Kaleidoskópiu 2022: PN aprova Orsamentu Retifikativu-OJE 2023

DILI, 27 dezembru 2022 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN) mak órgaun soberania Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) nian ne’ebé reprezenta ema timoroan tomak, ne’ebé iha kbiit atu halo lei, fiskaliza no halo desizaun polítika tuir konstituisaun artigu 92.
Durante ne’e, hahú hosi fulan-janeiru to’o dezembru 2022, reprezentante povu iha uma fukun Parlamentu Nasionál (PN) hala;o sira-nia kna’ar hodi aprova ona lei sira hanesan tuir mai.
Notísia Relevante: PN aprova Orsamentu Retifikativu iha finál globál
Segunda, 10 janeiru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova proposta-lei númeru 27/V(3a)-enkuadramentu orsamentu Estadu no jestaun finanseira públika iha finál globál ho rezultadu votasaun ho votu a-favór 37, kontra 0 no abstensaun rua (2).
Tersa, 08 fevereiru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) halo re-apresiasaun iha finál globál ba alterasaun lei Konsensaun Indultu no Komutasaun Pena ne’ebé antes ne’e hetan veta hosi Prezidente Repúblika.
Re-apresiasaun foun dekretu Parlamentu Nasionál (PN) númeru 50/V primeiru alterasaun lei númeru 5/2016, 25 maiu, ne’ebé estabelese prosedimentu konsensaun indultu no komutasaun pena iha finál globál ho rezultadu votu a-favór 40, kontra 0 no abstensaun haat (4).
Segunda, 14 fevereiru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova lei númeru 25/V(3a)-Rejime Jurídiku Assosiasaun Públika Profissionál iha finál globál ho votu a-favór 40, kontra no abstensaun laiha.
Tersa, 01 marsu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) halo aprovasaun iha finál globál proposta-lei númeru 36/V(4ª) prosede primeira alterasaun lei númeru 24/2021, 24 novembru, ne’ebé prosede primeira alterasaun lei númeru 10/2004, 24 novembru, lei Sistema Saúde no aprova medida exesional temporáriu vijilansia sanitária resposta pandemia COVID-19.
Sesta, 29 abríl 2022; Parlamentu Nasionál liuhosi reuniaun plenária extraordináriu, aprova ona pedidu hosi VIII Governu Konstituisonál ba debate proposta Orsamentu Retifikativu (OR) ho karáter urjénsia ho votu a-favór 37, kontra 20 no abstensaun tolu (3).
Kuarta, 11 maiu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova ona proposta Orsamentu Retifikativu ho montante $1.525.254.428 iha finál globál ho votu a-favór 36, kontra 22 no abstensaun lima (5).
Segunda, 16 maiu 2022; Parlamentu Nasionál aprova finál globál projeitu-lei Responsabilidade Prezidente Repúblika ho votu a-favór 35, kontra 24 no abstensaun 0.
Sesta, 03 juñu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova proposta-lei númeru 40/V(4a)-Grande Opsaun Planu (GOP) ba 2023 iha finál globál ho votu a-favór 42, kontra 18 no abstensaun rua (2).
Tersa, 14 juñu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi reuniaun plenária aprova projeitu-lei númeru 40/V(4a)-Lei Organizasaun Investigasaun Kriminál iha finál globál ho votu a-favór 55, kontra no abstensaun 0.
Segunda, 11 jullu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova Konta Jerál Estadu 2020 ho votu a-favór 48, kontra no abstensaun 0.
Kinta, 17 novembru 2022; Par;amentu Nasionál (PN) aprova proposta-lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 ho montante inisiál billaun $3,16 iha finál globál ho votu a-favór 42, kontra 21 no abstensaun rua.
Notísia Relevante: PN aprova proposta-lei OJE 2023 biliaun $3,16 iha finál globál
Segunda, 21 novembru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) aprova projetu-lei númeru 41/V(4a)-Kódigu Direitu Autór iha finál globál ho votu a-favór 48, kontra 0 no abstensaun ida.
Segunda, 12 dezembru 2022; Parlamentu Nasionál aprova projetu-lei númeru 47/V(4a)-alterasaun dahuluk lei Organizasaun Judisiária iha finál globál ho votu a-favór 47, kontra 0 no abstensaun tolu.
Tersa, 20 dezembru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi reuniaun plenária aprova ona pakote lei tolu hosi PN hanesan projetu-lei númeru 44(4a)-primeiru alterasaun Estatutu Funsionáriu Parlamentár ho votu a-favór 57, kontra no abstensaun 0.
Aprova projeitu-lei númeru 45(4a)-primeiru alterasaun lei Organizasaun no Funsionamentu Administrasaun Parlamentár ho votu a-favór 58, kontra no abstensaun 0.
