iklan

NASIONÁL, HEADLINE, KAPITÁL

Atividade kasa ilegál animal fuik kontinua la’o tanba menus rekursu umanu

Atividade kasa ilegál animal fuik kontinua la’o tanba menus rekursu umanu

Diretór Nasionál Konservasaun Florestál no Dezenvolvimentu Eko-Turizmu, João Antalmo Ferreira. Imajen/Arminda Fonseca

DILI, 19 jullu 2022 (TATOLI)—Diretór Diresaun Nasionál Konservasaun Floresta no Dezenvolvimentu Eko-Turizmu, (DNCFDE), João Antalmo Ferreira, hateten, daudaun ne’e ema kontinua kasa ilegál ba animál fuik no ai-horis protejidu sira.

“Durante ne’e ita halo esforsu maka’as hodi kontrola animál no ai-horis protejidu sira, maibé ema kontinua tesi ai ilegál no kaer animál fuik tanba ita menus rekursu umanu ba guarda florestál atu kontrola,” Diretór informa ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, Caicoli, tersa ne’e.

Notísia relevante: Tinan oin, MAP planeia halo rekrutamentu ba guarda florestál na’in-50

Animál fuik sira mak hanesan rusa, loriku, no meda iha parte munisípiu Lautém, Covalima no munisípiu sira seluk no ai-horis protejidu sira mak hanesan ai-bubur no ai-kameli.

Tuir Diretór, daudaun ne’e membru guarda florestál ne’ebé tau-matan hela ba ai-horis no animál protejidu sira ne’e hamutuk 324 tanba ne’e la sufisiente atu kontrola iha territóriu laran tomak.

“Área guarda florestál iha Timor nia luan ektare 869.000, hosi númeru ne’e kada ema tenke kontrola ektare 500, entaun ita presiza ema 1.738 atu kontrola, maibé daudaun ita foin iha ema hamutuk 324, ida-ne’e la sufisiente,” nia akresenta.

Tanba ne’e, Diretór ne’e prefere kada tinan halo rektutamentu ba guarda florestál atu kontrola iha área protejida sira.

“Ezemplu ema ida tau iha postu administrativu ida atu kontrolu guarda florestál, maibé postu administrativu ne’e mak iha suku 10 ka liu, nia labele halo kontrola tanba área luan. Maibé ita halo nafatin esforsu durante ne’e kaer ema lubuk ida hodi halo prosesu to’o Tribunál, maibé ita-nia Tribunál rasik liberta fali entaun ema kontinua halo atividade ilegál, maibé ita kontinua uza nafatin lei rejime floresta no dekretu-lei númeru 5/2006 ne’ebé ko’alia kona-ba sistema nasionál área protejida hodi kaer ema ne’ebé halo atividade ilegál,” nia dehan.

Aleinde ne’e, guarda florestál sira sempre halo kontrolu ba ema sira ne’ebé fa’an animál protejidu hanesan loriku no kakatua, nune’e halo kooperasaun ho meiu ambiente hodi husik fali animál sira.

“Durante ne’e ita serbisu hamutuk ho Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hodi halo protesaun ba guarda florestál sira, maibé tanba ita iha limitasaun orsamentu, entaun ema kontinua halo atividade ilegál. Orsamentu ne’ebé tinan ne’e aloka ba diresaun hamutuk milliaun $1, entaun orsamentu ne’e la sufisiente ba planu no programa sira. Tanba ne’e presiza iha orsamentu milliaun $2 atu atende ba difikuldade sira ne’ebé iha,” nia tenik.

Daudaun, guarda florestál menus transporte, radio komunikasaun, no ekipamentu hodi salva-an.

“Motór ita sosa desde iha tinan 2004 to’o 2009 hamutuk 40, maibé daudaun ne’e motór ne’ebé di’ak hela hela lima, Difikuldade sira ita hato’o ona ba entidade relevante maibé seidauk iha rezultadu,” nia salienta.

Jornalista   : Arminda Fonseca

Editora         : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!