Top

Kaleidoskópiu 2022: Lú Olo termina mandatu-Horta simu pose nu’udar PR

Kandidatu Prezidente Repúblika númeru sorteiu 1, José Ramos Horta hamutuk Kandidatu Prezidente Repúblika númeru sorteiu 2, Francisco Guterres Lú Olo kaer lima iha ambitu debate kandidatura PR períodu 2022-2027. Imajen Tatoli /Egas Cristóvão

DILI, 28 dezembru 2022 (TATOLI)—Eis Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’, termina mandatu tinan lima iha loron 20 fulan maiu tinan 2022 iha tuku 00h00 kalan, no iha 19 maiu kalan Prezidente Repúblika José Ramos Horta, simu pose nu’udar PR períodu 2022-2027.

Notísia Relevante: Kaleidoskópiu 2022: PN aprova Orsamentu Retifikativu-OJE 2023

Atu tama ba serimónia investidaura ne’e, Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo rona partidu polítiku sira-ne’ebé hetan asentu maiória parlamentár molok atu dekrata kalendáriua eleisaun prezidensiál 2022.

Antes ne’e PR rona Governu liuhosi Primeiru-Ministru ho Ministru Administrasaun Estatál (MAE) kona-ba eleisaun prezidensiál no rona mós preparativu hosi órgaun eleitorál Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, siglá portugés) ho Sekretáriadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE).

Líder Partidu Polítiku CNRT enkontru ho Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, ohin iha Palásiu Prezidente Nicolau Lobato, hodi buka solusaun ba inpase polítika iha rai-laran. Foto Antonio Goncalves

Kinta-sesta, 06-07 janeiru 2022; Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo rona opiniaun hosi partidu polítiku sira-ne’ebé hetan asentu maiória Parlamentár iha kinta lejislatura, kompostu hosi Partidu Demokrátiku (PD), Partidu Libertasaun Populár (PLP), Frente Revolcionário de Timor-Leste Indepedente (FRETEILIN), Congresso Nacional de Reconstrução Timorense (CNRT), Kmanek Haburas Unidade Nasionál Timor Oan (KHUNTO), União Democrática Timorense (UDT), Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokrátiku (PUDD), Frente Mudansa (FM) molok dekreta kalendáriu eleisaun prezidensiál.

Sábadu, 15 janeiru 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo liuhosi dekretu númeru 2/2022 marka data eleisaun prezidensiál primeiru ronde nian hodi hili Prezidente Repúblika ba períodu 2022-2027, iha loron 14 fulan-marsu 2022.

Domingu, 16 janeiru 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, deklara re-kandidata an hodi kompete iha eleisaun prezidensiál 2022 iha Vila Antiga munisípiu Ermera.

Kuarta, 17 fevereiru 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, ho Komandante Jerál PNTL, Komisáriu Faustino da Costa, hala’o enkontru no PR husu PNTL atu hala’o kna’ar hodi asegura seguransa iha ámbitu eleisaun prezidensiál 2022, hahú hosi kampaña eleitorál to’o data eleisaun ho imparsialidade.

Prezidente Tribunál Rekursu, Deolindo dos Santos, fó sai aprezentasaun lista kandidatura hosi kandidatu Prezidente Repúblika ne’ebé atu kompete iha eleisaun prezidensiál 2022 ba Tribunál Rekursu ne’e durante loron 20, sura hosi Prezidente Repúblika dekreta kalendáriu eleisaun.

Tersa, 29 marsu 2022; Tribunál Rekursu (TR) valida rezultadu apuramentu nasionál iha primeira volta eleisaun prezidensiál no deside kandidatu José Ramos Horta no Francisco Guterres Lú-olo hakat ba segunda volta.

“Hafoin verifika votu apuramentu nasionál rezultadu eleisaun prezidensiál mai hosi CNE, ami halo analiza la hetan irregularidade no la simu reklamasaun ruma,” Prezidente Tribunál Rekursu, Deolindo dos Santos, hateten  liuhosi anúnsiu rezultadu eleisaun prezidensiál 2022 to’o 2027 iha Caicoli, Dili.

