LAIHA AMIGU NO INIMIGU ETERNU IHA VIDA POLÍTIKA

OPINIAUN (TATOLI)–Iha vida polítika la iha inimigu eternu, maibé so iha de’it interese oinsá atu hetan podér no atu defende podér ne’ebé iha tiha ona.
Liafuan “ iha de’it interese” Ita bele refere ba partidu 3 hanesan FRETILIN+ PLP+ KHUNTO ne’ebé mak iha ona sinál atu halo negosiasaun hodi re-ajusta ka komunga sira nia planu no programa hodi garantia VII governasaun ba períodu 2017 -2022. Maski rezultadu eleisaun anúnsiu definitiva husi Tribunal Rekursu ona, maibé tanba de’it laiha partidu ida maka manan maioria absoluta nune nia rezultadu tenki afeta ba formasaun governu ne’ebé dada malu to’o ohin loron maski iha sinál husi diálogu entre lider partidu PLP (Taur Matan Ruak) ho Sekretáriu Jerál partidu FRETILIN ( Dr.Mari Alkatiri) iha loron 10 fulan Agostu no partidu KHUNTU iha sábadu loron12 fulan agostu tinan 2017 iha otél Novo Turizmu.
Husi diálogu dahuluk ne’e iha loro- kraik sábadu nian, partidu FRETILIN liu husi konferénsia imprensa iha CCF Komoro Dili anúnsiu ba públiku katak ; FRETILIN sei konvida partidu PLP no partidu KHUNTU hodi bele ko’alia kle’an kona-ba formasaun VII governu Konstitusionál i karik diálogu daruak ne’e sei realiza iha kuarta loron 16 fulan Agostu 2017, pergunta ba públiku atu buka nia resposta mak sera ke iha posibilidade ba partidu 3 ne’ebé temi iha leten atu bele forma VII governu tuir enkuadramentu legal hanesan Lei Inan haruka (Konstituisaun da Repúblika) artigu 106 ka sai de’it “Fakta Morgana polítika “ husi lider politiku sira hodi responde sosiedade nia preokupasaun, ka iha alternativu seluk ne’ebé oras ne’e sei agurda ka rai hela, ita hotu hein rezultadu diálogu tuir mai. Temi iha alternativa seluk karik iha rezultadu diálogu ba loron kuarta feira partidu rua ne’ebé mak partidu FRETILIN konvida (PLP ho KHUNTU) la konsege komunga ka re-ajusta sira nia planu i programa iha posibilidade FRETILIN bele iha dalan seluk, tanba Lider partidu CNRT Xanana Gusmao ho nia Sekretáriu Jerál partidu (Francisco Kalbuady) iha segunda feira loron 14 fulan Agostu de 2017, mosu iha Palásiu do Presidente Ai tarak laran hodi hasoru Presidente da Repúblika no Sekretáriu Jerál partidu FRETILIN i iha enkontru ne’e rasik taka ba jornalista sira hodi asesu no la hanesan enkontru formal ne’ebé reprezentante instituisaun sira seluk halo ho Presidente da Repúblika. Iha sorumutu ne’ebé lider CNRT nian rua halo ho Presidente da Repúblika no Sekretáriu Jerál FRETILIN hanesan meus ida atu tenta (menganggu) ezisténsia partidu FRETILIN hodi hili nia par atu halo kazamentu ka kaben tanba planu prontu ona no hein de’it nia loron, maibé mosu ema seluk (pihak ketiga) ne’ebé halo FRETILIN difisil atu eskolla entre partidu rua ne’e hanesan mós múzika Indonesia nian “Mau Pilih yang Mana” (bingun memilih maka untuk-mu 50 dan untuk -nya 50 jadi cinta FRETILIN 100 %) nune mós bele mosu senáriu seluk no Presidente Parlamentu Nasional bele husi Partidu CNRT i iha mós pasta balun ne’ebé sei asume husi partidu CNRT nia ema. Maski partidu CNRT deside ona liu husi konferénsia nasionál katak CNRT sei la tama VII governu Konstitusionál tanba la manan maioria absoluta iha eleisaun parlamentár iha loron 22 fulan Jullu de 2017 no iha kampaña polítika no diskursu lider partidu CNRT nian sempre dehan “ Hakarak Maioria Absoluta hodi Ukun Mesak”.
Mosu preokupasaun barak iha sosiedade kona-ba formasaun governu até iha indivíduu no grupu balun ne’ebé reprezenta povu husu ba lider partidu sira atu kria pás no estabilidade afinál povu kompriende ona valor demokrasia ne’ebé sempre dehan ukun ne’e povu nian no ukun Nain sira hanesan hatutan de’it, i nune mak liu husi eleisaun povu sempre julga partidu polítiku sira balun sai manan Nain maski la manan maioria absoluta no balun sai lakun tanba karakter ukun ne’ebé fó imajen ladi’ak ba povu.
Artigu ne’e hanesan opiniaun pesoál, hakerek Nain Alumni Institutu Superior Ciencias Sociais e Politicas Universidade Tecnica Lisboa, agora Dosente no Diretór departamentu iha Departamentu Cincia Polítika Fakuldade Siénsia Sosiais da UNTL.

