iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Prezidente Repúblika simu karta kredensiál husi embaixadór foun na’in-haat 

Prezidente Repúblika simu karta kredensiál husi embaixadór foun na’in-haat 

Prezidente Repúblika, Jose Ramos-Horta simu karta kredensiál husi Embaxadór foun husi Brunei Darussalam mai Timor-Leste, Khairur Rizal Abd Majid. iha Palásiu Prezidensiál, Bairru Pité, sexta (12/06/2026). Imajen TATOLI/Egas Cristóvão.

DILI, 12 Juñu 2026 (TATOLI)-Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, simu karta kredénsia husi embaixadór foun na’in-haat husi nasaun Brunei Darussalam, Irlanda, Kuwait no Repúblika Dominikana.

Sekretáriu-Jerál iha Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Antonito de Araújo, hateten dmbaixadór na’in-haat ne’e, tolu naun-rezidénsia hanesan Irlanda, Kuwait no Repúblika Dominikana no ida rezisténsia mak Brunei Darussalam.

Kredensiál sira ne’e aprezenta husi Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu Brunei Darussalam mai Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Khairur Rizal Abd Majid, Embaixadora Estraordinária no Plenipotensiária Irlanda nian mai Timor-Leste, Sharon Ann Lennon, Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu Estadu Kuwait, Khalid Jassim Alyassin no Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu Repúblika Dominikana mai Timor-Leste, Jose Julio Gomez Beato.

“Sira hotu aprezenta karta kredensiál ba Prezidente Repúblika no sira-nia esperansa mak hakarak mantein relasaun bilaterál ho Timor-Leste no eleva relasaun ne’e ba oin ba dezenvolvimentu entre país ne’e nian”, Antonito de Araújo hateten iha Palásiu Prezidénsial Bairu Pité, Dili.

Embaixadór Brunei Darussalam, Khairur Rizal Abd Majid, nu’udar diplomata karreira ida ho esperiénsia liu tinan 25 iha Ministériu Negósiu Estranjeiru Brunei nian. Nia asume ona knaar importante sira iha ministériu nia laran, nomós iha Misaun Permanente sira no Komisaun Aas sira Brunei nian. Nia fluente iha lian Malaiu no Inglés.

Timor-Leste no Brunei Darussalam estabelese relasaun diplomátika iha 20 Maiu 2002. Kooperasaun bilaterál foka liu ba apoiu mútuo ba integrasaun ASEAN. Brunei sai nu’udar apoiante metin ba Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN no ninia preparasaun ba Prezidénsia ASEAN iha tinan 2029.

Nu’udar nasaun dependente ba petróleu, Brunei partilla prioridade sira Timor-Leste nian iha jestaun rekursu no diversifikasaun ekonómika. Dezenvolvimentu sira foin lalais ne’e inklui memorandu entendimentu ida kona-ba Mekanizmu Konsulta Bilaterál formál ida ne’ebé asina iha Maiu 2026, hamutuk ho akordu sira ba kooperasaun enerjia no saúde nian.

Timor-Leste kontinua komprometidu atu hametin relasaun no haburas kooperasaun liuhusi hasa’e konetividade entre Governu, empreza, no ligasaun entre ema.

Embaixadora Irlanda, Sharon Ann Lennon, nu’udar diplomata karreira ida ho esperiénsia tinan 20. Nia asume ona knaar importante sira iha Ministériu, Embaixada, Konsuladu Jerál no Nasaun Unida. Atualmente, nia hala’o kna’ar nu’udar Embaixadora ba Indonézia. Nia iha Mestradu iha Arte iha Polítika Internasionál no Lisensiatura iha Siénsia Sosiál husi Koléjiu Universitáriu Dublin. Nia fluente iha lian españól no portugés.

Timor-Leste no Irlanda estabelese relasaun diplomátika iha 31 Janeiru 2003. Durante dékada 1990, Kampaña Solidaridade Irlanda Timor Lorosa’e (ETISC), ne’ebé lidera husi ativista Tom Hyland, ativamente halo lobby ba Governu Irlanda.

Tanba nasaun rua ne’e hanesan illa ki’ik, profundamente Katólika ne’ebé hetan esperiénsia kolonizasaun no partisaun, sosiedade sivíl Irlanda nian identifika metin ho luta Timór nian. Eis-Prezidente Irlanda nian Michael D. Higgins nu’udar Patronu ida husi ETISC.

Iha Marsu 2003, Timor-Leste sai hanesan nasaun prioridade ida ba Irish Aid. Entre 2003 no 2008, Irish Aid fó apoiu hamutuk millaun €20,7 ba Timor-Leste. Governu Irlanda nian ko-finansia Chega! no Timor-Leste fó apoiu ba kandidatura Irlanda nian ba kadeira naun-permanente iha Konsellu Seguransa ONU nian ba mandatu ba períodu 2019–2021.

Embaixadór Kuwait, Khalid Jassim Alyassin nu’udar diplomata karreira ida ho esperiénsia liu tinan 25. Nia okupa ona funsaun importante balun iha Ministériu Negósiu Estranjeiru Kuwait nian no ninia embaixada sira iha Ázia no Europa.

Nia partisipa ona iha fórum multilaterál oioin no enkontru internasionál sira ho nivel aas. Dadaun ne’e, hala’o knaar nu’udar Embaixadór iha Indonézia. Nia iha Lisensiatura iha Siénsia Polítika no Lisensiatura iha Siénsia Jornalizmu husi Universidade Florida (1998). Nia fluente iha lian Árabe no Inglés, ho profisiénsia balun iha lian Fransés.

