DILI, 26 Novembru 2025 (TATOLI)–Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hateten tranzisaun jerasionál hodi ka’er ukun nasaun ne’e hahú kedan iha 2002 to’o ohin loron.
Notísia Relevante: Ramos-Horta: “Uluk ami hafuhu festa maibé ami hakarak ukun rasik-an”
Tanba ne’e, nia hatutan, la presiza halo tranzisaun jerasionál no husu jerasaun foun sira atu prepara kapasidade hodi kompete iha eleisaun tanba nasaun ne’e la’ós monarkia maibé demokrasia.
“Ita hotu hanoin mak tranzisaun jerasional. Maibé ita hotu haluha, hahú kedan Parlamentu 2002, deputadu sira hotu jerasaun joven liu, ami jerasaun 1975 la iha ne’ebá. Entaun, tranzisaun jerasionál hahú ona,” Ramos-Horta hateten iha programa Meat The Press ne’ebé realiza husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pité, Kuarta ne’e.
Nia dehan, maiória jerasaun 1974-1975 barak mak lakon sira-nia vida durante funu no hela uitoan de’it mak sei moris.
“Iha fali Governu primeiru, ami jerasaun tuan mak Marí Alkatiri sai Primeiru-Ministru, ha’u sai Mnistru Negósiu Estranjeiru, Roque Rodrigues no Rogerio Lobato, ami la barak, seluk ne’e jerasaun foun de’it. Ida-ne’e hatudu ona mai ita katak tranzisaun jerasionál la’o tiha ona,” nia dehan.
Nia hatutan, hahú fali husi Governu AMP husi 2007 to’o 2025, maioria jerasaun foun mak okupa iha pozisaun sira iha Parlamentu no Governu.
Ho nune’e, nia husu ba jerasaun foun sira atu prepara-an, prepara kapasidade lideransa, Timor-Leste nasaun demokrasia buat hotu kompete ho demokrasia.
“Problema boot mak, to’o ohin loron, seidauk iha líder ida jerasaun foun ne’ebé kapta imajinasaun nasionál. Iha líder ida rua hanesan Fraenando Lasama, iha eleisaun mai ne’e nia partidu kadeira barak kedan, ida-ne’e hatudu ona kapasidade no konfiansa. Tuir fali, Mariano Sabino maibé kadeira tun tiha, ita presiza jerasaun foun ne’ebé iha power oinsa atu sai lideransa no konvense povu,” nia hateten.
Tuir dadus ne’ebé nia asesu katak, Profesór Doutor iha Timor-Leste kueze 210, mestradu kuaze 1000-resin, tenke prepara-an hodi kompete harii partidu ba kompete iha eleisaun, nasaun ne’e la’ós hanesan Korea Norte ne’ebé moris ho ditadura no pozisaun entrega de’it ba malu.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
