MALIANA, 02 agostu 2023 (TATOLI) – Aldeia Odelgomo, suku Ai-Asa, postu administrativu Bobonaro, munisípiu Bobonaro, sai hanesan fatin istóriku ba konsentrasaun FALINTIL rejiaun IV, fronteira súl ho norte atu konsolidade Opsaun Ukun Rasik-An (URA) ba Timoroan sira hafoin Prezidente Indonézia, B.J Habibie, deklara fó opsaun rua ba Timor Timur (timoroan) hodi hili iha Konsulta Populár, iha tinan 1999.
Iha fatin ne’e mós FALINTIL sira servisu maka’as halo sensibilizasaun ba opsaun URA hodi organiza povu tanba UNAMET fó dalan ba timoroan sira atu hili nia destinu rasik, nune’e sira hamutuk ho FALINTIL tama ba Bobonaro vila laran hodi ezerse sira-nia direitu votu ba Timor-Leste nia auto-determinasaun.
Maibé liutiha istória moruk ne’e hafoin Timor-Leste restaura nia independénsia nu’udar paíz soberanu no independente durante tinan 20 resin ona mós, aldeia Odelgomo ho nia totál populasaun hamutuk na’in-697 no totál xefe família 157 sei kontinua hela iha nakukun laran tanba seidauk asesu enerjía elétrika.
“Ami ne’e ukun-aan tinan barak ona, ami seidauk hetan buat ida to’o agora, tanba ami-nia ahi mós laiha, ami iha nakukun laran de’it, ami-nia estrada mós ladi’ak, ospital mós laiha, ami-nia oan sira atu partu tula ho motorizada, dalaruma partu iha dalan de’it, dalaruma lori fila de’it, tanba ambulánsia liu ladi’ak, estrada aat no mota-boot,” Abitante aldeia Odelgomo, Santina do Rego, informa ba Jornalista sira, iha odelgomo, tersa ne’e.
Xefe aldeia Odelgomo, Domingos Marçl, sente trsite haree kondisaun refere, tanba suku Ai-Asa iha aldeia neen, hosi totál ne’e aldeia tolu asesu ona enerjía elétrika maibé aldeia Odelgomo rasik no aldeia Mazop no Laho sei kontinua sunu uza lampu tradisionál.
“Uluk ne’e ami sunu de’it kampu mina-rai, agora komunidade sira rasik hola tenaga suriah maka kalan ahi lakan, ne’e mós kuandu tempu udan ladi’ak,” nia katak.
Xefe suku Ai-Asa, Juvinál Moniz Martins Marques, dehan, daudaun ne’e Ministériu Obra Públika hala’o hela reabilitasaun ba estrada ligasaun hosi Bobonaro Vila ba to’o aldeia Odelgomo no Oalgomo.
“Agradese ba VIII Governu tanba progresu dezemolvimentu iha suku ne’e foin iha mandatu governu tuan nia mak foin bele la’o, agora estrada ne’e Bobonaro Vila ba Odelgomo no Oalgomo tama ona faze cor, ita fiar katak estrada ne’e sei di’ak,” nia dehan.
Maibé líder komunitária ne’e promete sei kotinua hato’o proposta ba IX Governu konstituisionál atu konstrui ponte hodi fasilidade komunidade sira asesu ba-mai.
“Durante udan boot susar tebes atu ba Bobonaro Vila, kuandu udan situasaun hanesan komunidade hotu-hotu hakmatek iha sira-nia uma, difikulta mós komunidade sira atu lori produtu lokál ba merkadu Bobonaro Vila, ne’e sei paradu hela,” nia katak.
Enkuantu komunidade iha aldeia Odelgomo nia rendimentu ekonómiku família dependente liu ba produtu lokál hanesan, batar, fehuk, ai-farina, talas no ai-fuan.
Jornalista: Sérgio da Cruz
Editór: Evaristo Soares Martins




