugés,” Ministru osé Honório da Costa Pereira Jerónimo informa iha PN, ohin.
Aleinde ne’e, nia dehan, atu garante mós seguru iha fatin universidade nian liuliu hanesan kombate asédiu seksuál, tanba durante ne’e asaun ne’e sempre akontese iha universidade sira, nune’e Governu iha ona hanoin koletiva atu foti asaun ne’ebé rigorozu no imediatamente.
Aleinde ne’e, nia dehan, atu garante mós seguru iha fatin universidade nian liuliu hanesan kombate asédiu seksuál, tanba durante ne’e asaun ne’e sempre akontese iha universidade sira, nune’e Governu iha ona hanoin koletiva atu foti asaun ne’ebé rigorozu no imediatamente.
Aleinde ne’e, iha diskusaun ne’e, Deputada bankada FRETILIN, Yuri Ribeiro, hateten husi totál orsamentu ne’ebé boot ne’e, husu ba Ministériu Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK, sigla portugés) atu iha esforsu sériu hodi rezolve problema titulu rezidénsia ba estudante bolseiru sira hasoru iha Portugál.
“Ita haree katak timoroan barak mak hala’o sira-nia estudu iha Portugál, maibé sira seidauk hetan títulu rezidénsia ba estudante sira, entaun difikulta ba sira atu hala’o estudu ho di’ak,” Deputada ne’e dehan.
Ministru Ensinu Superior Siénsia no Kultura, José Honório da Costa Pereira jerónimo, dehan Governu Portugál mós iha polítika no estudante sira iha ne’ebá kontinua trata sira-nian ba iha plataforma migrasaun iha instituisaun AIMA ne’ebé estudante sira tenke kumpre hodi hetan títulu rezidénsia iha Portugál.
“Tanba ne’e, estudante sira tenke iha vistu estudante, posibilidade ba oin sira bele fó espesialidade ba timoroan no mós ba estudante sira iha nasaun ko’alia lian portugés (CPLP, sigla portugés) tomak. Ami husu para atu trata títulu rezidénsia tinan haat ba nivél lisensiatura, tinan tolu ba mestradu no tinan rua ba doutoramentu,” nia esplika.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes




