Governu prepara rekursu estabelese Sistema Autoridade Marítima

DILI, 22 dezembru 2022 (TATOLI) – Governu liuhosi desizaun Konsellu Ministru (KM) iha kuarta, 15 jullu 2022, aprova ona projetu Dekretu-Lei kona-ba Sistema Autoridade Marítima (SAM). Sistema ne’e hakarak afirma soberania nasionál no projeta Estadu nia autoridade iha tasi ne’ebé sujeita ba jurizdisaun Timór nian.
“Lei Sistema Autoridade Marítima (SAM) aprova kle’ur ona, nune’e ita haree ida ne’ebé atu hamoris autoridade marítima ne’e, liuliu haree ba portu hodi loke iha Dili, Covalima, RAEOA no Lautem, sei iha tan buat kii’koan balun atu regula autoridade marítima ne’e lei sira la’o hotu ona no submete ona ba Konsellu Ministru.Ita hein de’it semana mai ne’e ita diskute atu aprova”, Ministru Defeza (MD) Filomeno da Paixão de Jesus informa iha Kuartél Jenerál F-FDTL, Fatuhada-Dili, kinta ne’e.
Governante ne’e iha esperansa katak tinan oin bele implementa ona tanba sira nia parte halo ona identifikasaun iha Tibar atu hatur fatin autoridade marítima nian no jeral fatin tau iha Dili.
Tuir planu, Governante ne’e dehan sei konstrui edífisiu ba autoridade marítima nian tanba labele kahur ho militár hanesan ne’e.
“Ita nia rekursu atu kaer autoridade marítima nian ne’e haruka ba estuda ona iha Portugál, Austrália no balun iha nasaun seluk tan, totál ba ema hirak ne’e hau seidauk bele fó sai nia númeru loloos, tanba maioria ne’e hosi militar”, nia afirma.
Governu aprova ona kriasaun SAM nu’udar kuadru institusionál atu halo koordenasaun ho entidade sira hanesan órgaun ka servisu sira iha nível sentrál no perifériku ne’ebé ho funsaun halo koordenasaun ho ezekutivu, konsultivu ka polisiál, hodi ezerse podér autoridade Estadu kona-ba espasu marítimu ne’ebé sujeita ba soberania no jurizdisaun nasionál.
Tanba ne’e, Governu kontinua nia papel atu suporta ba implementasaun SAM liuhosi kria lejizlasaun ne ebé hanaran lei Autoridade Maritima, halo koordenasaun atu garante di’ak liután funsionamentu sistema ne’e.
Govenru mós estabelese ona iha ‘Estudu Forsa 2020’ iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) 2011-2030 no mós iha Konseitu Estratéjiku ba Defeza no Seguransa Nasionál ne’ebé daudaun ne’e vigora hela.
Ho dekretu-lei ne’e sei kria mós Autoridade Marítima Nasionál (AMN) no Xefe Estadu Maiór Jenerál hosi Forsa Armada mak sei kaer rasik kna’ar ne’e.
Nune’e mós, sei kria mós Diresaun Autoridade Marítima no ninia servisu sira ne’ebé ho kompeténsia iha ámbitu SAM.
Jornalista: Horetncio Sanchez
Editór : Florencio Miranda Ximenes

