DILI, 13 Outubru 2025 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primera Instánsia Dili, Segunda ne’e, liuhusi leitura akordaun deside absolve arguidu Bendito Feitas inklui arguidu na’in-10 seluk husi krime partisipasaun ekonomia iha negósiu, administrasaun danoza no abuzu poder.
Arguidu na’in-11 maka hanesan Bendito Dos Santos Freitas, Antoninho Pires, Fernando Mouzinho Gama, Danino da Cunha, Antoninho da Silva Pinto, Jorge Manuel Gusmão Pereira, Rodolfo Henrique Aparício, António Fransisco Xavier Ribeiro, Luís Mesquita Do Rego, Manuel Monteiro, no Sérgio da Silva.
Iha sala julgamentu laran, liuhusi akordaun ne’ebé Juíza Prosesu Jumiati Freitas, lee sai katak, kona-ba prosesu prodús kaderneta eskolár ne’ebé partisipa husi Arguidu Bendito Freitas no arguidu na’in-10 ne’e la fó prejuízu ba Estadu.
“Tribunál konsidera la provadu arguidu na’in-11 sira-nia aktu viola ho konsiente hodi fó benefísiu ba sira-nia an no empreza. Tribunál konsidera arguidu sira-nia aktu la viola regra aprovizionamentu. Nune’e mós, Tribunál haree katak orsamentu referidu utiliza duni ba prodús kaderneta eskolár. Tanba ne’e, Tribunál julga improsidente (iha fundamentu) no absolve arguidu sira husi akuzasaun,” Juíza Julmiati iha sala julgamentu.
Notísia relevante : Ministru Bendito Freitas la prezensa iha Tribunál husu konsentimentu Parlamentár
Iha sala julgamentu, Juíza Julmiati Freitas iha nia akordaun sira katak ho desizaun Tribunál mós deklara, parte Ministériu Públiku (MP) la konkorda no bele halo rekursu tuir prazu.
Tuir Defeza husi arguidu Bendito Freitas, Advogadu Privadu, Pedro Camões, Tribunál nia akordaun ne’ebé absolve arguidu sira tanba konsidera akuzasaun la provadu.
“Absolve arguidu na’in-10 inklui Bendito Freitas, katak faktu akuzasaun ne’ebé maka parte sira aprezenta mai Tribunál ne’e laloos, la provadu, uma vez la provadu signifika ema sira ne’ebé lori prova ne’e mai Tribunál ne’e ho ódiu no vingansa hasoru kliente Bendito Freitas, ” Camões hateten ba Jornalista sira hafoin rona tiha desizaun husi Tribunál ba nia kliente no arguidu na’in-10 seluk.
Tribunál haree dokumentu ida pur ida, haree deklarasaun Diretór Eskola Tékniku Vokasionál hotu-hotu nia depoimentu ba kazu produsaun kaderneta eskolár ba eskola vokasionál sira no rona mós arguidu sira ida-idak nia depoimentu no ikus mai haree katak, ema mak la gosta arguidu sira nune’e aprezenta keixa mai Tribunál.
Maibé, liu tiha tinan-14 foin iha desizaun ida konkreta ba Bendito Freitas no nia funsionáriu sira, ne’ebé maka uluk serbisu iha lojístika no aprovizionamentu, no Diretór sira ne’ebé ligadu ho funsaun públiku.
“Tanba ne’e, lamenta ho prosesu ne’e tanba demora kleur bele prejudika pesoál no ema uza akuzasaun sira ne’e hodi kontra ema-nia naran di’ak,” nia tenik.
Advogadu Privadu ne’e esplika liután, Tribunál la haree iha sala no falla, tanba ne’e rejeita akuzasaun hodi fó livre ba arguidu sira hotu no konsidera akuzasaun Ministériu Públiku la provadu, laiha provas konkreta katak envolvimentu arguidu sira-nian atu halo prejuízu ho folin $10.000 ba Estadu atu benefisia ba empreza no benefisia ba sira-nia an, nune’e provas laiha fundamentu
“Ministeriu Edukasaun iha altura ne’ebé halo duni produsaun ba kaderneta, no kaderneta sira ne’e tuir kurríkulu ne’ebé aprovadu iha 2014 no 2015. Kuandu halo produsaun ba kaderneta sira ne’e, Eskola Fatumaka no Tékniku Vokasionál iha Maliana uza no Eskola Tékniku Bekora mós uza, inklui Suai mós uza laiha problema,” nia informa.
Maibé tanba ema balun la hola parte iha Governu, liliu Ministériu Eduksaun ne’ebé lidera husi Bendito Freitas maka mosu kesar iha Tribunál.
“Tanba ne’e lori arguidu sira-nia naran kontente ho desizaun Tribunál, hanesan Advogadu ezerse de’it papél atu halo defeza di’ak ba sira tanba direitu lolos ne’e sidadaun sira-nia inklui arguidu sira-nian. Nune’e la provadu no absolve arguidu sira,” nia katak.
Advogadu lamenta ho ema sira ne’ebé politiza kazu konkretu hasoru funsionáriu sira ne’ebé hala’o serbisu di’ak iha sira-nia knaar.
Akuzasaun
Tuir akuzasaun ne’ebé arrolla husi MP katak kazu ne’e envolve housi arguidu na’in-11.
Arguidu hirak ne’e serbisu iha Ministériu Edukasaun iha momentu V Governu Konstitusionál, ne’ebé envolve ho atividade produsaun lista prezensa kaderneta nian, ne’ebé la tuir nia regra no faktu ne’ebé iha hatudu katak empreza prodús de’it lista prezensa kaderneta husi pájina ida to’o pajina 36, maibé tuir loloos to’o pájina 40.
Tanba ne’e, ikus mai lista prezensa kaderneta ne’ebé distribui husi Ministériu Edukasaun ba Eskola Tékniku Vokasionál labele utiliza tanba la tuir akordu kona-ba kuantidade ba pájina nian.
Maski nunee, arguidu sira kontinua halo prosesu pagamentu ba empreza hodi fó prezuíju ba Estadu. Ho aktu arguidu sira-nian, MP akuza arguidu sira BSF AP, FMG, DdC, ho autór materiál ba krime abuzu poder ne’ebé previstu iha artigu 297.
Arguidu BSF, AP, FMG, DdC, autór materiál ba krime partisipasaun ekonomia no negósiu ne’ebé previstu iha artigu 299 ΚΡ.
Arguidu AdSP, JMGP, RHA, AFXR, LMdR, MM no SdS, autór material ba krime administrasaun danoza iha artigu 274.
Arguidu BSF, AP, FMG, DdC, proibe atu azerse funsaun publika durante tinan 5, bazeia ba artigu 85 husi Kódigu Penál.
Audiénsia julgamentu ne’e prezide husi Juíz Kolektivu, João Ribeiro, Jumiati Freitas, José Gonçalves, MP reprezenta husi Prokuradór Rogerio Viegas, arguidu hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku na’in-tolu no Advogadu na’in-ida.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina
