DILI, 15 Juñu 2026 (TATOLI)—Asosiasaun Médiku Timor-Leste (AMTL) asina akordu ho Aliansa Nasional Kontrolu Tabaku Timor-Leste (ANCT-TL) atu halo kampaña sensibilizaun ba funsionáriu públiku sira kona-ba moras la hadaet sira iha Munisípiu Manatuto, Dili, Aileu no Likisá.
Prezidente Asosiasaun Médiku Timor-Leste, Herculando Seixa, hateten objetivu husi atividade ne’e ohin AMTL asina akordu atu servisu hamutuk ho Aliansa Nasionál Kontrolu Tabaku nu’udar organizasaun sosiedade sivíl halibur ONG lokal sira, ho sira-nia misaun mak halo advokasia ka kampaña no sensibilizaun ba moras la hada’et sira iha Timor-Leste.
“Iha akordu ne’e, Asosiasaun Médiku Timor-Leste sei hetan reponsabilidade hola parte iha fornese espesilista sira-ne’ebé mak sei sai hanesan oradór hodi fó edukasaun saúde ba moras la hada’et ne’ebé ita refere liu ba moras atakasaun fuan, hipertensaun artiál, struck, diabetes, kankru, moras respiratoriu krónika no moras respirasaun nanál nomós ba moras la hada’et sira seluk,” Herculano Seixa hateten ba Jornalista sira iha sede AMTL Bidau, Tokobaru, ohin.
Espesialita ne’e informa, Asosiasaun Médiku Timor-Leste haree diretamente ho situasaun epidemolojia iha rai-laran, nune’e servisu hamutuk lori saúde besik liu ba povu.
“Programa ida-ne’e mak funsionáriu públiku sira no programa ida-ne’e sei kobre munisípiu haat tuir planu ne’ebé mak ami halo mak husi Dili, Manatutu, Aileu no mós Likisá. Ho hanoin katak funsionáriu públiku sira barak mak idade tinan 40 ba leten presiza tempu atu hetan informasaun saúde ne’ebé loloos atu sira mós bele kontribui halo prevensaun ba moras la hada’et,” nia informa.
Prezidente AMTL ne’e haktuir iha programa servisu hamutuk ida-ne’e mós Asosiasaun Médiku Timor-Leste ho Aliansa Nasionál Kontrolu Tabaku sei halo rastreiu médiku ka halo screening ba hipertensaun artial no diabete.
“Médiku sira sei ba koko sira-nia tensaun sei koko mós raan midar, nune’e bele identifika sedu karik sira iha moras ruma bele hahú halo tratamentu. Ha’u hanoin, husi Asosiasaun Médiku Timor-Leste apresia tebes ba Aliansa Nasionál Kontrolu tabaku ne’ebé hola inisiativa furak no mós motivasaun ne’ebé mak aas atu servisu hamutuk AMTL hodi kampaña no halo edukasaun saúde ba ita-nia populasaun,”nia dehan.
Nia hateten, istória importante ida-ne’e mak afirma katak setór saúde la’ós reponsabilidade eskluziva médiku no setór saúde sira-nia de’it .
“Konta mós fó apoiu organizasaun sosiedade sivil sira, mídia sira ho parte hotu-hotu liuliu Aliansa Nasionál Kontrolu Tabaku ho nian partisipasaun ativu ho inistiva ida bele kontribui tebes atu ita bele Kombate moras la hada’et iha Timor-Leste,” nian infoma.
Akordu ida-ne’e foin primeiravés Asosiasaun Médiku Timor-Leste ho Aliansa Nasionál Kombate Moras la hada’et halo hamutuk hodi servisu hamutuk.
“Akordu ne’e ho durasaun tinan ida sei loke espasu atu la’o tan ba Munisípiu seluk ita hakarak ne’e 13 munisípiu bele realiza hotu ba planu ida-ne’e, maibé ita la’o dinamiku haree nian posibilidade sira. Ami fiar katak ho durasaun tinan ida bele kobre munisípiu hotu,” nia dehan.
Iha fatin hanesan, Diretór Ezekutivu Aliansa Nasionál Kontrolu Tabaku iha Timor-Leste, Sanchio Fernandes, informa akordu ida-ne’e fokus ba edukasaun saúde públika sira liuliu ba prevensaun moras la hada’et hanesan moras atakasaun fuan, Hipertensaun Artial, struck, diabetes no seluk tan.
“Atividade ida-ne’e hetan apoiu husi Gabinete Apoiu Sosiedade Sivil Vise Primeiru Ministru nian, no atividade ne’e sei halo iha Munisípiu haat no Ministériu neen iha Dili laran. Agora daudaun ami realiza ona kada fulan, ida-ne’e ami hahú iha munisípiu balun depois kontinua ba munisípiu sira seluk,” Sanchio hateten.
Nia dehan, kona ba asuntu tékniku sira hanesan ohin asinadu akordu ho preparasaun hahú ona no kolaborasaun ho AMTL hodi realiza planu ne’ebé mak iha.
“Ami espera programa ne’e bele la’o ho di’ak ho servisu sira-ne’e la ho di’ak hetan kolaborasaun ho autoridade sira,” nia dehan
Entretantu, Orsamentu ne’ebé mak hetan husi Gabinete Apoiu Sosiedade Sivil husi Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Habitasaun Rurál ho montante rihun $10 no durasaun tinan ida (1).
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes




