iklan

HEADLINE, SAÚDE

Pesoál Saúde iha HNGV sosa Formalin sona mate-isin iha mortuáriu

Pesoál Saúde iha HNGV sosa Formalin sona mate-isin iha mortuáriu

Xefe Departamentu Forénsiku Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV), Nilton Tilman. Imajen TATOLI/Felicidade Ximenes

DILI, 07 Janeiru 2026 (TATOLI)—Xefe Departamentu Forensik iha HNGV, Nilton Tilman, hateten Pesoál Saúde sira-ne’ebé hala’o kna’ar iha mortuáriu iha HNGV ne’e, sosa rasik Formalin hodi sona ba mate-isin iha mortuáriu durante ne’e.

Relasiona ho infomasaun balun husi familia katak departamentu forensiku iha Hospitál Nasionál Guido Valadares halo kobransa ba família matebian sira katak bainhira pesoál saúde sira fó formalin no fó haris mate isin tenke selu $70, ho nune’e departementu Forensik klarifika katak la iha kobransa iegál maibé atu selu fali pesoál saúde sira nia osan, tanba Formalin ne’ebé mak sona ba mate-isin ne’e, sira-ne’e uza rasik sira nia osan.

“Kona ba fó haris no sona mate isin ne’e protokolu sei laiha. Ha’u repete tan protokolu sei laiha, ami servisu hotu, simu tratamentu ho dignu, depois tratamentu dokumentu sira hotu, entermu entrega ba família no lori ba munisípiu ka nia moris fatin hodi haloot tuir kultura ida-idak nian. Laiha kobransa ilegal iha ne’e,” Nilton Tilman dehan ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, mortuariu HNGV, ohin.

Nia relata, departamentu Forensiku nian servisu ne’e, aleinde envolve iha prosesu legál halo autopsia ajuda tribunál depois ba kee fali mate-isin ruma atu buka tuir kauza husi mate ne’e.

“Ami iha funsaun ida atu simu mate-isin sira-ne’e mate normál no la normál hodi prosesu tuir nian dalan. Durante oras rua ne’e iha mortuáriu, ita aproveita oras ne’e atu trata nia dokumentu, trata karru funiráriu hodi transporta ba munisípiu no seluk tan,” nia dehan.

Nia afirma, regra sira-ne’ebé mak aplika iha ne’e mós hanesan de’it saida mak daudaun ne’e departamentu forensiku halo hela.

“Agora, ida sai fali ema barak kestiona. Dalaruma sai tiha polomika katak fó haris mate-isin depois sona ne’e laiha. Maibé iha 99,9% ne’e família mak husu atu ajuda ba pesoál saúde sira iha ne’e fó haris mate-isin ne’e. Depois troka kedas fó hatais no sona mate, agora problema mak ida ne’e laiha lei ka regulamentu interna atu haree ida-ne’e mós,” nia informa.

Nia esplika, durante Hospitál Nasionál Guido Valadares la fornese Formilin ba departamentu forensiku atu sona ba mate-isin maibé pesoál saúde sira-ne’ebé mak servisu iha mortuáriu mak fó osan sosa iha li’ur de’it.

“Entaun, saida mak ami halo komu família husu ba ami-nia pesoál sira-ne’e, pesoál sira ajuda maibé uza formalin ne’e lá’os formilin ida ospitál nian, departamentu forensiku nunka hetan suplay formalin husi HNGV. Se iha mós iha oituan de’it hanesan lima (5) ka 10 CC para prezerva para halo teste rum maka ne’e de’it ” nia esplika.

Nia haktuir, Departamentu Forensiku durante ne’e laiha suplay formalin regularmente ne’e informasaun bosok.

“Tanba ida ne’e haree ba okaziaun sira-ne’e ennome de umanidade ajuda malu mak funsionariu sira ne’ebé mak servisu iha ne’e ba sosá fali formalin iha li’ur, atu mai ajuda sona prezerva mate-isin ne’e no depois mak familia ne’ebé mak husu ne’e selu fali sira-nia osan no selu fali sira-nia kolen,” nia relatá.

Nia haktuir, sasán sira hanesan ne’e la’o kle’ur ona, tanba pesoál saúde sira iha ne’e halo tiha ona esplikasaun ba família no hanesan xefe la envolve diretamente iha ne’ebá.

“Maibé iha kooperasaun no koordenasaun no iha esplikasau klaru no komprende halo ida-ne’e maiória laiha problema maibé iha kazu ida (1) ka rua (2) foti problema, entaun ema sira-ne’e halo tentativa maibé laiha ema ida obriga ema ida iha ne’e. Ho akontese sira hanesan ne’e mak tinan ida-ne’e mak departementu foti ona dezisaun ba oin la iha tan buat ida hanesan,” nia dehan.

Tanba ne’e, iha tinan 2026 ne’e, departamentu Forensiku sei la fó haris nia sona Formalin ba mate-isin-sira ne’e, se lae mosu fali isu oioin iha ne’e.

“Orsida dehan negósiu Formalin iha ospitál, tanba sira-ne’ebé mak pesoál saúde sira halo ne’e atu ajuda de’it familia. Tanba, Formalin ne’e ha’u sempre relata beibeik ba Diretór sira iha HNGV tanba ne’e sitausaun ne’e hakmatek la iha problema,” nia haktuir.

Entretantu relasiona ho infomasaun ne’e, Jornalista sira tenta halo komfirmasaun ba dirijente Hospitál Nasionál Guido Valadares maiibé sei okupadu ho servisu seluk.

Jornalista  : Felicidade Ximenes

Editór        : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!