Timor-Leste no Kuwait estabelese relasaun diplomátika iha 16 Dezembru 2003. Relasaun bilaterál estabelese relasaun diplomátika iha 16 Dezembru 2003. Relasaun bilaterál sira-ne’e karateriza ho solidariedade istórika no foku ne’ebé aumenta iha dezenvolvimentu ekonómiku. Iha tinan 2007, Primeiru-Ministru Kuwait vizita Dili, iha ne’ebé asina ona akordu balun kona-ba kooperasaun téknika no komersiál.

Iha tinan ne’ebé hanesan, iha tinan ne’e, Kuwait iha Timor-Leste fó doasaun iha material médiku ho valór millaun $1 no fó ambulánsia foun lima nu’udar parte husi asisténsia umanitária.

Durante Prezidente Ramos-Horta nia mandatu dahuluk (2007-2012), Kuwait fó doasaun veíkulu BMW 10 no veíkulu blindadu rua ba servisu protokolu Prezidénsia nian. Prezidente Ramos-Horta orienta hodi haruka karreta hirak ne’e balun transfere ba Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK).

Prezidénsia rai de’it veíkulu rua husi veíkulu sira ne’ebé fó, ne’ebé nia nunka utiliza pesoalmente. Iha Maiu tinan 2023, Konsellu Ministru Timor-Leste aprova ona ezbosu rezolusaun ida atu estabelese Komisaun Konjunta ida ho Kuwait, ne’ebé iha knaar atu koordena kooperasaun polítika no monitorizasaun iha komérsiu, investimentu no finansa.

Embaixadór Repúblika Dominikana, José Julio Gómez Beato nu’udar diplomata, advogadu, no polítiku dominikanu ida. Nia hala’o ona knaar nu’udar Embaixadór Repúblika Dominikana nian ba Repúblka Populár Xina dezde 2025.

Antes ne’e, nia nu’udar Vise-Ministru Polítika Estranjeira Bilaterál iha MIREX (husi Agostu 2020) no nu’udar Sekretáriu Kooperasaun Internasionál ba Partidu Revolusionáriu Modernu (PRM).

Nia iha lisensiatura tolu (Direitu, Relasaun Internasionál, Siénsia Polítika) no mestradu tolu (Komérsiu Internasionál, Estudu Internasionál no Diplomátiku, Direitu Públiku Internasionál no Relasaun Internasionál). Nia mós estuda Lideransa Jestaun Públika iha Eskola Jestaun Barna no Universidade Georgetown, kompleta ona diploma oioin no ko’alia Español, Inglés, Fransés, no Portugés.

Relasaun diplomátika entre Timor-Leste no Repúblika Dominikana estabelese iha loron 24 Outubru 2007. Iha tinan 2021, nasaun rua ne’e reafirma sira-nia ligasaun ho asina komunikadu konjunta iha Sede Nasaun Unidasnian, hodi subliña sira-nia kompromisu ba envolvimentu diplomátiku ne’ebé la’o hela.

Nu’udar nasaun meia-illa rua no demokrasia pós-koloniál, nasaun rua ne’e fahe prioridade sira iha diversifikasaun ekonómika, reziliénsia klimátika, no jestaun rekursu naturál. Ezbosu Memorandu Entendimentu ida kona-ba Mekanizmu Konsultasaun Polítika ida-ne’ebé hetan ona akordu no prontu atu asina, hamutuk ho akordu ida kona-ba izensaun vistu ne’ebé finaliza ona.

Dokumentu hirak ne’e sei sai hanesan baze hodi hametin kooperasaun bilaterál no relasaun entre Timor-Leste no Repúblika Dominikana.

Iha biban ne’e, Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hato’o benvindu ba embaixadór foun sira, hodi hateten akreditasaun ba enviadu distintu sira-ne’e no marka momentu signifikativu ida iha país ne’e nia esforsu kontínuu atu hakle’an Timor-Leste nia envolvimentu ho mundu.

Tuir nia, nasaun sira-ne’e idaidak hatudu ona solidariedade no parseria ho Timor-Leste ne’ebé nu’udar nasaun joven, karik liuhusi apoiu ne’ebé metin ba viajen ASEAN nian, advokasia istórika sosiedade sivíl nian, asisténsia umanitária, ka aspirasaun ne’ebé fahe ba malu nu’udar illa no demokrasia pós-koloniál.

” Timor-Leste iha kompromisu atu tradús lasu diplomátiku sira-ne’e ba benefísiu konkretu ba ita-nia povu, governansa oseánika sustentavel, dezenvolvimentu kapitál umanu, diversifikasaun ekonómika, no infraestrutura reziliente. Ha’u hein atu serbisu besik ho embaixadór idaidak hodi avansa objetivu sira-ne’e”, Ramos-Horta hateten.

Serimónia kredensiál ne’e reafirma Timor-Leste nia polítika esterna ne’ebé ativu no nia kompromisu atu hametin relasaun bilaterál iha Ázia, Europa, Médiu Oriente, no Karibe.

Prezidente Ramos-Horta fiar katak embaixadór na’in-haat ne’e sei eleva no hametin kooperasaun no amizade ne’ebé eziste ona entre Timor-Leste ho sira-nia nasaun.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!