OEKUSI, 01 Jullu 2026 (TATOLI) – Durante fulan-neen, hahú husi Janeiru mai to’o Juñu 2026 ne’e, Diresaun Rejionál Transporte Terrestre no Komunikasaun (DRTTC) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), rekolla reseita rihun $114,802.50 ba kofre Estadu.
“Reseita ne’e rekolla mai husi rejístu, inspesaun, karta kondusaun, lisensa trajetu, DSPL privada no Governu nian inklui importasaun,” Diretór Diresaun Rejionál Transporte Terrestre no Komunikasaun Oekusi, Domingos de Almeida, hateten iha Oekusi, ohin.
Domingos de Almeida relata, reseita $114,802.50 ne’e rekolla kada fulan maka hanesan, iha Janeiru rekolla reseita rihun $23,763.00, iha Fevereiru rihun $17,432.00, Marsu rihun $13,216.00, Abríl rihun $11,471.00, Maiu rekolla rihun $13,240.50, Juñu konsege rekolla ho montante bo’otliu tanba hetan rihun $35,731.50.
Diretór Almeida, esplika, sidadaun ne’ebé rejístu iha 520 ho nia reseita rihun $14,480.50, inpesaun iha 3.391 ho nia reseita hamutuk rihun $60,753.00, karta kondusaun iha 817 ho nia reseita rihun $17,728.00, lisensa trajektu iha 598 ho nia reseita rihun $11,061.00, DSPL privada iha 654 ho nia reseita rihun $10,610.00, DSPL Governu nian iha 10 ho nia reseita $100.00 no importasaun 1 ho nia reseita $70.00.
“Reseita iha Juñu ne’e aumenta maka’as tanba iha loron 10 Juñu ita implementa lei foun, ne’ebé hanesan mós iha nasionál, ne’e mak iha Juñu ne’e ita konsege hetan rihun $35-resin,” nia hateten.
Públiku husu sosializasaun no hadi’a kualidade dokumentu
Iha biban ne’e, Fernando Nono, hafoin trata nia dokumentu iha Diresaun Rejionál Transporte Terrestre no Komunikasaun Oekusi, rekomenda presiza hala’o sensibilizasaun ba públiku kona-ba implementa regulamentu foun nune’e ema hotu bele intende no trata dokumentu sira ho orijinál ba karta kondusaun inklui livrete.
“Nu’udar sidadaun ida, ita prontu atu kontribui taxa ne’e ba Estadu, maibé presiza halo sosializasaun ba komunidade sira, atu rona mós sira-nia hanoin, tanba aplika taxa ka selu ne’e sa’e derrepente de’it, ita-nia komunidade sira, ha’u mós rekomenda ba kualker dokumentu husi DNTT, tanba neste momento karta sira hotu provizória de’it hanesan karta kondusaun, livrete, sé Governu hasa’e taxa nian entaun dokumentu sira mós tenke orijinál, inklui xapa mátrikula sira mós balun surat-tahan de’it, ne’ebé ita espera Governu bele konsidera ida-ne’e, hasa’e taxa maibé presiza kria kondisaun,” na rekomenda.
Enkuadramentu no baze legál
Atividade rekolla reseita doméstika no atualizasaun taxa iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse Ambeno (RAEOA) regula husi enkuadramentu legál tuirmai ne’ebé vigora iha Repúblika Demokrátika Timor-Leste:
- Lei No. 3/2014 (Kriasaun RAEOA no ZEESM): Artigu sira ne’ebé relasiona ho autonomia finanseira fó kbiit legál ba Autoridade RAEOA atu avalia no rekolla ninia reseita rasik (taxa no impostu) iha ninia territóriu, hodi fila fali ba tezouru rejionál ka nasionál, tuir dekretu-lei estipula.
- Dekretu-Lei No. 12/2024 (Revizaun ba Taxa Transporte Terrestre / Kódigu Tránzitu): Dekretu ne’e sai hanesan baze ba aumentu tarifa ne’ebé temi husi Diretór Domingos de Almeida iha loron 10 fulan-juñu tinan 2026, ho objetivu atu armoniza taxa sira ba emisaun karta kondusaun, dokumentu rejistu veíkulu, karta kondusaun, karta kondusaun sira iha inspesaun nasionál tomak.
- Dekretu Ministeriál Konjuntu (Finansa no Transporte): Regula kritériu sira ba emisaun matadalan no dokumentu provizóriu sira tanba restrisaun lojístika sira iha akizisaun fornesimentu orijinál sira (kartaun plástiku no xapa metál sira), hodi garante validade legál temporáriu ba apoiu sira-ne’e.
Notísia relevante:
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
