DILI, 10 Jullu 2026 (TATOLI)-Ekonomista Rui Gomes fó rekomendasaun neen ba Ajénsia Notisioza Timor-Leste Tatoli, I.P., ne’ebé selebra nia ezisténsia ba da-X (Jullu 2016-Jullu 2026).
Nia dehan Tatoli iha nia signifikadu importante, katak “fahe informasaun ba ema seluk atu lori tutan ba oin”. Tuir nia, ho prezensa Tatoli eleva padraun komunikasaun sosiál Timor-Leste durante tinan sanulu ne’e.
Rui Gomes subliña Tatoli hanesan ajénsia ne’ebé sai fonte informasaun ofisiál ba públiku iha nivel nasionál, rejionál no internasionál. Durante nia ezisténsia iha tinan sanulu nia laran, Tatoli kontinua uza lia-portugés, inglés, indonézia, no tetun, no prodús konteúdu iha forma testu, foto, no vídeo.
“Tatoli halo ona buat ida ne’ebé importante ba ambiente informasaun nasaun foun ida nian. Ida-ne’e la’ós buat ki’ik”, Rui Gomes dehan via telefone.
Nia refere mós deklarasaun husi eis-Prezedente Konsellu Diretivu Tatoli, José da Costa, iha Programa Talk Show iha fulan-Jullu ne’e katak dezafiu sentrál ne’ebé Tatoli hasoru mak oinsá manán no hametin konfiansa públika atu rona-na’in sira akompaña no haree Tatoli ho konsisténsia.
“Ida-ne’e hatudu katak instituisaun ne’e harii ona infraestrutura no alkansa buat boot, maibé parte ne’ebé difísil liu mak oinsá sai outlet informasaun ne’ebé públiku fiar no uza beibeik nu’udar fonte kredivel”, nia dehan.
Tuir Rui Gomes, liafuan hirak ne’e importante atu haree ho sériu, tanba kredibilidade mak fatór determina futuru Ajénsia Notisioza Estadu nian.
Nia mós hateten Tatoli hetan finansiamentu husi Orsamentu Jerál Estadu, tanba ne’e konfiansa públika la’ós deit kona-ba informasaun loloos (accurate), maibé mós kona-ba independénsia ne’ebé públiku espera atu instituisaun ne’e mantein.
“Oinsá Tatoli jere tensaun ida-ne’e iha dékada oin sei determina, se públiku haree Tatoli hanesan ajénsia notisia nasionál ne’ebé kredivel ka sai de’it kanál komunikasaun Governu nian”, nia haktenik.
Relasiona ho kestaun kredibilidade no dezenvovlimentu institusionál, Rui Gomes fó rekomendasaun neen: Lideransa no funsionáriu tomak Tatoli presiza tau konfiansa públika hanesan alvu klaru, la’ós rezultadu sekundáriu ida; Hatudu vontade klara atu relata buat ne’ebé de’it maski podér ezekutivu la sente konfortavel. Laiha buat ida ne’ebé bele harii konfiansa iha ajensia Estadu nian lais liu fali duké hatudu independénsia editoriál, liuhusi istória loloos, maski istória ki’ik ida.
Aleinde ne’e, adapta ho kuidadu intelijénsia artifisiál (IA) no ferramenta dijitál ruma, ho transparénsia kona-ba saida mak IA ajuda halo; Ekipa Tatoli nian rasik hatudu ona preokupasaun ida-nee iha selebrasaun aniversáriu, no buka regra klara sedu sei importante liu fali duké halo sasán lais de’it; Investe iha karreira jornalista sira-nian, nune’e koñesimentu instituisaun nian la halai sai husi Tatoli bá mídia seluk ka organizasaun sosiedade sivíl ne’ebé selu saláriu di’ak liu.
Sujestaun tuirmai mak labele haluha públiku iha área rurál no sira ne’ebé moris fora husi Dili. Estratéjia dijitál uluk ida iha risku atu husik hela leitór sira ne’ebé ajénsia nasionál ida tenke alkansa no ikus mak kontinua habelar papél ajénsia iha nivel rejionál/internasionál nian atu sai fonte ne’ebé jornalista estranjeiru sira sita bainhira kobre kona-ba Timor-Leste, tanba ida-ne’e mak realístiku no valór aas ba ajénsia ida hanesan Tatoli.
Tuir nia, Tatoli kontinua halo serbisu habelar informasaun iha dalen haat no ida-ne’e louva tanba nasaun ki’ik ida ne’ebé sei harii nia instituisaun mídia husi baze mak konkista boot ida-ne’e merese rekoñese.
“Ha’u atu hatete mós ho loloos katak, ha’u ema ida ne’ebé laiha koñesimentu diretu kona-ba serbisu jornalista sira-nian. Ha’u la’ós analista mídia ida, entaun ha’u-nia haree husi ema li’ur ne’ebé iha informasaun kona-ba buat ne’ebé públiku mós bele haree hela iha sistema imprensa Timor-Leste nian. Ha’u hato’o ha’u-nia votu susesu ba funsionáriu Tatoli tomak no bom trabalho”, nia konklui.
Notísia relevante: Deputadu sira husu Tatoli hato’o informasaun imparsiál
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