Akordaun ne’e asina hosi juíz koletivu Jacinta Correia da Costa no Duarte Tilman Soares, ne’ebé konfirma rezultadu apuramentu ba votu efeitu ne’ebé realiza iha Timor-Leste no diáspora hosi Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE,sigla Portugés).

Juíz koletivu hosi Tribunál Rekursu nota katak apuramentu ne’ebé CNE hala’o no rezultadu eleisaun laiha problema.

“Juíz koletiva deside laiha kandidatu ida mak hetan votu metade 50%+1 tanba ne’e mak laiha kandidatu entre na’in-16 mak manán absoluta. Nune’e iha kandidatu Prezidente Repúblika na’in-rua hanesan José Ramos Horta no Francisco Guterres Lu-Olo mak bele hakat ba segundu volta eleisaun Prezidensiál períodu 2022 to’o 2027,” Prezidente Deolindo hateten.

Tanba, kandidatu na’in-rua mak hetan votu barak liu tuir lei artigu 76 Konstituisaun Repúblika Demokrátiku Timor-Leste no lei eleisaun prezidensiál artigu 48.

“Kandidatu rua ne’e maka fixa avansa ba eleisaun segunda volta. Rezultadu akordaun Tribunál Rekursu sei públika iha jornál Repúblika,” nia informa.

Bazea ba akordaun finál ba rezultadu eleisaun prezidensiál períodu 2022-2027, kandidatu  Prezidente Repúblika ne’ebé hetan votu barak liu mak José Ramos Horta ho númeru sorteiu 16  ho votu 303.477 (46,6%), Francisco Guterres Lu-Olo  ho votu 144.282 (22,1%), Armanda Berta  dos Santos 56. 690 (8,7%), Tito da Costa Cristovão “Lere Anan Timur” 49.314 (7,6%), Mariano Assanami Lopes Sabino 47.334 (7,3%), Anacleto Bento Perreira 13. 205 (2,0%).

Martinho Germano da Silva Gusmão 8.598 (1,3%), Hermes da Rosa Correia Barros 8.030 (1,2%), Maria Helena Lopes de Jesus Pires 5.430 (0,8%), Isabel da Costa Ferreira 4.219 (0,6%), Felizberto Araújo Duarte da Silva 2.709 (0,4%), Constancio da Costa Pinto ‘Terus’ ho votu 2.520 (0,4%), Rogerio Tiago de Fatima Lobato 2.050 (0,3%), Virgilio da Silva Guterres ‘ Lamukan’ 1.720 (0,3%),  Antero Bendito da Silva 1.562 (0,2%) no Maria Angela Freitas da Silva 711 (0,1)%.

TR mós halo verifikasaun ba totál eleitór ne’ebé partisipa iha eleisaun prezidensiál iha 19 marsu 2022 hamutuk 664.106, hosi eleitór ne’ebé rejistradu 856.613. Enkuantu votu validu 651.859 (98,16%), votu branku 3.743 (0,56%), votu nulu 8.386 (1,26%), votu rejeitadu 65 (0,01%).

Tersa, 30 marsu 2022; Supremu ba Tribunál Justisa (STJ) liuhosi Tribunál Rekursu anúnsiu númeru sorteiu ba kandidatu Prezidente Repúblika periódu 2022-2027 na’in rua ne’ebé hakat ba segunda volta.

Iha rezultadu dada sorteiru ne’e kandidatu Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, ho númeru sorteiru ida (1), no Francisco Guterres Lú Olo númeru sorteiru rua (2).

Sábadu, 02 abríl 2022; Kkandidatu Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, hala’o kampaña abertura dahuluk  ba eleisaun prezidensiál segundu volta ho tipu komísiu  iha kampu futeból Gleno,  munisípiu Ermera.

Sábadu, 02 abríl 2022; Kandidatu Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, hala’o abertura kampaña dahuluk ho tipu komísiu iha Lifau, Óe-Cusse.

