ME, KFP no MF prepara pagamentu retroativu ba profesór no funsionáriu sira

DILI, 27 Outubru 2026 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME), hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika (KFP) no Ministériu Finansa (MF), halo ona ezersísiu preparatóriu atu prosesu pagamentu retroativu ba direitu finanseiru profesór no funsionáriu sira-ne’ebé seidauk simu.
Diretora-Jerál Administrasaun no Finansa iha ME, Cecília Maria Belo de Assis, hateten katak preparasaun ne’e tuir orientasaun Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, atu rezolve pagamentu sira-ne’ebé kle’ur ona.
“Ministériu Edukasaun servisu hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika no Ministériu Finansa. Ami halo ona ezersísiu ida atu halo pagamentu ba profesór sira-nia direitu. Ida-ne’e bazeia ba orientasaun husi Primeiru-Ministru,” Cecília dehan ba jornalista sira iha Salaun Ian Martin, Balide, Dili, Tersa ne’e.
Cecília esplika katak ME identifika ona kategoria pagamentu retroativu balun, inklui subsídiu ba área remota, mudansa eskalaun, subsídiu kargu no transporte ba kargu sesante, promosaun funsionáriu no saláriu baze.
Ba subsídiu área remota, ME identifika profesór na’in-388 ne’ebé sei simu pagamentu retroativu ba períodu Janeiru 2023 to’o Dezembru 2026.
Aleinde ne’e, iha profesór bolsa kandidatu na’in-826 ne’ebé koloka iha área remota, área remota liu no área estremamente remota, ne’ebé seidauk simu subsídiu. Pagamentu retroativu ba grupu ne’e kobre períodu Maiu 2024 to’o Dezembru 2026.
Tuir informasaun ne’ebé Diretora-Jerál Administrasaun no Finansa hato’o, profesór sira-ne’ebé servisu iha área estremamente remota sei simu subsídiu ekivalente ho 40% husi saláriu baze. Ba profesór sira-ne’ebé servisu iha área remota liu, subsídiu ne’e ekivalente ho 25%, enkuantu ba área remota, valór subsídiu nian mak 15% husi saláriu baze.
Iha parte seluk, ME identifika profesór na’in-3.289 ne’ebé sei simu pagamentu retrotativu tanba mudansa eskalaun, ba períodu Janeiru 2017 to’o Dezembru 2026.
Pagamentu retroativu seluk mak subsídiu kargu no transporte ba kargu sesante, ne’ebé envolve ema na’in-595, ba períodu Janeiru 2016 to’o Dezembru 2026.
Enkuantu ba funsionáriu sira iha rejime jerál ne’ebé hetan promosaun tuir antiguidade, iha ema na’in-81 ne’ebé sei simu pagamentu retroativu ba períodu Novembru 2025 to’o Novembru 2026.
ME mós identifika funsionáriu na’in-37 ne’ebé sei simu pagamentu retroativu ba saláriu baze no subsídiu transporte, ba períodu Janeiru 2025 to’o Dezembru 2026.
“Hein katak prosesu pagamentu retroativu hirak-ne’e bele rezolve preokupasaun profesór no funsionáriu sira-ne’ebé hein kle’ur ona atu simu sira-nia direitu finanseiru,” nia dehan.
Maski nune’e, informasaun ne’ebé disponivel seidauk hatudu data ezata atu hahú pagamentu ba kategoria idaidak.
Iha parte seluk, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, dehan katak iha diskusaun kona-ba jestaun administrasaun edukasaun, aborda mós asuntu pagamentu saláriu no progresu eskalaun ba profesór no funsionáriu sira. Pagamentu hirak-ne’e bele akontese iha fulan-Novembru ka Dezembru, tuir prosesu administrativu ne’ebé hala’o hela.
“Utilizasaun dadus Orsamentu Jerál Estadu 2026 sai hanesan baze importante atu apoiu servisu edukasaun, inklui nesesidade eskola, estudante no profesór sira,” nia tenik.
Kontestu
Asuntu pagamentu retroativu ba profesór, liuliu kona-ba mudansa eskalaun no grau, antes ne’e sai ona preokupasaun ba profesór sira iha Timor-Leste. Iha 07 Outubru 2026, Komisaun G iha Parlamentu Nasionál simu audiénsia husi Konsellu Profesór Timor-Leste (KPTL), ne’ebé hato’o preokupasaun kona-ba pagamentu mudansa eskalaun ne’ebé seidauk realiza.
Lee notísia relevante: Komisaun G rona preokupasaun kona-ba pagamentu mudansa eskalaun no grau manorin sira — TATOLI, 7 Outubru 2026.
Antes ne’e, iha 08 Jullu 2026, profesór sira mós hato’o preokupasaun ba Komisaun G kona-ba atrazu pagamentu mudansa eskalaun no grau. Asuntu ne’e hatudu katak regularizasaun direitu finanseiru profesór sira kontinua sai kestaun importante iha jestaun administrasaun edukasaun.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