Iha biban ne’e, Parlamentu Nasionál (PN) projetu-lei númeru 46 (4a)-segundu alterasaun Estatutu Deputadu ho votu a-favór 58, kontra no abstensaun 0.
Tempu hanesan, Parlamentu Nasionál (PN) mós aprova iha finál globál proposta-lei númeru 43/V(4a)-autorizasaun lejislativa iha matéria fixasaun limite idade relasaun serbisu ba funsionáriu públiku (FP) no ajente administrasaun públika.
Nune’e mós, Parlamentu Nasionál (PN) aprova iha finál globál proposta-lei númeru 43/V(4a)-autorizasaun lejislativa iha matéria insolvénsia no rekuperasaun empreza.
PN ratifika konvensaun
Aleinde ne’e, deputadu sira iha Parlamentu Nasionál (PN) aprova hodi ratifika mós konvensaun lubun hanesan tuir mai.
Segunda, 21 fevereiru 2022; Parlamentu Nasionál ratifika ona konvensaun internasionál tolu iha área marítima, nune’e Repúblika Demokrátika Timor-Leste adere ba konvensaun refere iha área atividade ekonómiku.
Proposta rezolusaun PN númeru 5/V(4ª), kona-ba adezaun Timor-Leste konvensaun internasionál norma formasaun, sertifikasaun servisu kuadru ba máritimu 1978 (STCW) no respetiva emenda, aprova ho rezultadu votasaun a-favór 47, kontra 0 no abstensaun 0.
Proposta rezolusaun PN númeru 6/V(4ª), kona-ba adezaun Timor-Leste konvensaun internasionál ba prevensaun poluisaun hosi ró 1973, ho nia protokolu, anexu emenda (MARPOL) no proposta rezolusaun PN númeru 7/V(4ª), kona-ba adezaun TL konvensaun internasionál ba salvaguarda vida umana iha Tasi, 1974 no respetivu protokulu 1978 (SOLAS), ho votu hanesan a-favór 48, kontra 0 no abstensaun 0.
Segunda, 25 abríl 2022; Parlamentu Nasionál (PN) ratifika ona ba adezaun Convenção Internacional para Evitar Abalroamento no Mar de 1972 (COLREG), nune’e Estadu Timor-Leste adere ona konvensaun refere. Rezultadu votasaun a-favór 45, kontra 0 no abstensaun 0, ho nune’e proposta rezolusaun númeru 8/V/4ª aprovadu.
Ratifika tratadu kona-ba proibisaun arma nuklear ho votu a-favór 45, kontra no abstensaun laiha.
Parlamentu Nasionál (PN) ratifika mós akordu kona-ba mobilidade entre Estadu membru Komunidade País Lian Portugés (CPLP, siglá portugés).
Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi reuniaun plenária extraordináriu iha 12 maiu 2022 aprova projetu rezolusaun PN númeru 93/(4a), kona-ba Pás Mundiál, Fraternidade Umana no Koexisténsia Komun ho votu a-favór 60, kontra no abstensaun 0.
Parlamentu Nasionál (PN) aprova projetu rezolusaun PN númeru 95/V(4a) institui loron Nasionál Liberdade Imprensa iha 16 outubru ho votu a-favór 49, kontra no abstensaun 0.
Segunda, 06 juñu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) ratifika akordu rua ho nasaun Kamboja ho Tailandia ba iha izensaun vistu (bebas visa) ba titulár pasaporte diplomátiku no serbisu.
Tersa, 07 juñu 2022; Parlamentu Nasionál (PN0 aprova rezolusaun PN númeru 13/V(4a)-kona-ba akordu serbisu áereu Timor-Leste ho Emiradu Árabe Unidu.
Segunda, 27 juñu 2022; Parlamentu Nasionál (PN) ratifika ona tratadu kona-ba proivisaun totál ensaiu arma nuklear nune’e Estadu Timor-Leste adere direita ba tratadu ne’e.
Segunda, 04 jullu 2022; Parlamentu Nasionál ratifika ona konvensaun internasionál direitu Ema ho Defisiénsia (EhH) ba proposta rezolusaun númeru 16/V(4a)-ratifika adezaun konvensaun kona-ba direitu ema ho defisiénsia ho votu a-afavór 41, kontra no abstensaun laiha.
Segunda, 03 outubru 2022; Parlamentu Nasionál (PN) ratifika ona akordu kompaktu Millenium Challenge Coorporation (MCC,siglá inglés).
Enkuantu hosi fulan-maiu to’o dezembru 2022, PN mós autoriza viajen Prezidente Repúblika hodi hala’o viajen Estadu ba nasaun hanesan Indonézia, Austrália, Estadu Unidu Amérika (EUA), Portugál, Suísa, Kamboja, Singapura, Brazíl.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