Tersa 19 abríl 2022; Povu Timor-Leste ezesrse sira-nia direitu votu hodi tuir votasaun iha Eleisaun Prezidensiál 2022 segunda volta.

Tribunál Rekursu anúnsia Horta sai PR eleitu

Sesta, 29 abríl 2022; Tribunál Rekursu (TR) fó sai rezultadu verifikasaun no validasaun ba rezultadu eleisaun Prezidensiál segunda volta hodi legaliza José Ramos Horta mak eleitu ba Prezidente Repúblika periódu 2022-2027 ho votu 398.028 (62,1%).

Prezidente Tribunál Rekursu, Deolindo dos Santos, hateten durante Tribunál ninia prosesu verifikasaun no validasaun ba akta apuramentu hosi eleisaun prezidensiál segunda volta la identifika mosu irregularidade, tanba ne’e TR deklara no proklama ba públiku katak kandidatu Prezidente Repúblika, José Ramos Horta mak eleitu.

Tribunál Rekursu simu akta apuramentu eleisaun prezidensiál segunda volta ne’e, iha kinta (28/04/2022) hodi verifika no halo validasaun ba dokumentu ne’e.

“Tribunál Rekursu deside no proklama rezultadu eleisaun segunda volta ne’ebé halo iha loron 19 abríl, kandidatu Prezidente Repúblika ho númeru sorteiu ida, José Ramos Horta mak sai vensedór ba eleisaun Prezidente Republika 2022-2027 no Prezidente eleitu 2022-2027,” Prezidente TR, Deolindo dos Santos, hateten iha sala audiénsia Tribunál Rekursu, Caicoli, Dili.

Kandidatu Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo hetan votu hamutuk 242. 239 ekivale ba (37,9 %).

“Ho desizaun ida-ne’e ita-nia Prezidente Repúblika eleitu no Prezidente Repúblika ba 2022-2027 iha ona no ida-ne’e bele sai Prezidente ba ita hotu,” nia dehan.

Iha biban ne’e, Prezidente Tribuál Rekursu mós kongratula Instituisaun entidade hotu-hotu hanesan STAE, CNE, observadór internasionál hosi Uniaun Europeia, seguransa PNTL, F-FDTL, autoridade komunitaria no povu hotu tanba fó kontribuisaun hodi realiza eleisaun prezidensiál ho susesu tanba la’o iha ambiente pás no hakmatek.

Entertantu  totál eleitór hamutuk 859.925 ne’e, ema-ne’ebé tuir vota hamutuk 646.389, votu validu 640.967 (99,16), votu branco 1.643 ( 0,25%), votu nulu 3.734 ( 0,58%) votu rejeitadu 28 (0,00%) no votu abandonadu iha 15.

Lú Olo simu rezultadu eleisaun no kongratula Horta

Kandiatu Prezidente Repúblika periódu 2022-2027, Francisco Guterres ‘Lú Olo’ liuhosi konferénsia imprensa ba jornalista iha Luz Clarita, 22 abríl 2022, fó sai katak nia parte simu rezultadu derrota iha eleisaun segundu volta no kongratula ninia adversáriu José Ramos Horta ne’ebé povu fó konfiansa sai PR periódu tinan lima mai.

Ramos Horta simu pose

Prezidente Repúlika períodu 2022-2027 emposadu, José Ramos Horta no Prezidente Repúblika sesante, Francisco Guterres ‘Lú Olo’ komprimenta malu, iha serimónia investidura iha Tasi-tolu, kinta (19/05). Imajen Tatoli/António Daciparu.

Kinta, 19 maiu 2022;  Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, simu pose hosi Prezidente Parlamentu Nasionál, Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, ne’ebé akompaña ho prezide plenária ho deputadu prezenta na’in-65, iha Tasi-Tolu, Dili.

PR Lú Olo promulga OJE 2022

Segunda, 03 janeiru 2022; Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’ promulga lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2022 ho montante $2,17,328.791.

Kinta, 19 maiu 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú olo, promulga dekretu-lei númeru 22/2022, maiu kona-ba Rejime Jurídiku Aprovizionamentu, Kontratu Públiku no nia infrasaun sira.

