Top

MAKLN no CCLN prepara atribuisaun ‘Diploma de Honra’ ba kombatente no mártir

Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), hamutuk ho Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN-sigla portugeza), hala’o enkontru koordenasaun ho reprezentante veteranu sira hodi prepara serimónia atribuisaun Diploma de Honra ba Kombatente no Mártir Libertasaun Nasionál sira. Imajen Mídia MAKLN

DILI, 19 Novembru 2026 (TATOLI)—Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), hamutuk ho Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN-sigla portugeza), hala’o enkontru koordenasaun ho reprezentante veteranu sira hosi munisípiu hotu-hotu, Kinta ne’e, hodi prepara serimónia atribuisaun Diploma de Honra ba Kombatente no Mártir Libertasaun Nasionál, ne’ebé sei hala’o iha loron 26-27 Novembru 2026.

Enkontru koordenasaun ne’e lidera hosi Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiro “Oan-Soru”, hamutuk ho Sekretáriu Estadu Veteranu, César dos Santos da Silva “Merak”, no membru Konsellu Administrasaun CCLN. Prezidente Konsellu Munisipál Kombatente Libertasaun Nasionál (CMCLN) sira mós partisipa iha enkontru ne’ebé hala’o iha Salaun Três de Março Maubai, Madohi, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Dili.

Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), hamutuk ho Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN-sigla portugeza), hala’o enkontru koordenasaun ho reprezentante veteranu sira hodi prepara serimónia atribuisaun Diploma de Honra ba Kombatente no Mártir Libertasaun Nasionál sira. Imajen Mídia MAKLN

Ministru Gil da Costa Monteiro esplika katak atribuisaun diploma ne’e bazeia ba Artigu 23, alínea b), no Artigu 30 Lei Nú. 3/2024, loron 12 Juñu, kona-ba alterasaun datoluk ba Lei Nú. 3/2006, loron 12 Abríl, ne’ebé regula Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál.

Nia dehan katak maski estatutu ne’e vigora ona durante tinan barak, maibé direitu Kombatente Libertasaun Nasionál atu simu Diploma de Honra seidauk implementadu.

“Iha tinan barak nia laran, dezde lei ne’e iha, atribuisaun hotu-hotu ita halo, maibé Diploma de Honra ne’e ita seidauk halo. Iha Artigu 23, kada alínea hateten kona-ba direitu kondekorasaun, direitu pensaun, direitu dezmobilizasaun no seluk tan,” nia dehan, tuir nota komunikadu ne’ebé TATOLI asesu.

Ministru ne’e informa katak preparasaun ba ezemplár Diploma de Honra hahú iha tinan 2026, hafoin serimónia komemorasaun Loron Nasionál Veteranu, ne’ebé hala’o iha fulan-Marsu.

Nia hatutan katak diploma ne’e hetan ona asinatura hosi Ex-Comandante em Chefe das FALINTIL, Kay Rala Xanana Gusmão, no sei hetan dekretu hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, atu formaliza atribuisaun ba kombatente sira.

“Ko’alia kona-ba veteranu, ita-nia istória ne’e maihosi luta ida. No bainhira maihosi luta, nia iha nia líder. Ne’e parte ida hodi ofisializa istória Timor-Leste nian iha luta ba libertasaun nasionál,” nia afirma.

Ministru Gil da Costa Monteiro mós informa katak nia aprezenta ona asuntu ne’e ba Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, atu prezide serimónia abertura atribuisaun Diploma de Honra iha loron 26 Novembru. Atividade ne’e sei kontinua to’o loron 28 fulan ne’e.

Serimónia atribuisaun diploma ne’e sei hala’o iha nivel nasionál, munisipál no postu administrativu hotu-hotu, ho responsabilidade hosi ekipa téknika MAKLN, CCLN no CMCLN. Atribuisaun diploma sei kontinua tan iha komemorasaun Loron Nasionál Veteranu, iha loron 03 Marsu 2027.

Iha enkontru ne’e, hili ona reprezentante veteranu na’in-rua hosi kada munisípiu atu reprezenta Prezidente Repúblika hodi entrega Diploma de Honra ba kombatente sira, tuir lista ne’ebé aprezenta ona ho totál benefisiáriu na’in-29.766 iha territóriu nasionál.

‘Diploma de Honra’ ne’e iha modelu haat ho kór diferente, tuir kategoría kombatente sira-nian. Diploma ho kór azúl sei atribui ba veteranu na’in-460 resin; kór mean ba kombatente hosi Frente Klandestina; kór verde ba Mártir Libertasaun Nasionál ne’ebé seidauk simu diploma iha tinan ida-ne’e; no kór metan ba kombatente hosi Frente Esterna ka Frente Diplomátika.

IX Governu Konstitusionál, liuhosi MAKLN, foti desizaun atu realiza atribuisaun Diploma de Honra ne’e nu’udár forma ida atu fó rekoñesimentu no valoriza sakrifísiu, dedikasaun no kontribuisaun kombatente sira-nian durante luta ba libertasaun nasionál.

Enkontru ne’e mós marka prezensa hosi Prezidente Konsellu Administrasaun CCLN, Vidál de Jesus “Riak-Leman”; Vise-Prezidente Primeiru, João Miranda “Aluc Descartes”; Vise-Prezidente Segundu, Mário Nicolau dos Reis; Prezidente CMCLN sira; komisáriu no reprezentante rejiaun sira.

Husi parte MAKLN, marka prezensa hosi Diretór-Jerál Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Joaquim Carvalho de Araújo “Laletek”; Diretór-Jerál Administrasaun no Finansa, Osório Bianco Ximenes Araújo; Diretór Nasionál Pensaun no Subvensaun, Manuel dos Santos Araújo; no diretór, xefe gabinete, asesór no tékniku sira.

Kontestu

Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál, ne’ebé aprova hosi Lei Nú. 3/2006, hetan alterasaun datoluk liuhosi Lei Nú. 3/2024, loron 12 Juñu. Alterasaun ne’e importante atu hametin rekoñesimentu ofisiál Estadu ba veteranu, kombatente no família mártir sira-ne’ebé kontribui iha luta ba independénsia Timor-Leste. Lei ne’e mós prevee mekanizmu rekoñesimentu hanesan kondekorasaun no Diploma de Honra.

Governu antes ne’e mós manifesta kompromisu atu fó Diploma de Honra ba veteranu no kombatente sira ne’ebé rejistu no prosesu validasaun kompletu ona, nu’udár parte ida husi rekoñesimentu ba sira-nia sakrifísiu durante luta ba libertasaun nasionál.

Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:

  1. Lei Nú. 3/2024 – Terceira Alterasaun ba Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál — Jornal da República, 12 Juñu 2024.
  2. Governu hakarak promove rekoñesimentu ofisiál ba veteranu no kombatente libertasaun nasionál — TATOLI, 20 Marsu 2024.
  3. Partisipasaun menoridade iha prosesu libertasaun sei rekoñese tuir lei kombatente — TATOLI, 17 Janeiru 2024.
  4. Governu taka sai ona lista validasaun kombatente libertasaun hamutuk 92.591 — TATOLI, 15 Janeiru 2025.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!