Sesta 28 janeiru 2022;  Ezonera Tenente Jenerál, Lere Anan Timur, hosi kargu Xefe Estadu Maiór Jerál hodi promove fali Majór Jenerál, Falur Rate Laek ba postu Tenente Jenerál no nomeia Tenente Jenerál, Falur Rate Laek ba kargu Xefe Estadu Maiór Jenerál.

Tersa, 02 fevereiru 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, fó pose ba Xefe Estadu Maiór Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Tenente Jenerál, Falur Rate Laek, ho fitun tolu hodi lidera instituisaun F-FDTL.

Tersa, 22 marsu 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, fó pose ba membru VIII Governu Konstitusionál na’in-haat hanesan Ministru Obra Públika (MOP) Abel Pires da Silva, Ministru Justisa Tiago Amaral Sarmento, Vise Ministru Finansa António Freitas, Sekretáriu Estadu ba Asuntu Kombantente Libertasaun Nasionál (SEAKLN) Júlio da Conceição ‘Loron Mesak’.

Kinta, 31 marsu 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, fó pose ba membru Governu hanesan Sekretáriu Estadu Terras no Propriedade (SETP) Eldino Rodrigues dos Santos ho Sekretária Estadu Igualidade Jenéru no Inkluzaun Sosiál (SEII) Maria do Rosário Fátima Correia.

Segunda, 16 maiu 2022; Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, kondekora veteranu na’in-83 ho grau kolar orden Timor-Leste.

PR Horta promulga OJE 2023

Segunda, 27 juñu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, veta dekretu Parlamentu Nasionál númeru 63/V, 16 maiu 2022, lei kona-ba  Responsabilidade Prezidente Repúblika.

Kinta, 07 jullu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, liuhosi dekretu PR númeru 55/2022, 06 jullu, kondekora Embaixador Uniaun Europeia (UE), Andre Jacobs ho medalla Grau Orden Kolár Timor-Leste.

Sábadu, 09 jullu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, lansa kampaña nasionál reabilitasaun kafé, nutrisaun no seguransa alimentár ho tema ‘Nutrisaun di’ak, Povu Saudavél, Nasaun forte’ iha postu administrativu Railaco, munisípiu Ermera.

Kinta, 14 jullu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, kondekora reprezentante  Country Diretór, Organizasaun Mundiál ba Ai-hán (WFP, siglá inglés), Dagend Liu, ho medalla Grau Orden Timor-Leste ne’ebé termina ona nia misaun iha Timor-Leste.

Sesta, 05 agostu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, hala’o diálogu ho komunidade  munisípiu Ainaro ho tema ‘Kultura ba Dame’.

Segunda, 08 agostu 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, atribui medalla méritu ba millitár na’in-lima hosi Korea do Sul, ne’ebé hola parte iha forsa manutensaun pás ONU nia hodi hala’o misaun iha Timor-Leste, ne’ebé mate iha loron 06 fulan marsu tinan 2003 iha  Rejiaun Administrativa Espesiál Óe-Cusse Ambeno (RAEOA).

Segunda, 19 setembru 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, lansa no asina plaka ‘Centro da Fraternidade Humana Timor-Leste em prol da Pas Mundiál’ iha palásiu prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite.

Kinta, 15 dezembru 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, promulga ona Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 ho montante billaun $2-resin, no veta proposta lei OJE previstu fundu veteranu billaun $1, no promulga diploma hosi Governu kona-ba saláriu désimu terseiru.

Sesta, 16 dezembru 2022; Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, kondekora Embaixadór Xina iha Timor-Leste, Xiao Jianguo, ho medalla méritu tanba hala’o misaun iha Timor-Leste termina.

Hafoin simu pose hosi fulan maiu-dezembru 2022, Xefe Estadu atuál hala’o ona viajen Estadu ba nasaun Indonézia, Austrália, Estadu Unidu Amérika (EUA), Portugál, Suísa, Kamboja, vizita traballu Malázia no Brazíl.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór        : Cancio Ximenes  

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!